Kleine vaten vasculitis: ontsteking van de kleine bloedvaten

Wat is kleine vaten vasculitis?

Kleine vaten vasculitis is een ontstekingsziekte. Door de ontstekingen raken de kleine bloedvaten beschadigd en gaan dichtzitten. Kleine bloedvaten zitten op heel veel plekken in het lichaam. De ontstekingen kunnen dus ook op verschillende plekken in het lichaam voorkomen. Zoals in de huid, gewrichten, nieren, longen, hart of zenuwen.

De ontstekingen ontstaan doordat het immuunsysteem (afweersysteem) niet goed werkt. Normaal ruimt het immuunsysteem infecties en beschadigde cellen op. Bij kleine vaten vasculitis raakt het afweersysteem in de war. Het valt per ongeluk de eigen bloedvaten aan.

Verschillende soorten kleine vaten vasculitis

Er zijn verschillende soorten kleine vaten vasculitis. Bij elke vorm kunnen de klachten anders zijn. Ook heeft niet iedereen dezelfde klachten. Daarnaast verschilt het hoe erg en hoe vaak iemand last heeft van klachten.

GPA (granulomatose met polyangitis)

Bij GPA kunnen ontstekingen ontstaan in:

• neus, keel en bijholten: klachten zijn verstopte neus, bloedneuzen, korstvorming
• longen: klachten zijn hoesten, snel buiten adem, soms bloed ophoesten
• nieren: meestal geen klachten, maar urineonderzoek laat afwijkingen zien

MPA (microscopische polyangiitis)

Bij MPA kunnen ontstekingen ontstaan in de 

• longen: klachten zijn snel buiten adem, soms bloed ophoesten
• nieren: meestal geen klachten, maar urineonderzoek laat afwijkingen zien

eGPA (eosinofiele granulomatose met polyangitis)

Bij eGPA kunnen ontstekingen ontstaan in:

• longen: klachten zijn astma
• neus: klachten zijn neuspoliepen, chronische bijholteontstekingen
• zenuwen: klachten zijn verlies van kracht en/of gevoel, tintelingen

Daarnaast is er in het bloed een verhoging van eosinofielen (een type witte bloedcel) te zien.

IgA-vasculitis

Bij IgA-vasculitis kunnen ontstekingen ontstaan in de huid, nieren en darmen. De klachten zijn rode en paarse vlekken, vooral op de benen en billen. Ook kunnen er buikklachten zijn zoals pijn en diarree (soms met bloed).

Cryoglobulinemische vasculitis

Bij cryoglobulinemische vasculitis kunnen ontstekingen ontstaan in vooral de:

• huid: klachten zijn vooral rode en paarse vlekken en wondjes op de onderbenen
• zenuwen: klachten zoals tintelingen en minder gevoel (doof)
• gewrichten: klachten zoals stijfheid of pijn

Wat is de oorzaak van kleine vaten vasculitis?

Kleine vaten vasculitis ontstaat doordat het lichaam antistoffen aanmaakt die niet goed werken. Dit kan verschillende oorzaken hebben:

• Na een infectie: een virus of bacterie kan het afweersysteem prikkelen
• Als reactie op een medicijn: dit komt niet vaak voor, maar het kan gebeuren
• Een andere ziekte: bijvoorbeeld een andere auto-immuunziekte, waarbij de afweer niet goed werkt

Vaak is niet duidelijk waardoor kleine vaten vasculitis ontstaat, dan noemen we het een ‘primaire’ vasculitis.

Eerste gesprek

Uw arts kan u verwijzen naar de afdeling Reumatologie. Na de verwijzing krijgt u een afspraakbrief met informatie van ons. In de brief staat hoe u zich kunt voorbereiden op het eerste gesprek.

Tijdens de eerste afspraak bespreken we uw klachten en doen we een lichamelijk onderzoek. Als uw klachten passen bij kleine vaten vasculitis, krijgt u nog andere onderzoeken. Mogelijke andere onderzoeken zijn een biopsie, bloedonderzoek of urineonderzoek.

Diagnose

Specialisten van allerlei disciplines bekijken samen de onderzoeksresultaten als het nodig is. Samen stellen ze dan de diagnose en maken ze, als dat nodig is, een behandelplan. Allemaal geven ze daarbij een bijdrage vanuit het eigen specialisme.

