Zorggroep Meander heeft onlangs de interventie ‘Geluksmomenten delen’ geïmplementeerd binnen een zorgteam van een psychogeriatrische afdeling. GZ-psycholoog Manouk Kuiper licht toe hoe deze interventie het vertrouwen tussen zorgmedewerkers en familie versterkt en het welzijn van de bewoners bevordert.

Merken jullie positieve effecten bij familie? 

"Ja, zorgmedewerkers merken aan de manier waarop familie reageert, dat zij het fijn vinden wanneer geluksmomenten worden gedeeld. Dit verhoogt ook hun eigen werkplezier. Door het delen van leuke momenten maak je gemakkelijker contact met familie. Iedereen hoort graag iets leuks over een dierbare. De familie stapt eerder op zorgmedewerkers af met vragen zoals: ‘Kunnen wij iets betekenen voor vader of moeder, of voor een medebewoner'?”

Zijn de positieve effecten ook al merkbaar bij bewoners?

"Ik denk absoluut van wel. Een voorbeeld is de partner die dankzij het delen van een geluksmoment ontdekte dat hij ook met zijn dierbare kon fietsen. Dit soort informele gesprekken helpen om gesprekken op gang te brengen over wat familie kan doen in de zorg voor hun naaste, en wat hun eigen wensen en mogelijkheden hierin zijn. Dat maakt het ook makkelijker voor andere families om te zien wat wel en niet mogelijk is en hierop in te spelen. We hebben nu bijvoorbeeld een naaste die tijdens het eten bij zijn partner blijft. Dit zorgt voor veel meer rust bij deze bewoner, waardoor het eten veel beter verloopt. Misschien zijn dit geen langdurige effecten, maar voor dat moment en die dag is het ontzettend waardevol. Dat vind ik echt prachtig."

Hoe is het idee om met deze interventie te starten ontstaan binnen Zorggroep Meander?

“Als zorgmedewerkers nemen we bij opname vaak automatisch alle zorg van de familie over. Maar is dit eigenlijk wel zo vanzelfsprekend? Is het niet beter om elkaar in de zorg voor hun dierbare aan te vullen? Meer samenwerking met de familie kan niet alleen de bewoner, maar ook de familie en de zorgmedewerkers ten goede komen. Voor goede samenwerking heb je vertrouwen nodig.”

Hoe zijn jullie deze interventie gestart? En wat is jouw rol hierin?

“Na toestemming van het management hebben we samen met UNO-UMCG implementatieadviseurs Ivonne Lesman en Riejanne Slaghuis een projectteam samengesteld. Dit team bestaat uit een welzijnsmedewerker, zorgkundige, kwaliteitsverpleegkundige, activiteitenbegeleider en mijzelf als
GZ-psycholoog en projectleider. Het projectteam koos drie interventies uit de verhalenbundel Familieparticipatie. Tijdens een kick-off bijeenkomst bespraken we deze interventies met het projectteam en het afdelingsteam. Alle aanwezigen mochten een interventie kiezen waarmee ze als eerste aan de slag wilden. De meeste stemmen gingen naar de interventie ‘Geluksmomenten delen’.”

Hoe ziet zo’n geluksmoment eruit? En hoe leidt zo’n moment tot meer interactie met familie?

“Bijvoorbeeld wanneer een zorgmedewerker aan een familielid vertelt dat zijn partner heeft genoten van een buitenrit met een vrijwilliger op de duofiets. Dit leidde tot een gesprek waarin het familielid vroeg of hij ook met zijn partner kon fietsen. Soms merk je dat het voor familie lastig kan zijn om een gesprek met hun naaste op gang te houden of dat ze in stilte bij elkaar zitten. In zulke situaties kan iets actiefs doen helpen om de interactie te bevorderen. Ook als een zorgmedewerker vertelt over de activiteiten van de dag, kan dit leiden tot een plezierig contact met de familie."

Kregen jullie tijdens de implementatie met uitdagingen te maken?

“We wilden direct naar grote successen toewerken, maar het bleek belangrijker om eerst te begrijpen wat een geluksmoment is en hoe we dit konden vastleggen zonder de privacy van bewoners te schenden. Riejanne en Ivonne adviseerden om persoonlijk contact te zoeken met de familie. Hen persoonlijk iets vertellen, in plaats van alleen rapporteren, biedt meer mogelijkheden om in gesprek te komen met de familie en om de vertrouwensband te versterken. Het is belangrijk om klein te beginnen en niet direct te groot te denken. Het succes ligt in de eenvoudige momenten van contact, zoals een fijn, informeel gesprek. Het contact durven zoeken met familie door met hen geluksmomenten te delen.”

Wat is de vervolgstap?

“Half september bespreken we met Ivonne en Riejanne de voortgang. Misschien kunnen we voorzichtig nadenken over het introduceren van de interventie ‘Wederzijdse verwachtingen’. We merken nu dat gesprekken over geluksmomenten steeds vaker overgaan in gesprekken over wederzijdse verwachtingen. Dit vraagt om meer aandacht, overleg en vertrouwen. Het uitspreken van wat wij als zorgmedewerkers kunnen bieden en wat familie van ons kan verwachten, en wat de familie kan doen en wat zij van ons verwachten, vergt meer zorgvuldigheid. Wanneer familie gaat ervaren dat er meer kan, hoe geef je dat dan vorm? Wat kan wel en wat kan niet? Binnen het team moet je je veilig genoeg voelen om af en toe iets toe te laten waarvan een ander misschien denkt: dat had ik anders gedaan, maar laten we erover praten. Ook sluit ik binnenkort aan bij een overleg met teammanagers om de mogelijkheid te bespreken om deze interventie ook op andere locaties van Zorggroep Meander te starten.”

Wat wil je andere organisaties die met familieparticipatie aan de slag willen graag meegeven?

“Toen ik bij deze interventie betrokken werd vroeg ik me af: hebben we nu echt deze interventie nodig om meer in gesprek te komen met familie en de vertrouwensband te versterken? Maar mijn antwoord is: ja! Het helpt zorgmedewerkers bewust te worden van hun rol in het opbouwen van samenwerking en vertrouwen met familie. De interventie is een toegankelijk middel om de interactie met familie te bevorderen. Het is waardevol dat je het proces samen met collega’s en met implementatieadviseurs van het UNO-UMCG doorloopt. Ik vind het echt een kunst hoe zij op een enthousiaste en plezierige manier deze implementatie hebben aangepakt en ons hierin ondersteunen.”

Zelf aan de slag met familieparticipatie? Bekijk de 'Toolbox Familieparticipatie' of e-mail naar: [email protected]