“We doen al twintig jaar onderzoek naar onbegrepen gedrag”, vertelt senior onderzoeker Sarah Janus. “De afgelopen jaren horen we uit de zorg steeds meer geluiden over toenemende dementie en daarmee ook een stijging van onbegrepen gedrag. Een directe aanleiding? Mogelijk een toename van het aantal bewoners met dementie en daarmee een stijging van onbegrepen gedrag waardoor er steeds meer druk komt op de zorg. Wat ook meespeelt is het tekort aan verzorgenden. Dit gaat de komende jaren verder toenemen. Daarbij verlaat 43% van de verzorgenden hun baan binnen twee jaar en is er een bestaand tekort aan specialisten ouderengeneeskunde en gz-psychologen. Er wordt, ook door het ministerie van VWS, reikhalzend uitgekeken naar zorgtechnologische toepassingen als oplossing om de zorg te ontlasten. Maar hoe dan? En specifiek: wat is er beschikbaar voor mensen met dementie met onbegrepen gedrag?”
Sarah legt uit dat er al veel technologie ontwikkeld is, maar dat de toepassingen met name gericht zijn op het voorkomen van bepaalde aspecten van onbegrepen gedrag. Bijvoorbeeld slim incontinentiemateriaal: mensen hoeven hierdoor ’s nachts niet meer onnodig gewekt te worden om te plassen. Wat ongemak en agitatie kan voorkomen. Daarnaast zijn er bedsensoren beschikbaar die kunnen meten hoe iemand slaapt.
Zelf is Sarah betrokken bij het onderzoeksproject MOOD-Sense. De onderzoekers bij MOOD-sense ontwikkelen een vroegtijdig waarschuwingssysteem met behulp van sensortechnologie. Het systeem is gebaseerd op het crisisontwikkelingsmodel. Volgens dit model ontwikkelt onbegrepen gedrag zich vanaf de eerste signalen zoals toenemende onrust en bouwt dit op tot (mogelijke) escalaties. Doel van het waarschuwingssysteem is dat zorgmedewerkers al bij de eerste signalen van onbegrepen gedrag in staat worden gesteld om te handelen om daarmee escalaties te voorkomen. Bovendien zijn de sensoren in staat om mensen met dementie continu te monitoren. Dit kan de werkdruk van zorgmedewerkers verlagen, doordat zij op afstand kunnen monitoren hoe het met hun cliënt gaat.
Heleen Hoogeveen, projectleider Mood-Sense, vertelt dat het monitoringsysteem in de toekomst gezien zou kunnen worden als een helpende, digitale collega. Maar de sensoren zijn nu nog ‘dom’. Er is meer kennisontwikkeling nodig over de vroege signalen van onbegrepen gedrag om de sensoren intelligent te maken. Ook moeten de draagbare- en omgevingssensoren verder en op grotere schaal getest worden.
Nikita Sharma, onderzoeker bij de UT Twente, praat de aanwezigen bij over een ander systeem: een Unobtrusive Sensing Solution (USS). Dit is een onopvallend detectiesysteem waarbij gebruik wordt gemaakt van het Wi-Fi signaal als radar (Wi-Fi CSI) vanuit de router. Met dit systeem zou ook gedrag van thuiswonende ouderen in kaart gebracht kunnen worden. Idee is dat het systeem alarm slaat zodra er afwijkingen gemeten zijn, bijvoorbeeld bij nachtelijk dwalen of vallen.
Jonathan Bos, psycholoog bij Liberein, vertelt over het belang van een goede slaapanalyse om nachtelijke onrust tegen te gaan. Bijvoorbeeld met behulp van de de Sleepanalyzer, die volgens Bos grote voordelen kan hebben vergeleken met de papieren Slaapwaak-kalender.
Tot slot vertelt Frank Manting, student sensortechnologie aan de Hanzehogeschool Groningen, over de E-motion Chair. Een slim zitkussen dat onrust op kan sporen, simpelweg door erop te zitten.
“Zorgtechnologie gáát ons helpen”, zegt één van de aanwezige zorgprofessionals vol overtuiging. Al snel blijkt dat er ook nog flinke uitdagingen zijn. Zo zijn de faciliteiten, bijvoorbeeld een sterk Wi-Fi signaal, niet in alle huizen op orde. Daarnaast is privacy en gegevensbescherming een belangrijk aandachtspunt binnen beleid. Ook zijn zorgmedewerkers niet altijd even enthousiast over de komst van nieuwe technologie op de werkvloer. Regelmatig wordt technologie nog gezien als bedreiging, uit angst dat het banen zal overnemen. Een bestuurder geeft aan dat het daarom belangrijk is om te investeren in vertrouwen, empathie en betrokkenheid tijdens implementatie. “Je moet durven toegeven dat veranderingen lastig kunnen zijn. Bouw er daarom feestjes omheen en vier óók je mislukkingen!”
Dank aan alle sprekers en enthousiaste deelnemers van de Themamiddag Zorgtechnologie. Wil je meer weten over de genoemde projecten? Mail met [email protected]