Het UMCG Expertisecentrum voor Kiemceltumoren van de Testis is gespecialiseerd in de diagnose en behandeling van testiskanker. Binnen het UMCG is er veel kennis en ervaring met dit zeldzame ziektebeeld. Ook doen we wetenschappelijk onderzoek om de zorg voor patiënten met testiskanker te verbeteren.
Testiskanker is een zeldzame vorm van kanker. Daarom is het goed om kennis en onderzoek over deze aandoening samen te brengen in een expertisecentrum. Het ministerie van VWS heeft het UMCG aangewezen als 1 van de expertisecentra binnen Nederland voor de zorg voor patiënten met testiskanker.
Testiskanker heet ook wel zaadbalkanker of teelbalkanker. Testiskanker is een vorm van kanker in 1 van de zaadballen. Meestal ontstaat de tumor in de kiemcellen. Dit zijn cellen die later zaadcellen worden. De ziekte is onder jonge mannen tussen 18 en 35 jaar de meest voorkomende kankersoort.
Er zijn verschillende soorten zaadbalkanker. Ons centrum is gespecialiseerd in de diagnose en behandeling van:
Je (huis)arts kan je verwijzen naar de afdeling Urologie als die denkt dat je misschien zaadbalkanker hebt. Wij bekijken dan bij wie je het best terecht kan.
Soms heb je al een operatie gehad en heb je een aanvullende behandeling nodig, zoals chemotherapie. Dan kan je specialist je verwijzen naar de afdeling Medische Oncologie.
Na de verwijzing kom je bij ons voor een gesprek. We proberen zo snel mogelijk vast te stellen om welke vorm het gaat en of er ook aanwijzingen voor uitzaaiingen zijn. Daarvoor doen we lichamelijk onderzoek. We onderzoeken ook je bloed op een aantal tumormarkers: bèta-HCG, alfa-FP en LDH. Daarnaast doen we aanvullend onderzoek zoals een CT-scan, een echo van de balzak of een MRI-scan.
Als de aangetaste zaadbal nog niet is weggehaald, dan plannen we de operatie binnen een paar dagen. In alle gevallen bespreken we de uitslagen van de onderzoeken en het weefselonderzoek in een multidisciplinair overleg (MDO). In dit overleg bespreken oncologische specialisten van verschillende afdelingen de informatie uit de gesprekken en onderzoeken. Samen stellen ze de diagnose vast, de uitgebreidheid van de ziekte en maken een behandelplan. Dat plan bespreekt de arts met jou.
Elke patiënt krijgt een hoofdbehandelaar en een casemanager. Er is 1 hoofdbehandelaar per deel van de behandeling. Dat kan bijvoorbeeld eerst een uroloog zijn of een internist-oncoloog. Voor vragen kun je terecht bij de casemanager. Die is het aanspreekpunt voor de patiënt en hun naasten. Wie de casemanager is, verschilt ook per deel van de behandeling.
Het multidisciplinaire team bestaat uit urologen, medisch oncologen, verpleegkundig specialisten en specialisten van radiologie, radiotherapie, nucleaire geneeskunde en pathologie. Soms vragen we ook de chirurg-oncoloog, fertiliteitsarts, hematoloog of revalidatiearts om mee te denken.
Daarnaast heeft het behandelteam nog diverse consultmogelijkheden bij alle specialismen van het UMCG en hebben we oncologieverpleegkundigen die speciaal zijn geschoold in de zorg en begeleiding van kanker bij jonge mensen (18-39 jaar), de AYA-zorg.
Voor onderzoek en behandeling van testiskanker is veel kennis nodig. We doen bijvoorbeeld onderzoek naar hoe we beter de diagnose kunnen stellen. Ook onderzoeken we hoe de ziekte verloopt, welke merkstoffen in het bloed geven meer inzicht in de agressiviteit van de ziekte, naar de werking van chemotherapie en wat de late en lange termijn effecten zijn van de chemotherapie behandelingen. Dat onderzoek doen we binnen het instituut MoHAD: Mechanisms of Health, Ageing and Disease.
Onderzoeken die we nu doen of waar we aan meewerken:
Het Expertisecentrum verzamelt ook gegevens en lichaamsmateriaal van patiënten met zaadbalkanker voor en tijdens de behandeling in de databiobank OncoLifeS voor toekomstig onderzoek.
