Massa donor

Zaaddonoren in het nieuws: wat zijn de richtlijnen?

Er komen regelmatig berichten in het nieuws over zaaddonoren die zich niet aan de richtlijnen hebben gehouden. Het UMCG heeft tot 1 juli 2024 een donorbank gehad. Wat zijn de landelijke en UMCG’s richtlijnen?

Richtlijnen donorbank UMCG

Zaaddonoren in het UMCG tekenden een contract waarin stond dat zij aan maximaal 6 gezinnen mochten doneren, of aan een lager aantal als zij dat zelf wilden. Ook was vastgelegd dat zij bij donorschap in het UMCG niet tegelijk donor mochten zijn bij een andere instelling. Deze grens van 6 gezinnen lag lager dan de landelijke richtlijn van maximaal 12 gezinnen (en de eerder geldende richtlijn van maximaal 25 kinderen).

Landelijke registratie in 2025

Als een donor alsnog - tegen de afspraak in - bij een ander centrum doneerde was dit lange tijd niet te achterhalen. Dit veranderde met de invoering van de landelijke registratie per 1 april 2025. Met de invoer van een wijziging van de wet en de landelijke registratie werd duidelijk dat sommige donoren in meerdere klinieken in Nederland zaad hebben gedoneerd en over de maximale grens van 12 gezinnen of 25 kinderen zijn gegaan. Als uit de landelijke registratie bleek dat er bij een donor een overschrijding van het maximaal aantal kinderen had plaatsgevonden door donaties in diverse donorbanken, is de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) hierover geïnformeerd.

Contact met donor en informeren vrouwen

Als er sprake is van een overschrijding van de richtlijnen, dan is landelijk afgesproken dat de kliniek waar de meeste kinderen met zaad van een bepaalde donor zijn verwekt, actief contact opneemt met die donor. UMCG en ook andere klinieken hebben vrouwen die zwanger zijn geworden en een kind hebben gekregen van een donor waarbij sprake was van overschrijding van het maximum per brief benaderd. Zij konden contact opnemen als zij verder geïnformeerd wilden worden over het aantal kinderen dat geboren was uit de donaties. We respecteren de afweging die vrouwen daarin zelf maken of ze geïnformeerd willen worden of niet.

Beroepsgeheim

Artsen hebben een beroepsgeheim waardoor zij geen gegevens mogen delen met derden. De donor moet ervan op aan kunnen dat artsen geen donorgegevens, zoals naam en geboortedatum, delen met de wensouders. Alleen de kinderen geboren uit deze donatie kunnen na hun 16e levensjaar via de registratie bij de CDKB de naam en woonplaats van de donor krijgen. Zelfs in een zaak van een massadonor zijn we gehouden aan deze geheimhoudingsplicht.

Geen zicht op doneren in thuissetting

Het UMCG heeft zich altijd gehouden aan de richtlijnen en hanteerde een lager aantal koppelingen tussen donor en wensmoeders dan landelijk (maximaal 6 gezinnen in plaats van 12). Indien er buiten een instelling gedoneerd wordt (in thuissetting), was en is dit voor een instelling niet te controleren, omdat dit nergens geregistreerd wordt.

Lees hier ook de toelichting van de Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie op nieuws over een massadonor in september 2026.