Transplantatiechirurg Sijbrand Hofker kende de patiënt al geruime tijd. Zij was in een ander ziekenhuis geopereerd, waarbij in een acute situatie bijna haar hele darm moest worden verwijderd. Ze kwam uiteindelijk, ernstig ziek, terecht op de intensive care van het UMCG. Na weken van herstel en meerdere operaties bleef ze volledig afhankelijk van infuusvoeding, een uiterst belastende en risicovolle situatie. Haar kwaliteit van leven was zo laag dat ze aan haar behandelend mdl-arts Gerard Dijkstra vroeg of een darmtransplantatie mogelijk was.
Er was echter een groot probleem: door de eerdere operaties had ze nauwelijks nog een buikwand over. Er was letterlijk geen bedekking meer om de donordarm veilig te kunnen inbrengen. Hofker: ‘Je kon die buik simpelweg niet meer sluiten. Een darmtransplantatie zou daardoor levensgevaarlijk zijn. We zagen niet goed hoe we iets voor deze patiënt konden doen. Tijdens een multidisciplinair overleg opperde mijn collega Jan Willem Haveman een radicaal idee: “Kunnen we niet ook de buikwand mee transplanteren?”
Die mogelijkheid was in Nederland volstrekt nieuw. De Britse plastisch chirurg Henk Giele had net gepubliceerd over enkele succesvol verlopen darm- en buikwandtransplantaties, die hij in Oxford had uitgevoerd. Hofker: ‘Zijn benadering leek ons veelbelovend, dus vanuit onze afdeling plastische chirurgie is contact gelegd met Giele. We besloten daarop om in het UMCG een symposium te organiseren, waarbij we hem uitnodigden om zijn methode te demonstreren.‘ Bij dit symposium deelde hij al zijn kennis op dit terrein, waarna het team in overleg met de patiënt besloot om deze stap te wagen.
We hebben ons in het Skills Center vier maanden voorbereid op de operatie
Plastisch chirurgen Tallechien Tempelman en Patrick Khoe coördineerden vervolgens de voorbereiding op de operatie. ‘Dat verliep heel nauwgezet. In het Skills Center hebben we meerdere keren geoefend op donoren die hun lichaam ter beschikking van de wetenschap hadden gesteld. We oefenden speciale technieken om de buikwand met alle lagen -huid, vet, peesblad en spier- in één geheel te kunnen overplaatsen. We hebben ons zeker vier maanden voorbereid voordat we echt klaar waren voor de operatie.’
Toen was het wachten op een geschikte donor die zowel dunne darm als buikwand kon doneren. Tempelman: ‘Twee chirurgen waren permanent standby. We waren 24 uur per dag bereikbaar, soms maandenlang. Ook op vakantie waren we bereikbaar, voor het geval er een geschikte donor zou zijn.’
De uiteindelijke operatie vereiste nauwe samenwerking tussen transplantatiechirurgen, plastisch chirurgen, anesthesisten en intensivisten; in totaal zo’n 19 specialisten. De operatie duurde ongeveer negen uur, met in totaal zo’n twintig uur aan voorbereidend en ondersteunend werk. Bij de donoroperatie moesten de buikwandstructuren behouden blijven. Aansluitend sloten de plastisch chirurgen de buikwand van de donor met letterlijk chirurgische precisie aan op de bloedvaten van de patiënt. De darmtransplantatie vond gelijktijdig plaats, zodat de doorbloeding van beide organen direct op gang kwam.
De patiënt herstelde daarna verrassend goed en kon maanden later het ziekenhuis verlaten. Het gaat ook nu nog goed met haar. Tempelman: ‘Inmiddels zijn er in het UMCG vier gecombineerde darm- en buikwandtransplantaties uitgevoerd. Hiermee behoort het UMCG tot de absolute wereldtop op dit gebied.’
‘Het was echt teamwork’, geven Hofker en Tempelman aan. ‘Het was de wens van de patiënt die ons ertoe bracht dit mogelijk te maken. Maar zonder die ene suggestie van onze collega, was dit nooit gelukt.’
Soms is er een cruciaal moment in het leven waarop je weet: dit maakt alles anders. In de rubriek Dat Ene Moment vertellen professionals over zo’n moment. Over hoe bepalend dat bleek te zijn. Voor henzelf. Voor die ander. Of voor hun vak. We ontleden elke acht weken een nieuw moment.
