Hoe uw lichaam reageert op een behandeling, is niet te voorspellen. U kunt wel dingen doen om de kans dat u de behandeling goed doorstaat en ervan herstelt te vergroten.
Leefstijl speelt een rol bij het ontstaan en voorkomen van veel (chronische) aandoeningen en ziektes. En heeft invloed op het verloop daarvan. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een behandeling beter werkt als je gezonder gaat eten, meer beweegt, minder piekert, beter slaapt of stopt met roken. Of dat je hierdoor sneller opknapt en beter herstelt van een operatie. Ook is er minder kans op complicaties na een operatie. De kans dat je opnieuw ziek wordt, is ook kleiner als je gezonder leeft.
Een gezonde leefstijl bestaat uit een aantal onderdelen:
Als je voldoende beweegt, heb je een kleinere kans op aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, suikerziekte type 2, overgewicht en dementie. Daarnaast helpt bewegen als je al ziek bent om minder last van je ziekte te hebben. Beweging draagt ook positief bij aan herstel van ziekte en vermindert het risico op complicaties. Als je regelmatig beweegt, kan dit namelijk zorgen voor minder pijn, voel je je mentaal beter, kan je beter ontspannen en slapen en krijg je een betere conditie. Uw behandelaar kan daarom bewegen voorschrijven als ‘medicijn’, als onderdeel van de behandeling.
Gezond bewegen kan lastig zijn. Bijvoorbeeld als je een ziekte hebt waardoor je moeilijker kunt bewegen. Bespreek dit met je behandelaar want juist als je ziek bent, is beweging heel belangrijk. De behandelaar kan je doorsturen naar bijvoorbeeld een fysiotherapeut, oefentherapeut of sportarts. Als je overgewicht of diabetes hebt, kun je meedoen aan een leefstijlprogramma (gecombineerde leefstijlinterventie (GLI)).
Zelf kan je, waar mogelijk, ook aan de slag gaan om meer te bewegen. Algemene beweegadviezen zijn:
Als je gezond en gevarieerd eet, heb je meer energie. Belangrijk is dat je genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt, zoals eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines, mineralen, vezels en genoeg vocht. Als je gezond eet, heb je een kleinere kans op diabetes, kanker en ziekten van uw hart en bloedvaten, zoals een beroerte of hartaanval. Ben je ziek dan is gezond eten ook belangrijk. Het kan klachten verminderen en je herstel versnellen. Gezonde voeding is daarom een belangrijk onderdeel in de behandeling van (chronische) ziekten.
Wil je weten wat je op het gebied van voeding kan doen om je fitter en sterker te voelen. En om je goed voor te bereiden op een behandeling of ingreep? Bespreek dit met je behandelaar. Deze kan je doorverwijzen naar een diëtist. Als je ziek bent, gelden soms aangepaste voedingsadviezen. Ook daarover kun je je laten informeren en adviseren. Heb je overgewicht of diabetes dan kun je meedoen aan een leefstijlprogramma (gecombineerde leefstijlinterventie (GLI)).
Tijdens ziekte is er ook kans op ondervoeding. Ook bij patiënten die overgewicht hebben of een normaal gewicht. Dit komt omdat het lichaam meer energie en voedingsstoffen verbruikt. Bovendien eten veel mensen tijdens ziekte minder door een gebrek aan eetlust, misselijkheid, pijnklachten, smaakverlies, vermoeidheid of benauwdheid. Ook hier kan je hulp bij krijgen.
Eet zoveel mogelijk verse en onbewerkte voeding, zoals groente, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten, zaden en pitten. En eet meer plantaardig en minder dierlijke producten. Ruim 70% van het aanbod in de supermarkt bestaat uit sterk bewerkte producten zoals frisdrank, snacks en fastfood. Dit zijn producten waaraan suiker, vet, zout en additieven zijn toegevoegd. Deze producten kan je beter niet te vaak eten. Zorg voor een regelmatig eetpatroon met 3 volwaardige hoofdmaaltijden en vermijd tussendoortjes. Zelf koken heeft de voorkeur.
Goede voeding helpt mee om u goed te voelen en gezond te blijven. Maar wees ook weer niet te streng. Eten is ook een gezellig en ontspannen moment.
Gezond eten helpt u om sneller beter te worden na een operatie. Uw lichaam heeft na een operatie of behandeling extra eiwitten nodig om te genezen. Eiwitten zijn de belangrijkste bouwstoffen voor uw lichaam. Ze zijn nodig voor:
Eet bij elke maaltijd producten met veel eiwit, zoals vlees, vis, eieren, kwark, kaas, bonen of noten. Vind je dit lastig of heb je weinig trek? Vraag dan je arts of een diëtist om hulp en tips voor je hestel.
Een gezond slaappatroon helpt lichaam en geest om te herstellen. Dit is goed voor je concentratie, voor het verwerken van emoties en draagt bij aan een gezond gewicht. Gezonde slaap gaat niet alleen over de slaapduur maar ook om de kwaliteit van de slaap. Soms lukt het niet om in slaap te komen, slaap je heel licht, word je vaak of lig je lang wakker. Slecht slapen heeft een negatieve invloed op je functioneren en bepaalt hoe je je voelt. Het risico op overgewicht, diabetes, kanker, hart- en vaatziekten en dementie neemt bovendien toe.
