Drie jaar geleden raakt hij betrokken bij een ruzie tussen jongeren. Hij probeert de situatie te sussen. Dan krijgt hij van opzij een harde trap tegen zijn knie. ‘Die klap zag ik niet aankomen.’
In het Medisch Centrum Leeuwarden (MCL) blijkt hoe ernstig de schade is. Zijn knie is zo zwaar beschadigd dat een ingrijpende operatie nodig is. Het bovenste deel van het scheenbeen dat het kniegewricht draagt en voor stabiliteit zorgt, is verbrijzeld. Om de botstukken weer op hun plek te krijgen, plaatsen chirurgen wel veertien tot vijftien schroeven. Maar het herstel verloopt niet zoals gehoopt. De knie slijt snel, verliest stabiliteit en zijn been gaat langzaam scheef staan. ‘Ik kon nog wel lopen, maar alleen met pijn. Met een brace. En steeds minder ver. Vergeleken met hoe ik voorheen was, was ik nu echt invalide.’
Je denkt: hoe gaat dit verder met werk, inkomen en mijn gezin? Het beeld van je toekomst verandert in één klap.
Er volgt een second opinion. Het voorstel: een zogeheten standscorrectie, waarbij zijn been wordt rechtgezet zodat de druk in de knie beter wordt verdeeld. En anders lijkt een knieprothese de enige oplossing. Maar Dirk Jacob is 41, sportief en fysiek sterk. ‘Voor mijn gevoel was dat een eindstation. Een prothese betekent beperkingen. Minder intensief sporten. En een reële kans op nieuwe operaties in de toekomst.’ Tegelijkertijd is hij net voor zichzelf begonnen als ondernemer en heeft aardig wat investeringen gedaan. ‘Je denkt: hoe gaat dit verder met werk, inkomen en mijn gezin? Het beeld van je toekomst verandert in één klap.’
De behandelend arts stuurt het dossier door naar het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Daar bekijkt traumachirurg Frank IJpma de knie opnieuw. Hij behandelt vaak ingewikkelde knie- en beenletsels en werkt met moderne 3D-technieken. Drie maanden lang onderzoekt IJpma met collega’s de mogelijkheden. Kan het been weer recht worden gezet? Is het bot nog te herstellen? Of blijft een knieprothese de enige oplossing?
Het team komt uiteindelijk met een bijzonder voorstel: het zwaar beschadigde deel van de knie vervangen door bot, inclusief kraakbeen, van een donor. Zo blijft het eigen kniegewricht behouden, waardoor een prothese (nog) niet nodig is. 'Ik had niets meer te verliezen, dus ik stond er meteen voor open,’ vertelt Dirk Jacob. Voor de operatie brengen specialisten van het 3D Lab van het UMCG met scans en 3D-techniek de knie van Dirk precies in kaart. Ook maken ze een 3D-model van zijn gezonde knie, zodat ze weten hoe de beschadigde knie eruit moet gaan zien. Zo’n grote knietransplantatie, vooraf zo nauwkeurig gepland met 3D-technologie, is in deze vorm nog niet eerder in Europa uitgevoerd. ‘Het was voor het behandelteam de eerste keer, dus ze zouden vast extra zorgvuldig te werk gaan. Dat gaf me vertrouwen.’ Het operatieteam oefent de ingreep vooraf uitgebreid. Daarna begint het wachten op een geschikte donor.
1 juli 2024 is het zover. Om half acht ’s ochtends wordt Dirk Jacob door verpleegkundigen de operatiekamer binnengereden. ‘Er stonden wel zestien of zeventien mensen om me heen,’ zegt hij. Hij ziet alle operatieapparatuur klaarliggen. ‘Op dat moment dacht ik: laat me maar snel onder verdoving gaan, ik wil dit niet zien. Pas toen drong tot me door hoe groot dit eigenlijk was.’
De operatie duurt bijna zes uur. Met behulp van speciale, 3D-geprinte hulpmiddelen kunnen de chirurgen tijdens de operatie het beschadigde bot precies verwijderen en het donorbot op de juiste plek zetten. Dat bot wordt daarna met schroeven vastgezet, zodat het kan vastgroeien aan het eigen bot. ‘Het hele proces werd stap voor stap uitgelegd. Dat gaf vertrouwen. Maar spannend was het zeker.’ Al de volgende ochtend komt zijn chirurg uit het MCL hem opzoeken in het UMCG, en ook IJpma blijft nauw betrokken bij zijn herstel, hij komt regelmatig langs. ‘Dat voelde heel prettig.’
Na een week mag hij naar huis, maar de eerste acht weken mag hij zijn been helemaal niet belasten. Hij verplaatst zich met een scootmobiel, die vrienden voor hem regelen. Langzaam begint hij voorzichtig weer met werken, een paar uur per dag. ‘Ik voelde me goed en wilde sneller, maar je weet niet wat er van binnen gebeurt.’
De eerste keren dat hij weer op zijn knie staat, voelen heel onwennig. ‘Ik greep me overal aan vast. Deed heel voorzichtig bij iedere stap.’ Na een paar maanden kan hij steeds meer. Zijn heupklachten verdwijnen en zijn been staat weer recht. ‘Eerst zag ik dat mijn been centimeters scheef stond als ik naar beneden keek. Nu was het gewoon weer recht.’ Na een jaar laten scans zien dat het donorbot is vastgegroeid en dat ook het kraakbeen goed is gebleven.
Kort na het voorval leek veel van zijn oude leven onbereikbaar. Een festival, een avond uit, langs het voetbalveld staan, het was allemaal niet meer vanzelfsprekend. Sporten leek een afgesloten hoofdstuk. Stap voor stap verandert dat na de operatie en een lange revalidatie. Zijn lichaam herstelt, de kracht keert terug, en er ontstaat weer ruimte voor nieuwe doelen. In 2025 verschijnt een belangrijke mijlpaal aan de horizon: Limburgs Mooiste, een 110 kilometer lange wielertocht door het heuvelachtige landschap van Limburg.
Na alles wat er is gebeurd, voelde het leven weer normaal.
Aan de start is er spanning. Niet om een goede tijd, maar om de vraag of zijn knie het volhoudt. ‘De eerste kilometers dacht ik alleen maar: ik fiets weer.’ Uiteindelijk haalt hij de volledige 110 kilometer. ‘Na alles wat er is gebeurd, voelde het leven weer normaal.’ Hardlopen blijft voorlopig nog te belastend, maar fietsen, fitnessen en zijn kinderen langs de lijn aanmoedigen bij hun voetbalwedstrijden kan allemaal weer. Heeft hij nog dromen? ‘Alles wat nu weer kan, is al alles waard. Maar nog één keer een triathlon zou mooi zijn. Als afsluiter.’ Drieënhalf jaar na die ene trap staat hij weer recht. Zijn knie is deels van iemand anders, ‘maar hij voelt gewoon van mij.’
De behandeling werd voorbereid en uitgevoerd door een team van specialisten van traumachirurgie, orthopedie en het 3D Lab. Frank IJpma werkte hierbij nauw samen met orthopedisch chirurg Hugo van der Veen en technisch geneeskundige Nick Assink.
Elke patiënt heeft een verhaal. In de rubriek De Patiënt nodigen we onze patiënten uit om hun persoonlijke ervaringen over leven met ziekte of na genezing te delen. Vanaf het moment dat ze over de UMCG-drempel komen of nog daarvoor. In het interview deelt elke acht weken een patiënt diens bijzondere verhaal.