Behandeling: medicijnen

Kleine vaten vasculitis is een chronische ziekte, de ziekte gaat dus niet meer over. We kunnen de ziekte niet genezen, maar vaak wel goed behandelen. De beste behandeling zijn medicijnen. Die medicijnen onderdrukken de ziekte, waardoor u minder last van klachten hebt. Welk medicijn u krijgt hangt af van uw klachten.

Verschillende fasen

De behandeling van kleine vaten vasculitis bestaat uit verschillende fasen. In elke fase worden andere medicijnen gebruikt. Sommige zijn bedoeld om de ziekte in het begin rustig te krijgen (inductiefase). Andere medicijnen zijn bedoeld om te voorkomen dat de klachten terug komen (onderhoudsfase). 

Meestal krijg u in het begin (inductiefase) enkele maanden prednisolon, dit medicijn werkt ontstekingsremmend. Vaak krijg je ook andere medicijnen, zoals cyclofosfamide, rituximab of methotrexaat. Die medicijnen remmen het afweersysteem.

Daarna begint de onderhoudsfase. Die duurt ongeveer 2 jaar, maar dit verschilt per persoon. In die tijd bouwt u de prednisolon af. U krijgt dan azothioprine, methotrexaat, rituximab of mycofenolaat mofetil (MMF). Deze medicijnen houden het afweersysteem rustig.

Omdat prednisolon op lange termijn bijwerkingen heeft, is het belangrijk om dit langzaam af te bouwen. Stop nooit met medicijnen zonder overleg met uw arts.

Na de behandeling kijken we hoe het met u gaat en besluiten we samen over de nazorg.

Behandelteam

Er zijn verschillende zorgverleners bij uw behandeling betrokken. De hoofdbehandelaar is de reumatoloog, internist-klinisch immunoloog of internist-nefroloog. Als het nodig is werken we samen met andere specialisten zoals verpleegkundig specialisten, dermatologen, longartsen, KNO-artsen of neurologen.

Leven met kleine vaten vasculitis

Het is belangrijk dat uw bloedwaarden en bloeddruk regelmatig gecontroleerd worden. Daarnaast is het belangrijk dat uw de behandelaar belt als u last heeft van de bijwerkingen van de prednisolon.

Gezonde keuzes kunnen invloed hebben op uw gezondheid, ziekteproces en herstel. Bekijk wat u zelf kunt doen op het gebied van leefstijl. Of ga eens langs bij onze leefstijladviseurs. Zij denken graag met u mee.

Samenwerken voor de beste zorg

Als u ziek bent, wilt u de best mogelijke zorg krijgen. En het liefst bij u in de buurt. Ook als de zorg die u nodig heeft, ingewikkeld is. Daarom werken we als UMCG zoveel mogelijk samen met andere ziekenhuizen en zorgverleners zoals huisartsen, fysiotherapeuten en psychologen. Door steeds meer samen te doen, gaan we slimmer om met de zorg in de regio en krijgt u de zorg die u nodig heeft. 

UMCG Expertisecentrum voor Vasculitis

Het UMCG is een expertisecentrum op het gebied van de zeldzame aandoening vasculitis. Een zeldzame aandoening is een ziekte die minder dan 1 op de 2.000 mensen heeft. Het ministerie van VWS heeft het UMCG aangewezen als expert in deze ziekte.

Meedoen aan wetenschappelijk onderzoek naar kleine vaten vasculitis

Soms vragen we patiënten om mee te doen aan wetenschappelijk onderzoek. Zo kunnen we nieuwe en betere behandelmethodes ontwikkelen en bestaande verbeteren. U beslist zelf of u mee wilt doen of niet. Als u mee wilt doen, krijgt u uitgebreide informatie van ons over het onderzoek.

Onderzoeken waar u aan mee kunt doen

Momenteel doen we het volgende onderzoek:

• ImmunoLines. Het doel van ImmunoLines is om de ziekte en de terugval van GPA, eGPA en MPA te volgen en beter te begrijpen en voorspellen. Zo kunnen we de behandeling van deze vormen van kleine vaten vasculitis verbeteren.

Uw dossier in mijnUMCG

mijnUMCG is uw persoonlijke online patiëntendossier. U kunt hierin uw medische gegevens bekijken. En ook uitslagen van onderzoeken, informatie over uw medicijnen, een overzicht van uw afspraken en de brieven die u van ons gekregen heeft.

Heeft u nog geen mijnUMCG? Maak snel een account aan.