Olga Schmahl, AIOS psychiatrie, en Timon Kremers, senior verpleegkundige op de Acute Opname afdeling, vertellen over hun ervaringen tijdens de nachtdienst. Van het beoordelen van acute hulpvragen en het begeleiden van patiënten in crisis tot het bieden van toezicht en het opvangen van nieuwe opnames: geen nacht is hetzelfde.
Sinds wanneer ben je werkzaam bij het Universitair Centrum Psychiatrie (UCP)?
"Ik ben in 2022 bij het UCP gekomen als AIOS (arts in opleiding tot specialist) psychiatrie. Volgend jaar, rond midden 2025, hoop ik mijn opleiding af te ronden en klaar te zijn als psychiater. Inmiddels draai ik al zo'n vier jaar nachtdiensten."
Hoe ziet een nachtdienst er over het algemeen uit?
"Een dienst duurt van 17:00 uur ’s middags tot het einde van de ochtendoverdracht rond 09:00 uur de volgende ochtend. Omdat het een bereikbaarheidsdienst betreft, moeten we bij een oproep zo snel mogelijk vanuit huis in het ziekenhuis kunnen zijn. Voor collega’s die verder weg wonen, is er een piketkamer beschikbaar om te overnachten."
Hoe ervaar je deze diensten?
"Ik vind ze eigenlijk erg leuk! Je werkt in een klein team, wat een gevoel van saamhorigheid geeft. De acute zorg en het schakelen met spoedartsen maken het dynamisch. Het idee dat je ligt te slapen en elk moment wakker gebeld kunt worden blijft wel een apart gegeven.
Olga Schmahl
Met wat voor situaties of hulpvragen krijg je te maken tijdens zo'n dienst?
‘’Tijdens een nachtdienst worden we voor verschillende situaties ingeschakeld. Zo beantwoorden we vragen en behandelen we problemen bij patiënten die al op onze eigen afdelingen zijn opgenomen, bijvoorbeeld wanneer medicatie moet worden aangepast of iemand tegen het advies in naar huis wil. Daarnaast krijgen we meldingen via de Spoedeisende Hulp (SEH). Het gaat dan regelmatig om patiënten die een overdosis medicatie of andere middelen hebben ingenomen, of om somatische vragen. Na enkele uren observatie kunnen veel van deze patiënten weer veilig naar huis. Wij beoordelen of dat verantwoord is en welke vervolgzorg nodig is. Ook worden we gevraagd om mee te denken over patiënten die elders in het UMCG zijn opgenomen en ’s nachts verward of agressief raken. We ondersteunen het behandelend team, bijvoorbeeld bij diagnostiek en behandeling op afdelingen zoals chirurgie.’’
Met wie krijg je tijdens een dienst te maken?
"Je werkt met een klein maar hecht team samen. Binnen het UCP zijn er 's nachts zo'n 8 tot 9 verpleegkundigen aanwezig op de verschillende afdelingen. Eén van hen heeft de specifieke rol van triageverpleegkundige: zij beheren de centrale lijn waar oproepen binnenkomen van ziekenhuisartsen, patiënten zelf, naasten of huisartsen. Daarnaast werk je nauw samen met de spoedarts van de SEH. Er is altijd een psychiater bereikbaar voor supervisie en overleg. Deze hoeft niet vaak in huis te komen ’s nachts, maar wel bij complexe beoordelingen zoals het besluit tot een gedwongen opname binnen de geestelijke gezondheidszorg.’’
Wat is belangrijk bij de samenwerking?
"Het vergt echt afstemming en overleg. Op de spoedeisende hulp wil de spoedarts bijvoorbeeld direct handelen of snel duidelijkheid voor een patiënt die ontregeld is. Als bereikbare arts moet je de situatie goed inschatten en helder communiceren hoelang het duurt voordat je er bent. Maar juist in de nacht vorm je samen met het aanwezige team op de afdeling en de spoedarts een hechte club waarin je het samen rooit."
Sinds wanneer ben je werkzaam bij het Universitair Centrum Psychiatrie (UCP)?
"Ik werk nu zo'n tweeënhalf jaar bij het UCP. Daarvoor heb ik een aantal jaar bij GGZ Drenthe gewerkt. Ik werk als verpleegkundige op de acute opnameafdeling.’’
Hoe ziet een nachtdienst er over het algemeen uit?
"De dienst begint om 23:15 uur met de overdracht, die meestal tot 23:30 uur duurt. Daarna ga je rustig inlezen en de vaste taken uitvoeren, zoals het uitzetten van de medicatie voor de volgende dag. Gedurende de nacht zorg je ervoor dat er altijd toezicht is. In principe werk je alleen, maar doordat er twee afdelingen vlakbij elkaar zitten, ben je vaak met z’n tweeën. Het is voornamelijk kijken wat er gebeurt en monitoren of de patiënten rustig slapen. Soms zijn patiënten erg ziek of in crisis en moet je intensiever begeleiden of toezicht houden. Ook kan er op elk moment een nieuwe opname binnenkomen. De dienst eindigt rond 07:45 uur na de ochtendoverdracht."
Timon Kremers
Hoe ervaar je de nachtdiensten zelf?
"Eerlijk is eerlijk: fysiek en mentaal zijn nachtdiensten best zwaar. Het hoort nu eenmaal bij het werk op een acute afdeling, en de ene nacht verloopt gelukkig soepeler dan de andere."
Met wat voor situaties of hulpvragen krijg je te maken tijdens zo'n dienst?
"Patiënten die bij ons binnenkomen verkeren vaak in een ernstige crisis. Denk aan mensen met een psychose, een zware depressie, manie of ernstige suïcidaliteit. Als iemand erg in de war of angstig is, kan dat soms leiden tot agressie of weerstand. In uiterste gevallen moeten we dan noodmaatregelen toepassen, zoals het insluiten van een patiënt op de kamer/comfort room of het onder dwang toedienen van medicatie. Bij zulke ingrijpende situaties roepen we de hulp in van collega's van de andere afdelingen. Ons belangrijkste doel is om de afdeling en de patiënt weer veilig en rustig te krijgen."
Hoe verloopt een acute opname in de nacht?
"Een opname loopt via de triageverpleegkundige van de avond/nacht. Die krijgt een melding van de spoedeisende hulp (SEH), een andere GGZ-instelling of de politie. Een patiënt wordt eerst beoordeeld door de dienstdoende arts (bijvoorbeeld op de SEH of het crisisbeoordelingscentrum van de GGZ-instelling). Als er een opname-indicatie is, komt de patiënt bij ons op de afdeling aan — soms begeleid door de ambulance of politie. Wij vangen de patiënt op, bieden een veilige plek en zorgen voor de eerste opvang."
Met wie krijg je tijdens een dienst te maken?
"Op de afdeling zelf sta je met z'n tweeën. Daarnaast werk je nauw samen met de Triageverpleegkundige die de opnamecapaciteit en de centrale aanmeldingen beheerd, de dienstdoende arts die de patiënten beoordeelt en het medisch beleid bepaald. Je hebt nog de psychiater als achterwacht. Hij of zij bepaalt samen met de arts het beleid en komt op afstand/telefonisch in actie. En natuurlijk nog collega's van andere afdelingen die bij calamiteiten of verplichte zorg onderling te hulp schieten.’’
