Professor A. Reyners presenteerde aan de hand van een poster hoe het cluster Oncologie en het Expertisecentrum Palliatieve Zorg kan bijdragen aan deze ontwikkeling. Ook werd toegelicht welke betekenis het project Proactieve Zorgplanning kan hebben voor het gehele UMCG.
Palliatieve zorg richt zich op mensen met een ernstige aandoening die niet meer beter worden. Juist in het laatste levensjaar zijn patiënten vaak extra kwetsbaar, terwijl de mogelijkheden voor behandeling blijven toenemen. Dat vraagt om goede afstemming tussen zorgverleners, patiënten en naasten, zodat duidelijk is wat haalbaar, wenselijk en passend is voor de individuele patiënt.
Tegelijkertijd staat de zorg onder druk. Capaciteitsproblemen maken de doorstroom vanuit het ziekenhuis naar bijvoorbeeld hospices of andere zorgvoorzieningen steeds uitdagender. Hierdoor neemt de druk op de toegankelijkheid van zorg toe en stijgen de kosten.
Proactieve zorgplanning speelt hierop in door eerder inzicht te krijgen in de wensen, behoeften en verwachtingen van patiënten. Niet wachten totdat zich een acute situatie voordoet, maar tijdig het gesprek voeren over behandelgrenzen, kwaliteit van leven en toekomstige zorgbehoeften. Deze gesprekken vormen geen eenmalig moment, maar een doorlopend proces waarin afspraken steeds opnieuw kunnen worden afgestemd op de situatie van de patiënt.
Het programma is gestart binnen de oncologische zorg, waar deze vraagstukken dagelijks zichtbaar zijn. Tegelijkertijd blijkt de relevantie veel breder. Een opvallend gegeven uit onderzoek in 48 Nederlandse ziekenhuizen laat zien dat op een willekeurige meetdag gemiddeld 35% van de opgenomen patiënten mogelijk binnen een jaar overlijdt. Bij oncologie en ouderengeneeskunde ligt dit percentage vanzelfsprekend hoger, maar ook binnen andere specialismen, zoals chirurgie, gaat het nog altijd om een aanzienlijk deel van de patiëntenpopulatie.
Deze uitkomsten benadrukken dat proactieve zorgplanning niet alleen relevant is voor oncologie, maar voor een groot deel van de ziekenhuiszorg. Binnen het UMCG wordt het daarom gezien als een belangrijke aanjager, “ Deurbroozer” in de beweging van Passende Zorg.
De afgelopen periode zijn verschillende stappen gezet:
Een belangrijke voorwaarde voor succes is dat proactieve zorgplannen digitaal beschikbaar en regionaal deelbaar zijn. Wanneer afspraken bij de huisarts of in een ander ziekenhuis zijn gemaakt, moeten deze immers ook toegankelijk zijn voor andere betrokken zorgverleners.
De opbrengsten van proactieve zorgplanning zijn op meerdere niveaus zichtbaar.
Voor patiënten leidt het tot meer regie, betere gezamenlijke besluitvorming en een betere kwaliteit van leven. Ook draagt het bij aan zorg die beter aansluit bij persoonlijke wensen in de laatste levensfase.
Voor zorgverleners betekent het meer ruimte voor doelgerichte zorg en minder situaties waarin behandelingen worden ingezet die niet langer aansluiten bij de behoeften van de patiënt.
Voor de organisatie resulteert het in betere doorstroom, minder onnodige Spoedeisende Hulp-bezoeken en ziekenhuisopnames, en een doelmatiger inzet van zorgcapaciteit. Daarmee levert proactieve zorgplanning ook een belangrijke bijdrage aan de beheersing van zorgkosten.
Hoewel de technische randvoorwaarden, zoals aanpassingen in het EPD en regionale gegevensuitwisseling, inmiddels grotendeels beschikbaar zijn, blijft bewustwording onder zorgprofessionals essentieel. De grootste uitdaging ligt vaak niet in de systemen, maar in het voeren van het gesprek op het juiste moment door de juiste zorgverlener.
De ambitie is helder: in 2030 moet proactieve zorgplanning net zo vanzelfsprekend zijn als andere vastgelegde zorgkeuzes. Verschillende afdelingen laten inmiddels zien dat dit haalbaar is. Met beschikbare regionale kerncijfers, factsheets en een groeiend netwerk van betrokken zorgverleners wordt verder gebouwd aan een toekomst waarin passende zorg daadwerkelijk voor iedere patiënt beschikbaar is.