Als je ziek bent, is slaap heel belangrijk. Maar het kan je slaap ook flink verstoren. Je kunt bijvoorbeeld lastiger in slaap vallen vanwege pijn of piekeren over de ziekte. Je ligt wakker en je bent moe. Heb je slaapproblemen, bespreek dit dan met je behandelaar. Deze kan je eventueel doorverwijzen voor aanvullend onderzoek en passende behandeling.
Stoppen met roken heeft altijd zin. Hoe lang je ook gerookt hebt, je gaat er altijd op vooruit. Ook als je ziek bent, is stoppen belangrijk. Een diagnose of ziekenhuisopname is voor veel patiënten het moment om te stoppen. Hoe eerder je stopt vóór de operatie, hoe beter. Dit helpt bij een voorspoedig en goed herstel. Ook kan het lichaam infecties na de operatie makkelijker aanpakken en heb je minder moeite met de narcose. Mensen die niet roken, hebben vaak ook minder last van pijn na de behandeling.
Stoppen met roken is niet alleen goed voor jouw gezondheid, maar ook voor de dierbaren om je heen. De kans op ziekten van de longen, het hart en de bloedvaten wordt niet alleen kleiner voor u maar ook voor hen. Door niet te roken, geef je een goed voorbeeld aan je kinderen. Nóg een groot voordeel: je houdt veel geld over.
Stoppen met roken is niet makkelijk maar wel mogelijk. Bereid je goed voor. Kies hulp die bij je past. De combinatie van een stoppen met roken coach en een middel met nicotine helpt vaak het beste. Ook steun uit omgeving kan helpen. Bespreek dit met je behandelaar. Deze kan je verwijzen naar een stoppen-met-roken-coach of verslavingszorg.
Het wordt afgeraden om e-sigaretten te gaan roken om te stoppen met ‘echte sigaretten’. In een e-sigaret zitten schadelijke stoffen die de kans op kanker en longziekten groter maken. De nicotine-bevattende E-sigaret is niet effectiever bij het stoppen met roken dan nicotine vervangende middelen.
Stoppen met roken kan leiden tot gewichtstoename. Wees hierop voorbereid maar laat je er niet door ontmoedigen. De gewichtstoename kan beperkt blijven wanneer je een goed voedingsplan maakt van tevoren.
Geen alcohol drinken, is het beste voor je gezondheid. De stof alcohol (ethanol) is namelijk een kankerverwekkende stof. Lange tijd werd gedacht dat één glas wijn goed is voor de gezondheid. Maar we weten nu dat de eventuele positieve effecten niet opwegen tegen de risico’s. Regelmatig gebruik van een kleine hoeveelheid kan al leiden tot gewenning en tot te veel drinken.
Heb je ondersteuning nodig bij het minderen of stoppen van alcohol drinken? Bespreek dit met je behandelaar. Deze kan je verwijzen voor passende begeleiding. Dit kan bijvoorbeeld verslavingszorg zijn, maar er zijn ook andere opties. Sommige mensen hebben baat bij aanvullende behandelingen zoals mindfulness, ontspanningsoefeningen, lichaamsgerichte therapie of running therapie.
Drink bij voorkeur niet en als je dat wel doet, drink dan niet meer dan 1 glas alcohol op een dag en niet iedere dag. Iedere dag 1 glas alcohol drinken is al nadelig voor je gezondheid. 60% van de volwassenen houdt zich niet aan dit advies en drinkt dus meer. Als je zelden alcohol drinkt maar alleen op feestjes of het weekend kan dat ook schadelijk zijn. Als je te veel of snel achter elkaar alcohol drinkt kan je lichaam dat niet verwerken. We spreken van binge drinken wanneer er meer dan 5 glazen in 2 uur wordt gedronken en voor vrouwen geldt een aantal van 4 glazen.
Plotseling of langdurig ziek zijn kan zorgen voor stress, angst, verdriet, somberheid of verminderde concentratie. Je maakt je zorgen om wat er met je aan de hand is, wacht in spanning op een uitslag of ziet op tegen een onderzoek of behandeling. Je ziekte heeft bovendien gevolgen voor je dierbaren, de situatie thuis en op het werk. Houdt de stress lang aan, dan kan dit bijvoorbeeld leiden tot maagklachten, hartkloppingen, vermoeidheidsklachten, weinig weerstand, huidklachten, slapeloosheid, snel geïrriteerd zijn, gebrek aan concentratie of neerslachtigheid. Het is dus belangrijk om tijdig te signaleren dat je last hebt van aanhoudende stress.
Als je last hebt van aanhoudende stress, deel dit dan met je behandelend arts. Die kan je doorverwijzen naar bijvoorbeeld medisch maatschappelijk werk of een psycholoog. Maatschappelijk werkers kunnen je leren hoe je met hulp van anderen beter met jouw situatie kunt omgaan. Bijvoorbeeld door op een andere manier naar jezelf en jouw manier van denken te kijken. Of door samen te bekijken hoe je meer rust en afleiding voor jezelf kunt creëren.
Meer informatie over omgaan met stress
