Multiple sclerose (MS) is een ziekte van het zenuwstelsel. De afweer richt zich per ongeluk op de beschermlaag van zenuwen. Door zenuwschade geven de hersenen prikkels minder goed door aan de rest van het lichaam. Dit zorgt voor problemen met lopen, voelen of zien.
MS is een zeldzame en ernstige auto-immuun ziekte. Bij een auto-immuunziekte werkt het afweersysteem niet goed. Het afweersysteem is bedoeld om te helpen vechten tegen virussen of bacteriën. Bij een auto-immuunziekte richt het afweersysteem zich per ongeluk op gezonde delen van het eigen lichaam.
Bij MS valt het afweersysteem per ongeluk de beschermlaag rond de zenuwen aan. Deze beschermlaag heet myeline. Door deze aanval ontstaan ontstekingen in de hersenen en het ruggenmerg. Op deze plekken ontstaan kleine littekens. Multiple sclerose betekent letterlijk 'meerdere littekens'. Door de schade aan de beschermlaag geven zenuwen prikkels minder goed door. Elektrische prikkels van en naar de hersenen gaan daardoor langzaam of gebeuren soms helemaal niet.
Hierdoor lukt het de hersenen steeds minder goed om spieren en organen aan te sturen. Mensen met MS hebben daarom vaak moeite met bewegen. Ook hebben zij minder kracht of gevoel in hun lichaam. Veel mensen zien ook slechter.
Ontstekingen bij MS komen en gaan. Daardoor heeft iemand vaak perioden met en perioden zonder klachten. Als klachten plots erger worden of terugkomen, heet dat een schub of een exacerbatie.
Er zijn verschillende vormen van MS:
We weten niet precies waardoor MS ontstaat. Waarschijnlijk is er niet 1 duidelijke oorzaak. Onderzoekers denken dat meerdere dingen invloed hebben. Zoals erfelijke aanleg, zonlicht, voeding en infecties op jonge leeftijd.
Wat we wel weten is dat MS vaker voorkomt in koude landen dan in warme landen. En iets vaker bij vrouwen dan bij mannen.
MS begint meestal tussen de leeftijd van 20 en 50 jaar. Heel soms krijgen kinderen of ouderen boven de 50 jaar MS. In Nederland heeft 1 op de 1000 mensen MS. Dit betekent dat er nu ongeveer 15.000 mensen zijn met MS in Nederland.
Mensen hebben niet altijd klachten door MS. Ook verschillende de klachten per persoon. Soms krijgen mensen een plotselinge aanval, dit heet een schub of exacerbatie. Tijdens zo’n aanval ontstaan nieuwe klachten of worden bepaalde klachten erger. Dit gebeurt in een paar dagen tot 2 weken. Daarna worden ze vaak in weken tot maanden weer minder. Soms verdwijnen ze helemaal. Maar soms gaan ze helemaal niet meer weg. Mogelijke klachten zijn:
Klachten die minder vaak voorkomen zijn:
Ga bij deze klachten altijd naar de (huis)arts. Die kan u verwijzen naar de afdeling Neurologie als dat nodig is.
Tijdens het eerste gesprek vragen we welke klachten u heeft. We willen weten wanneer de klachten begonnen en hoe ze veranderen. Heeft u meer klachten die met de zenuwen te maken hebben? Of worden de klachten op verschillende momenten erger en gaan ze daarna weer weg? Dan doet de arts voor de zekerheid vaak verder onderzoek.
Er is geen simpele test waarmee we meteen kunnen zeggen dat het MS is. Daarom zijn meerdere onderzoeken nodig om de diagnose te stellen.
Welke onderzoeken u krijgt, hangt af van de klachten. Mogelijke onderzoeken zijn:
Specialisten van allerlei disciplines bekijken samen de onderzoeksresultaten: neurologen, oogartsen, revalidatieartsen, reumatologen, MDL-artsen, gynaecologen, seksuologen en neuropsychologen. Samen stellen ze de diagnose en maken ze, als dat nodig is, een behandelplan. Allemaal geven ze daarbij een bijdrage vanuit het eigen specialisme. Zo weet u zeker dat de diagnose goed onderbouwd is. En dat er altijd meerdere mensen naar uw situatie kijken.
Voordat een behandeling begint, krijgt u altijd een gesprek. We vertellen welke mogelijkheden er zijn en dat we samen beslissen over de mogelijkheden. We bespreken de voor- en nadelen van een behandeling. Ook bekijken we met u wat dit voor u betekent. Samen komen we dan tot een beslissing, dit noemen we 'samen beslissen'.
