Toolbox Pijn

Hoe weet je of mensen met vergevorderde dementie pijn hebben? Om signalen van pijn te kunnen herkennen en bewustwording te vergroten hebben onderzoekers pijnherkenning onderzocht bij mensen met dementie in het verpleeghuis. Met de uitkomsten van dit onderzoek is een wetenschappelijk gevalideerd hulmiddel ontwikkeld: de PAIC15-observatieschaal.

Video bekijken Scannen

Wat vind je hier?

In deze toolbox vind je:

  • Informatie over het onderzoek: Pijn herkennen
  • De PAIC15-observatieschaal: een wetenschappelijk gevalideerd meetinstrument voor pijnherkenning
  • Lesmodule: Pijn bij dementie
  • Informatie over implementatie van pijninterventies en bijbehorende hulpmiddelen
  • Vraag-Maar-Raak sessies Pijn herkennen bij dementie

Samenwerking

De PAIC15 is ontwikkeld door een Europees onderzoeksteam, waaronder onderzoekers van het Universitair Netwerk Ouderenzorg UMCG (UNO-UMCG) en het Universitair Netwerk voor de Care sector ZH (UNC-ZH). De e-training komt voort uit een samenwerking tussen UNO-UMCG en het UNC-ZH.

  • Om pijn herkenning onder zorgprofessionals te verbeteren is onderzoek gedaan naar het accuraat observeren van pijn bij mensen met dementie. De uitkomsten hebben geleid tot de ontwikkeling van een gevalideerd meetinstrument voor pijnherkenning: de PAIC15-observatieschaal.  

    Wetenschappelijke artikelen

    Publicaties over de PAIC15-observatieschaal

    Publicaties in Nederlandstalige tijdschriften

    • Feenstra, M., Sliep, J., van der Kloet, H. et al. Kun je pijn zien?Denkbeeld 35, 12–14 (2023)
    • Van der Kloet, H. Dementie. TvPO nr. 2, 24-25 (2023)

    In de media

  • Instrument pijnherkenning

    PAIC15 observatieschaal

    E-training

    Start E-training PAIC15-observatieschaal

    Richtlijnen

    Richtlijn Pijn van Verenso

    Al bij pijnscore 3 alert zijn op pijn

    Uit onderzoek blijkt dat al bij een PAIC15-pijnscore van 3 sprake kan zijn van pijn. Komt er uit je pijnobservatie met de PAIC15 dus een pijnscore van 3 of meer? Dan is het belangrijk om de bewoner met dementie zelf nader te onderzoeken op mogelijke pijn of een arts in te schakelen.

    Bij het beoordelen van de score kun je onderstaande stroomschema's gebruiken:

    Aanvullende documenten

  • Voor de scholing van verschillende doelgroepen in pijnherkenning bij dementie is een lesmodule ontwikkeld met handvatten voor docenten.

    Ga naar de Lesmodule Pijn bij dementie

  • Samen met je team aan de slag met het herkennen van pijn? Voor het implementeren van de PAIC15 heeft het UNO-UMCG een stappenplan met verschillende hulpmiddelen ontwikkeld zodat je dit zelf óf met hulp van onze implementatieadviseurs kunt gaan doen.

    Hulpmiddelen en documenten

    Video's

    Praktijkvoorbeelden

    Een aantal zorgorganisaties werkt al met de PAIC15. Bekijk hier documenten die zij hebben ontwikkeld rondom de implementatie van de PAIC15:

    Zorginstelling TMZ: Taakverdeling bij pijn
    Zorginstelling TMZ: Scholing pijncoaches

    Advies van implementatieadviseurs

    Henriëtte van der Kloet, implementatieadviseur UNO-UMCG:

    Implementatie is maatwerk

    “We starten het traject vaak met een kick-off-bijeenkomst waarbij we op een interactieve manier het belang van pijnherkenning duidelijk maken. En we houden een zogeheten ‘sabotage sessie’, waarin we samen met het team op zoek gaan naar factoren die de implementatie van de PAIC15 zouden kunnen belemmeren of bevorderen. In die sessie proberen we ook te komen tot een verdeling van rollen en verantwoordelijkheden op het gebied van pijn meten én behandelen. Want, niet één traject is hetzelfde, iedere context is weer anders. Implementatie is maatwerk.

    Het meetinstrument als middel om meer aandacht te hebben voor pijn

    Daarbij: met alleen de implementatie van het meetinstrument ga je misschien voorbij aan het doel van de PAIC. Het meetinstrument is uiteindelijk maar een middel om in het verpleeghuis meer aandacht te hebben voor pijn bij mensen met dementie. Het gaat erom dat in het multidisciplinaire team de puzzel wordt gelegd: waarom vertoont een bewoner ander gedrag dan anders, zou de oorzaak misschien pijn kunnen zijn?"

    De implementatieadviseurs van het UNO-UMCG denken graag mee en leren ook graag van jullie ervaringen, zodat wij die weer kunnen delen met andere partners uit het netwerk. Dus: wil je aan de slag met de PAIC? Neem dan contact op. Zij gaan graag met je in gesprek. 

    De implementatieadviseurs van het UNO-UMCG zijn te bereiken via [email protected].

    Video bekijken Scannen
  • Het UNO-UMCG organiseert voor verschillende implementatietrajecten Vraag-Maar-Raak-sessies. Doel van de bijeenkomsten is om van en met elkaar te leren. In een laagdrempelige sessie van een uur kunnen zorgprofessionals onder begeleiding van implementatieadviseurs elkaar over één thema vragen stellen en ervaringen uitwisselen. Motto van de Vraag-Maar-Raak-sessies is: Implementeren doe je niet alleen, samen kennis en ervaringen delen is effectiever en bovendien veel leuker!

    Lees hier verslagen terug van eerdere VMR-sessies over pijn herkennen bij dementie en het implementeren van de PAIC15:

    De Vraag-Maar-Raak sessies worden regelmatig georganiseerd. Ben je als zorgprofessional betrokken bij de implementatie van de PAIC15 en zou je graag een sessie bijwonen? Neem dan contact op met onze implementatieadviseurs via: [email protected]