Mensen met katatonie hebben moeite met praten, bewegen of reageren op hun omgeving. Dit komt door een tijdelijke verstoring van de hersenen. Het komt voor bij verschillende aandoeningen.
Katatonie is een aandoening waarbij iemand problemen krijgt met bewegen, praten of reageren. Het lijkt soms alsof iemand “vastzit” in zijn lichaam of gedrag. Of dat ze heel vreemd reageren op hun omgeving. Mensen met katatonie kunnen bijvoorbeeld:
Katatonie ontstaat door een verandering in de hersenen. De delen in de hersenen die te maken hebben met beweging, emotie en gedrag raken uit balans. De precieze oorzaak verschilt per persoon. Katatonie komt vaker voor bij mensen met een:
Soms is de oorzaak van katatonie niet duidelijk.
Katatonie gaat niet vanzelf over en moet behandeld worden. Iemand kan uitdrogen of te weinig eten krijgen. Ook is er kans op trombose, longembolie of doorligwonden. Het lichaam kan ontregeld raken, met koorts en problemen met de bloeddruk. Dit kan levensgevaarlijk zijn als je niet behandeld wordt.
Katatonie is niet alleen lichamelijk ernstig maar kan ook emotioneel heel ingrijpend zijn. Mensen kunnen zich extreem angstig, machteloos of opgesloten voelen doordat ze zich niet kunnen uiten, bewegen of laten zien wat ze nodig hebben. Hoe langer je wacht, hoe groter de kans op problemen en hoe langer het herstel duurt. Na behandeling herstelt iemand meestal snel.
Katatonie is een zeldzame aandoening. Het komt vaker voor binnen de psychiatrie. 5 tot 20 van de 100 patiënten in een psychiatrisch ziekenhuis kunnen kermerken van katatonie hebben. Daarbuiten komt katatonie veel minder vaak voor. Het kan op alle leeftijden voorkomen, maar komt vaker bij volwassenen voor.
Vaak zijn de klachten zo acuut dat u wordt opgenomen in het UMCG. Bijvoorbeeld op de medisch psychiatrische unit (MPU) of op een afdeling van het Universitair Centrum Psychiatrie.
We plannen zo snel mogelijk een eerste gesprek. Als het kan, bespreken we uw klachten en gezondheid met uzelf of uw naasten. We vragen bijvoorbeeld:
Het is helpt vaak dat een familielid, partner of begeleider bij de gesprekken is. Zo krijgen we een goed beeld van uw klachten en veranderingen in uw gedrag.
We kijken goed naar hoe u zich gedraagt en beweegt. Dit doen we een paar keer per dag. We letten bijvoorbeeld op:
Deze observaties helpen om de juiste diagnose te stellen.
Soms is extra onderzoek nodig om zeker te weten dat er niet een lichamelijke oorzaak is. Dat kan met 1 of meer van deze onderzoeken:
Na de gesprekken en de onderzoeken bespreken de betrokken specialisten samen de resultaten. Zij stellen (opnieuw) een diagnose en maken een voorstel voor een behandeling. Na dit overleg bespreken we de uitslagen van de onderzoeken en de diagnose met u en/of uw naasten. We leggen uit wat de diagnose betekent en welke behandeling(en) u kunt krijgen.
De adviezen die we geven, zijn gebaseerd op de landelijke richtlijn acute katatonie. In de richtlijn staat welke behandelingen goed werken. En welke behandelingen een mogelijkheid zijn als eerdere behandelingen niet goed genoeg gewerkt hebben.
Voordat een behandeling begint, krijgt u altijd een gesprek. We vertellen welke mogelijkheden er zijn en dat we samen beslissen over de mogelijkheden. We bespreken de voor- en nadelen van een behandeling. Ook bekijken we met u wat dit voor u betekent. Samen komen we dan tot een beslissing, dit noemen we 'samen beslissen'.
De behandeling van katatonie begint met een behandelplan. In het behandelplan staat wat het doel is van de behandeling en hoe we daar samen naartoe werken. We houden rekening met uw klachten, uw gezondheid en eerdere behandelingen. We bekijken samen welke behandeling het best bij u past. Voor de behandeling van katatonie wordt u meestal opgenomen.
De eerste behandeling bij katatonie is meestal met een medicijn dat helpt te ontspannen. Dit medicijn kan:
We controleren regelmatig of de klachten verminderen of er bijwerkingen zijn of u weer voldoende eet en drinkt. Soms merkt u snel verbetering. Bij andere mensen duurt dit een paar dagen.
Tijdens katatonie kan iemand minder bewegen, eten of drinken. Daarom is goede verzorging belangrijk. Soms zijn extra maatregelen nodig, zoals een infuus of sondevoeding.
Naast het behandelen van de katatonie zelf, behandelen we ook de oorzaak ervan. Dit helpt om herstel te bevorderen en terugval te voorkomen. De behandeling kan bijvoorbeeld bestaan uit:
Soms helpen medicijnen niet genoeg of niet snel genoeg. Dan is elektroconvulsietherapie (ECT) een mogelijke behandeling. ECT werkt goed bij ernstige katatonie.
Vanaf het begin zijn in katatonie gespecialiseerde behandelaars betrokken bij uw behandeling. Samen komen zij tot de juiste diagnose en behandelplan. Altijd in nauw overleg met u, uw huisarts en de verwijzende specialist. Door op deze manier samen te werken, bieden we u de beste zorg.
Heeft u kinderen? En maakt u zich zorgen over de invloed van uw psychische klachten op uw kinderen? Het helpt om samen te begrijpen wat er speelt en hierover in gesprek te gaan. Het UCP helpt met informatie en praktische begeleiding.
Soms vragen we patiënten mee te doen aan wetenschappelijk onderzoek. Zo kunnen we nieuwe en betere behandelmethodes ontwikkelen en bestaande verbeteren. U beslist zelf of u mee wilt doen of niet. Als u mee wilt doen, krijgt u uitgebreide informatie van ons over het onderzoek.
U kunt de uitslagen ook zien in mijnUMCG. Dit is uw persoonlijke online patiëntendossier. U kunt hierin uw medische gegevens bekijken. En ook uitslagen van onderzoeken, informatie over uw medicijnen, een overzicht van uw afspraken en de brieven die u van ons gekregen heeft.
Heeft u nog geen mijnUMCG? Maak snel een account aan.
U kunt de polikliniek van het Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) bellen van maandag tot en met vrijdag.