Welke behandeling iemand krijgt, hangt vaak af van de klachten. Er is daarom ook niet 1 behandeling voor MS. Mogelijke behandelingen bij MS zijn:
Vaak behandelen we MS met medicijnen. Sommige medicijnen richten zich op het immuunsysteem, zodat we de ziekte remmen of stoppen. Andere medicijnen behandelen klachten. Beide zijn belangrijk voor kwaliteit van leven. Dit zijn medicijnen:
Revalidatie helpt u om zo zelfstandig mogelijk te leven. Bijvoorbeeld thuis, op het werk of op school. De revalidatiearts kijkt samen met u naar uw klachten. Daarna bespreekt u samen welke behandeling het beste bij u past. En maken jullie samen een behandelplan. Bij de behandeling kunnen verschillende zorgverleners helpen.
Lees meer informatie over revalidatie bij MS.
Een goede conditie is belangrijk bij MS. Dit geldt voor uw lichaam en voor hoe u zich voelt. Voldoende bewegen, rust nemen en gezond eten helpen om zo fit mogelijk te blijven. Roken is voor niemand gezond. Ook niet als je MS hebt. Veel mensen met MS proberen hun leven zoveel mogelijk te blijven leven zoals vóór de diagnose. Ze proberen hun dagelijks leven niet volledig door de ziekte te laten bepalen.
Bekijk wat u zelf kunt doen op het gebied van leefstijl. Of ga eens langs bij onze leefstijladviseurs. Zij denken graag met u mee.
Er zijn verschillende zorgverleners bij uw behandeling betrokken. Neurologen en MS-verpleegkundigen werken samen met oogartsen, revalidatieartsen, reumatologen, MDL-artsen, gynaecologen, seksuologen en neuropsychologen. Door op deze manier samen te werken, bieden we u de beste zorg.
MS is een chronische ziekte. Dat betekent dat het niet meer overgaat. Hoe MS verloopt, verschilt per persoon. De klachten kunnen in periodes erger worden en daarna weer afnemen. Sommige mensen hebben vooral lichte klachten. Bij anderen wordt de ziekte in korte tijd erger en bij anderen duurt deze periode heel lang. Aan het begin van de ziekte is dit niet te voorspellen. Wel is de kans groot dat als er in het begin van de ziekte weinig klachten zijn, dat de situatie de jaren daarop niet heel anders wordt.
Bij mensen die al lange tijd MS hebben, kunnen de klachten erger worden. Dit heet ook wel de progressieve fase. In deze fase gaan zenuwcellen in de hersenen en het ruggenmerg kapot. Het ruggenmerg is de bundel zenuwen in de rug. Die geeft prikkels door van en naar de hersenen. Als zenuwcellen beschadigen, worden klachten vaak erger. Deze klachten gaan meestal niet meer over. Herstel na een aanval lukt dan ook niet meer zoals eerder.
De meeste mensen met MS hebben een levensverwachting die bijna hetzelfde is als die van mensen zonder MS. Als iemand met MS overlijdt, komt dat meestal door een andere ziekte. Bijvoorbeeld een longontsteking.
Met MS kunnen vrouwen meestal gewoon zwanger worden. MS verandert de kans op een zwangerschap of een miskraam niet. Tijdens de zwangerschap wordt de kans op een schub meestal kleiner. In de eerste maanden na de bevalling is die kans juist groter. Daarom is goede begeleiding in die periode belangrijk.
Veel medicijnen tegen MS zijn niet veilig bij een kinderwens, tijdens de zwangerschap of bij borstvoeding. Overleg daarom vóór een zwangerschap met een neuroloog. Bij de beslissing om zwanger te worden is het belangrijk om te kijken hoe het gaat met de MS-klachten en welke medicijnen worden gebruikt.
Patiënten die zorg nodig hebben, moeten op het juiste moment voor de juiste zorg naar het juiste ziekenhuis. Binnen en buiten de noordelijke regio. Daarom werken wij als UMCG nauw samen met andere ziekenhuizen. Binnen deze zorgnetwerken bieden wij als universitair medisch centrum de meest specialistische en complexe zorg. We delen onze wetenschappelijke kennis, kunde en ervaring, zodat patiënten in het hele land beter geholpen kunnen worden.
De afdeling Neurologie werkt samen met het Martiniziekenhuis en de afdelingen Neurowetenschappen en Celbiologie van het UMCG in Multiple Sclerose Centrum Noord Nederland.
U kunt de uitslagen ook zien in mijnUMCG. Dit is uw persoonlijke online patiëntendossier. U kunt hierin uw medische gegevens bekijken. En ook uitslagen van onderzoeken, informatie over uw medicijnen, een overzicht van uw afspraken en de brieven die u van ons gekregen heeft.
Heeft u nog geen mijnUMCG? Maak snel een account aan.
U kunt polikliniek Neurologie bellen van maandag tot en met vrijdag, tussen 8.00 en 16.30 uur.