Ondanks deze richtlijnen krijgt bijna 40% van de verpleeghuisbewoners met dementie benzodiazepines voorgeschreven. Ruim 20% gebruikt dagelijks een benzodiazepine. En een bijna net zo groot deel krijgt deze medicatie ‘zo nodig’. Dit blijkt uit het onderzoek van Dick Rijksen, specialist ouderengeneeskunde bij Carintreggeland. Rijksen maakte voor zijn onderzoek gebruik van data van de RID-studie (Reduction of Inappropiate psychotropic Drug use in nursing home residents with dementia) en de PsychofarmacaTool studie van het UNO-UMCG. Tijdens de Thematafel “Wegwijs in de behandeling bij probleemgedrag: Hoe schrijven we passend voor? ”, presenteerde Rijksen zijn onderzoeksresultaten. Ook werd tijdens deze Thematafel het gebruik van de app “Psychofarmaca Tool” toegelicht, door UNO-UMCG onderzoeker Naomi Rasing.
Rijksen: “Aanvullend wetenschappelijk onderzoek is nodig om inzicht te krijgen in de oorzaken van het verschil tussen richtlijnen en praktijk. Vanuit mijn eigen werkveld weet ik, dat voorschrijvers in de praktijk voor veel uitdagingen en dilemma’s staan die een rol kunnen spelen, zoals: gevaarlijke situaties, lijdensdruk, verwachtingen en druk van de verzorging en familie, de relatie van de specialist ouderengeneeskunde met het team, beperkt inzicht in onbegrepen gedrag, tijdsdruk en gebrek aan alternatieven.
De richtlijnen adviseren bij voorkeur psychologische en psychosociale interventies te proberen. En alleen in uitzonderingsgevallen het starten van psychofarmaca. Voorschrijven mag slechts voor een beperkte indicatie en met een korte duur. Een deelnemer bevestigt één van de mogelijke oorzaken, en vertelt: “Door onderzoek ben ik kritischer geworden met voorschrijven. Ik heb gemerkt dat het vaak goed mogelijk is met behulp van psychologische interventie onbegrepen gedrag positief te beïnvloeden. Hierbij heb je wel een gemotiveerd team van verzorgenden nodig. Het is belangrijk, dat verzorgenden inzien dat het welzijn van de bewoner over het algemeen niet gediend is bij een pilletje geven.”
“Niet alleen het niet starten met psychofarmaca, maar ook het afbouwen ervan is lastig. Dit kan dus een reden zijn om niet te starten. Omdat er vaak angst is voor terugval in gedrag, vergt afbouwen kennis, begrip en tijd”, zegt Rijksen. Een deelnemer vult aan: “Bij binnenkomst blijken veel bewoners in de thuissituatie al tien jaar benzodiazepines te gebruiken. Leg dan maar eens aan familie en verzorgenden uit dat je hiermee wilt stoppen.” Veel deelnemers ervaren in hun werkzaamheden, dat bij afbouw de oude symptomen weer terugkomen. Waarmee de vraag om psychofarmaca vanuit familie en verzorgenden weer toeneemt. Een deelnemer geeft een tip: ‘’Schrijf een middel eerst een termijn van vier weken voor, en bespreek het aansluitend in een gedragsvisite. Zo voorkom je dat het middel direct standaard al op de lijst komt.”
De Psychofarmaca Tool is een app voor Iphone en Android, die helpt om psychofarmaca volgens de richtlijn Probleemgedrag te gebruiken. Je hebt met de app snel inzichtelijk welke psychologische en psychosociale interventies je kunt proberen, bij welk symptoom. En welk middel volgens de richtlijnen in uitzonderingsgevallen het best daarbij past. Ook kunnen bestaande voorschriften met de app aan de richtlijn worden getoetst.