In het UMCG leiden we studenten van MBO, HBO en universiteiten op tot professionals in de zorg voor kinderen en volwassenen. Bij zeldzame ziektes zoals testiskanker, is overdracht van kennis en ervaring belangrijk. Zo kunnen huisartsen en medisch specialisten zoals urologen en medisch oncologen de ziekte snel herkennen.
Hoe sneller de ziekte ontdekt wordt, hoe beter de vooruitzichten. Daarom hebben we ook meegewerkt aan een campagne van de patiëntenorganisatie Stichting Zaadbalkanker om jonge mannen aan te sporen om aan zelfcontrole van de ballen te doen.
We willen niet alleen dat we de ziekte eerder kunnen ontdekken. We willen ook dat er meer kennis is over de behandeling ervan met medicijnen en andere behandelmethoden. We delen die kennis door het opleiden van studenten, verpleegkundigen, medisch- en verpleegkundig specialisten en het publiceren van onderzoeken in wetenschappelijke publicaties.
Het expertisecentrum is onderdeel van het Europese referentienetwerk (ERN) EURACAN. Dit is een Europees netwerk van ziekenhuizen met expertise op het gebied van verschillende soorten zeldzame kanker, zoals testiskanker.
Het belangrijkste doel van EURACAN is de zorg voor alle Europese burgers met zeldzame tumoren te verbeteren. En ook om de toegang tot optimale zorg en innovatie in alle EU-lidstaten te verbeteren. Dat doen we op Europees niveau bijvoorbeeld door in Europees verband patiënten uit een ander Europees land te bespreken, best practices met elkaar te delen en kennis binnen referentienetwerken met elkaar uit te wisselen. Voor testistumoren is dit het domein Rare cancers of the male genital organs EURACAN.
Ook hebben we gezamenlijke richtlijnen voor de diagnostiek en behandeling van testiskanker. Wij dragen bij aan de geregelde aanpassing en update van deze richtlijnen op basis van de laatste ontwikkelingen.
Ons team is actief in (inter)nationale vakverenigingen, landelijke werkgroepen zoals Nationaal AYA Jong en Kanker Zorgnetwerk, een landelijke werkgroep testiskanker van de Stichting Dutch Uro-Oncology Studygroup (DUOS) en heeft meegeschreven aan de internationale richtlijnen voor testistumoren.
We werken als expertisecentrum in Nederland nauw samen met andere centra voor kiemceltumoren, zoals het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis/het Nederlands Kanker Instituut Amsterdam (NKI) en ErasmusMC en buiten Nederland (Oslo Noorwegen, Philadelphia USA). Wij zijn nauw betrokken samen met het IKNL bij het opstellen en inrichten van Cancer Survivorship Care. Ons team is daarnaast actief in het regionaal oncologienetwerk van professionals en ziekenhuizen in Groningen en Drenthe. Dit netwerk participeert in CCN Noordoost-Nederland | Oncologienetwerken Nederland.
We werken samen met de patiëntenorganisatie Stichting Zaadbalkanker. Patiënten kunnen ook terecht bij het Maggie’s center Groningen op het UMCG-terrein voor laagdrempelige ondersteuning in een huiselijke omgeving.
De expertisecentra van het UMCG bundelen alle kennis over specifieke aandoeningen die zeldzaam zijn of een uitzonderlijk beloop hebben. Deze centra vormen dé plek voor patiënten die zeer specialistische zorg nodig hebben en waarvoor geen doorverwijzing meer mogelijk is. Hiermee geven we als UMCG invulling aan de topreferente zorgfunctie.
Wilt u graag overleggen met een van onze zorgverleners? Of wilt u advies? Bel dan naar 1 van onderstaande nummers:
Wilt u met een uroloog van het centrum overleggen of contact met de afdeling urologie? Bel dan van maandag t/m vrijdag van 8.30-16.30 uur met (050) 361 44 11. Een e-mail sturen kan ook: [email protected]. Voor (semi-)spoed: spoedpieper urologie via het algemene nummer van het UMCG: (050) 361 61 61.
Wilt u contact met de afdeling Medische oncologie van het centrum? Bel dan van maandag tot en met vrijdag tussen 8.30-16.30 uur naar (050) 361 23 70 of naar de consulent oncologie via het algemene nummer van het UMCG: (050) 361 61 61. Een e-mail sturen kan naar [email protected]. Bekijk de verwijsinformatie voor (semi-)spoed en andere informatie.