“Tijdens mijn werk op een psychogeriatrische afdeling kwam ik in contact met een cliënt, die gedrag vertoonde dat sterk overeenkwam met symptomen die ook voorkomen bij posttraumatische stress. Hij schreeuwde bijvoorbeeld hard, riep dingen als ‘ze komen eraan’, kroop onder de tafel, keek voortdurend angstig omhoog, en hij was duidelijk erg bang. Bij navraag bij familie bleek, dat deze cliënt een oorlogsveteraan was. Met name door de ervaring met het gedrag van deze cliënt, ontstond bij mij de vraag: wat is er eigenlijk al bekend over de symptomen van posttraumatische stress bij mensen met vergevorderde dementie? Daar bleek in de wetenschappelijke literatuur nog niet erg veel over geschreven te zijn.”
‘’Wat we onder andere al weten is, dat traumatische ervaringen anders worden opgeslagen in de hersenen dan niet traumatische ervaringen. Ook is bekend dat de emoties die bij een traumatische gebeurtenis in het verleden zijn getoond beter en langer bewaard blijven dan de herinnering aan de traumatische gebeurtenis zelf. Een cliënt kan dus dezelfde emoties tonen als toen, maar de traumatische gebeurtenis zelf vergeten zijn. Bijvoorbeeld de eerdergenoemde cliënt, die oorlogsveteraan bleek te zijn. Die schreeuwde uit paniek toen er een vliegtuig overvloog, maar vervolgens wist hij niet waarom hij schreeuwde. Mogelijk is dit een associatie met een traumatische gebeurtenis. Ik vermoed, dat probleemgedrag dat verband houdt met traumatische ervaringen ernstiger is; dat de cliënt heftigere en afwijkende reacties kan laten zien. En dat bepaalde omgevingsfactoren herbeleving van traumatische ervaringen kunnen oproepen en een trigger kunnen zijn voor bijbehorend probleemgedrag."
“Wanneer we de symptomen die passen bij probleemgedrag dat verband houdt met traumatische ervaringen beter herkennen, kunnen we mogelijk ook de behandeling en zorg beter afstemmen op deze cliënten. Helemaal als we ook kunnen ontdekken welke omgevingsfactoren mogelijk een herbeleving van een traumatische ervaring oproepen. Het uiteindelijke doel is om de cliënt met traumatische ervaringen en dementie zich zo veilig mogelijk te laten voelen.”
“Bij het onderzoek werk ik samen met het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE). Zij bieden hulp bij onder andere complex probleemgedrag. Van hen ontvang ik casussen. Met behulp van een aantal vragenlijsten, die ik uitzet onder de wettelijk vertegenwoordigers van de cliënten uit deze casussen, probeer ik de nodige data te verzamelen. Daarnaast onderzoek ik nu de mogelijkheid om met behulp van sensortechnologie informatie over probleemgedrag als gevolg van traumatische ervaringen te verzamelen. Ik begin met een bedsensor om te kijken of dit aanvullende informatie oplevert qua diagnostiek. Ik heb voor een bedsensor gekozen omdat dit vrijwel geen belasting vormt voor de cliënt.”
“Het streven is om binnen een jaar de nodige data via de vragenlijsten te verzamelen. Daarna volgt de analysefase. De plannen om via sensortechnologie data te verzamelen zijn nu nog niet concreet genoeg om daar al een tijdsplanning voor te geven.”
“Ik heb mijn onderzoek bij Sytse Zuidema, voorzitter van het UNO-UMCG onder de aandacht gebracht. Sytse bracht mij in contact met senioronderzoeker UNO-UMCG Sarah Janus, betrokken bij het thema zorgtechnologie. Samen met haar ben ik op zoek naar mogelijkheden om sensortechnologie in te zetten bij het opsporen van probleemgedrag voortkomend uit traumatische ervaringen.”
“Sytse Zuidema, UNO-UMCG, Sarah Janus, UNO-UMCG, Gea van Dijk, Noorderbreedte & NHL Stenden University of Applied Sciences, Sjacko Sobczak, Maastricht University, Mondriaan GGZ & RUAS en Frans Verheij, Maastricht University.”
Dit interview maakt deel uit van de UNO-UMCG nieuwsbrief november 2023.