"Op het gebied van ondersteuning gebeuren er in onze organisatie de laatste tijd goede dingen”, vertelde Greetje Deuling, verzorgende IG bij Dignis. “Er komt nu bijvoorbeeld iedere week een arts langs in ons team, die vraagt wat er speelt en wat er de afgelopen week zoal is gebeurd. We maken vervolgens samen afspraken over bewoners, waar we ons dan sowieso tot het volgende overleg aan dienen te houden. Daarna gaan we de aanpak samen evalueren. Daarnaast worden er, bij wijze van proef, binnen Dignis teamcoaches ingezet. Daar kun je mee in gesprek als je ergens mee in je maag zit. De teamcoach is een soort tussenpersoon tussen ons team en het management. Eigenlijk net als de teamleider die we vroeger hadden, die vrijwel overal is wegbezuinigd."
Karin Klok, verzorgende IG bij Oosterlengte, deelde in een video een confronterende ervaring met een bewoner met dementie en een psychiatrische achtergrond. Ze benadrukte het belang van professionele ondersteuning bij het omgaan met emoties die bewoners bij zorgmedewerkers kunnen oproepen. “Deze mevrouw was erg moeilijk in de omgang. Ze zei nare dingen die mij behoorlijk raakten, bijvoorbeeld dat ze me de dood toewenste. Ik had echt last van wat ze zei en vond het lastig om naar haar toe te gaan voor de dagelijkse zorg. Mijn collega’s dachten er net zo over. De psycholoog in onze organisatie stelde voor om hier als team onder haar begeleiding over in gesprek te gaan. In dit uur kregen we de ruimte om te vertellen wat deze situatie met ons deed. Zo leerden we omgaan met deze mevrouw en de situatie.”
Floor Vinckers van het UNO-UMCG doet onderzoek naar morele stress bij zorgverleners. Een voorbeeld van morele stress is spanning die ontstaat wanneer je het gevoel hebt niet de zorg te kunnen bieden die je zou willen geven. Of wanneer je het idee hebt te moeten kiezen tussen twee kwaden. In het webinar vertelde Floor Vinckers dat morele stress onder andere kan leiden tot minder werkplezier, uitval, ziekte en burn-out. "Medewerkers willen zich gehoord en gesteund voelen door hun leidinggevende. Ook willen ze graag dat er actie wordt ondernomen als ze een probleem aankaarten." Greetje Deuling beaamt dit: "Je wilt het gevoel hebben dat er iets wordt gedaan met wat je vertelt."
Zo’n actie kan bijvoorbeeld zijn: advies inschakelen van externe experts, zoals het CCE (Centrum voor Consultatie en Expertise). CCE-coördinator Tjerk van der Pol zei in het webinar: "We zien heel vaak stress bij zorgmedewerkers. Met regelmaat zit er een verzorgende of verpleegkundige huilend aan tafel. Totaal machteloos.” Hij ziet echter ook een positieve ontwikkeling: “Er mag steeds meer gesproken worden over dingen die moeilijk of lastig zijn in de zorg. Bijvoorbeeld in een moreel beraad.”
Klinisch psycholoog Marli de Weerdt van Zorggroep Meander geeft zorgmedewerkers uitgebreid het woord in gedragsvisites. Dit zijn regelmatige bijeenkomsten waarbij vanuit verschillende perspectieven – onder meer van de specialist ouderengeneeskunde, de psycholoog en de betrokken zorgmedewerker – wordt gekeken naar het gedrag van een individuele bewoner. “Het is heel belangrijk om ruimte te geven aan de ervaringen van de medewerkers die dagelijks met de bewoners te maken hebben. Als psychologen zien wij hen als onze ogen en oren. Een andere reden om aandacht te hebben voor de emoties en stress die zorgmedewerkers ervaren is dat zij die gevoelens kunnen overbrengen op de bewoners. En daar is natuurlijk niemand bij gebaat, zeker de bewoners niet."
Promotieonderzoeker Ylse van Dijk van het UNO-UMCG doet onderzoek naar de impact van zorg verlenen op zorgmedewerkers en de werk-privébalans van zorgmedewerkers in de ouderenzorg. “Het onderzoek laat onder andere zien dat veel zorgmedewerkers hun werk mee naar huis nemen. Ze komen thuis emotioneel niet goed los van hun werk. Zo zorgen werkgerelateerde WhatsApp-groepen ervoor dat ze thuis nog veel met hun werk bezig blijven. Ook het bewaken van de eigen grenzen is voor zorgmedewerkers een hele uitdaging.” Tjerk adviseerde: “Denk niet te snel: dit kan mijn team wel aan. Check bij de medewerkers of dit ook daadwerkelijk zo is.”
"Ook leidinggevenden staan onder tijdsdruk. Toch wil ik hen adviseren om af en toe tijd te maken om met het team in gesprek te gaan”, stelde Marli in het webinar. "Weet wat er speelt en bied af en toe een luisterend oor. Ook als je nauwelijks tijd hebt: vijf minuten langsgaan moet in mijn ogen lukken en is heel veel waard.” Tjerk vulde aan: “Zorg goed voor het team. Daarmee ondersteun je ook de bewoners. Zo simpel is het eigenlijk.”
Webinar gemist?
Bekijk hier het webinar terug. Voor wie gericht wil terugkijken, hieronder een aantal kijktips met tijdsaanduiding. Het webinar is opgedeeld in twee delen:
Deel I: Impact van zorg verlenen:
Deel II: Vormen van ondersteuning van zorgmedewerkers: