Geluiden kunnen prettig zijn, zoals een fluitende vogel in de lente of het zachte gepruttel van een koffieapparaat. Maar ze kunnen ook storend zijn: een dichtslaande deur, kletterend bestek of het aanhoudende gebrul van een bladblazer. Gezonde mensen kunnen weglopen bij zulke geluiden of ze verminderen, maar verpleeghuisbewoners met dementie zijn hiervoor afhankelijk van zorgmedewerkers. Een druk of onvoorspelbare geluidsomgeving (soundscape) kan voor mensen met dementie zelfs bijdragen aan onbegrepen gedrag, zoals onrust of angst. Deze klachten worden vaak behandeld met kalmerende, psychotrope medicatie, terwijl niet-medicamenteuze alternatieven de voorkeur hebben.
Janouk onderzocht hoe het verbeteren van de geluidsomgeving in verpleeghuizen kan helpen om onbegrepen gedrag bij bewoners met dementie te verminderen. Hiervoor voerde zij een groot onderzoek, een cluster gerandomiseerde trial, uit met de MoSART+ interventie. Hierbij werden zorgmedewerkers getraind om zich bewuster te worden van het effect van geluid op bewoners. Door beter te begrijpen wat geluid doet, kunnen medewerkers storende geluiden verminderen en aangename geluiden toevoegen.
De resultaten van de cluster gerandomiseerde trial laten zien dat kleine aanpassingen in de geluidsomgeving na de interventie vaker als kalm, aangenaam en minder chaotisch werden ervaren. Ook beoordeelden de zorgmedewerkers de omgeving positiever dan vóór de interventie. De interventie leidde bovendien tot een relevante vermindering van gedragsproblemen bij bewoners. Er was geen duidelijk effect op de kwaliteit van leven van bewoners, de werkdruk of de tevredenheid van medewerkers.
Daarnaast onderzocht Janouk de haalbaarheid van een combinatie van MoSART+ met AcustiCare, een systeem van geluidsboxen die persoonlijke, plezierige geluiden afspelen in de kamers van bewoners. Deze combinatie bleek uitvoerbaar en verhoogde het bewustzijn van medewerkers over geluid, en er was een afname van gedragsproblemen. Tegelijkertijd waren er uitdagingen door technische problemen en een hoge werkdruk. De geluidservaringen van bewoners veranderden niet aantoonbaar, wel was er een toename van levendige en een afname van chaotische geluidssituaties.
Janouk laat in haar promotieonderzoek zien dat het bewust aanpassen van de geluidsomgeving een veelbelovende aanpak is om de sfeer en het welzijn in verpleeghuizen te verbeteren. Dit kan door kleine, eenvoudig uit te voeren aanpassingen in de dagelijkse zorgpraktijk (bekijk deze poster voor inspiratie). Ze stelt dat er beleid nodig is om zorgmedewerkers te ondersteunen in het creëren en behouden van een gezonde geluidsomgeving. Dit is belangrijk omdat een gezonde geluidsomgeving direct kan bijdragen aan meer welzijn voor de verpleeghuisbewoner met dementie.
Lees meer over Geluiden in het verpleeghuis
Of lees de samenvatting van haar proefschrift.