Behandeling cystenieren met tolvaptan

Door cystenieren kunnen grote cystes in de nieren ontstaan. Hierdoor gaat de werking van de nieren achteruit. Het medicijn tolvaptan kan deze achteruitgang remmen.

Wanneer behandelen met tolvaptan?

Cystenieren zijn niet te genezen. Mensen met familiaire cystenieren kunnen een behandeling met het medicijn tolvaptan krijgen. Een behandeling met tolvaptan vertraagt de achteruitgang van de nieren en kan dialyse of een niertransplantatie uitstellen. Uit onderzoek blijkt dat als iemand het middel 4 jaar gebruikt, dialyse of een niertransplantatie gemiddeld met 1 jaar wordt uitgesteld. 

Niet iedereen met cystenieren krijgt tolvaptan. De arts schrijft tolvaptan alleen voor in 1 of meer van deze gevallen:

  • als je tussen de 18 en 55 jaar oud bent. Het is niet bekend of het middel ook bij kinderen werkt. Daarom geven we het alleen aan volwassenen. Het beste is om al jong te starten met tolvaptan
  • de werking van de nieren gaat snel achteruit. De arts meet hiervoor de hoe goed de nieren werken of kijkt naar de grootte van de nieren. Hoe groter de nieren, hoe meer kans dat de nieren minder goed werken
  • tolvaptan wordt gegeven aan mensen waarbij de nieren voor meer dan 30% nog werken

Wanneer geen behandeling met tolvaptan?

In sommige gevallen zijn we voorzichtig met het starten van een behandeling met tolvaptan. Ook gaan sommige medicijnen niet goed samen met tolvaptan:

  • gebruik geen tolvaptan als je zwanger bent of borstvoeding geeft. We weten niet of dit veilig is
  • plastabletten gaan niet goed samen met tolvaptan. Gebruik geen plastabletten samen met tolvaptan. Met de HYDRO-PROTECT studie doen we hier op dit moment wel onderzoek naar

Eerste afspraak

Je kunt deze behandeling krijgen als je al patiënt bent in het UMCG. Tijdens de afspraak met de nierarts (nefroloog) bespreken jullie of de behandeling met tolvaptan voor jou geschikt is. De arts kijkt hiervoor naar de uitslag van het bloedonderzoek. Ook legt de arts uit hoe tolvaptan werkt en wat de voor- en nadelen zijn. Je kunt dan ook al je vragen stellen.

Behandeling met tolvaptan

Je krijgt tolvaptan in de vorm van pillen. We starten met een lagere dosis. We verhogen de dosis dan elke maand tot je de maximale dosering aankunt. Zo werkt het medicijn het beste.

Controles

Na de start van de behandeling zijn er meerdere controles. Na 1 week heb je een belafspraak. We bespreken dan hoe het met jou en de behandeling gaat. Als alles goed gaat, kun je verder met de behandeling.

Daarna kom je 18 maanden lang elke maand voor controle naar het ziekenhuis. Daar laat je bloedprikken op de prikpoli van het UMCG en bekijken we je leverwaarden. Als je leverwaarden goed zijn, krijg je een hogere dosis tolvaptan mee naar huis. Je kunt tolvaptan telkens voor 1 maand meekrijgen.

Na 12 weken kijken we of je goed op de medicijnen reageert. Als dat zo is, gaan we door met de behandeling. Als het nodig is, schrijft de arts een lagere dosis voor.

Ben je in een ander ziekenhuis onder behandeling? Dan kom je de eerste 4-6 maanden bij de nefroloog in het UMCG op controle. Daarna kan je terugverwezen worden naar je eigen nierarts. Ook bij je eigen ziekenhuis blijf je de eerste 1,5 jaar van de behandeling op controle komen.

  • Veel moeten plassen

    Dit medicijn werkt goed bij cystenieren, maar kan ook bijwerkingen geven. De belangrijkste is veel moeten plassen. Dat komt omdat je nieren het water moeilijk vasthouden. Soms plas je wel 4 tot 8 liter per dag. Ook moet je ’s nachts vaker plassen waardoor je steeds uit bed moet. Je kunt hierdoor slecht slapen en moe worden. Omdat je veel vocht verliest, moet je extra veel drinken.

    Bijwerkingen die minder vaak voorkomen:

    • kans op uitdroging door diarree, koorts of overgeven. Dan moet je stoppen met tolvaptan
    • schade aan de lever. Dit komt bijna niet voor. Voor de zekerheid blijft de nierarts je lever controleren. Soms moet je (tijdelijk) stoppen met de behandeling
    • hoofdpijn
    • duizelig zijn

    Wanneer moet je ons bellen?

    Bel ons als je:

    • klachten hebt zoals koorts, moe zijn, minder willen eten, misselijk zijn, overgeven, jeuk, en pijn aan gewrichten of spieren samen met koorts. Je hebt dan misschien problemen met je lever
    • zwanger wilt worden of zwanger bent. Je mag tolvaptan dan niet gebruiken
    • bij extreem veel plassen, heftige diarree of veel overgeven. De kans op uitdroging is dan groot
    • een operatie krijgt. misschien moet je dan tijdelijk stoppen met tolvaptan
    • een vakantie hebt gepland of wil plannen naar een warm land. Er is dan meer kans op uitdroging

    Bij kans op uitdroging moet je stoppen met het nemen van tolvaptan. Bel ons wel om te zeggen dat je gestopt bent. In overleg met je nefroloog kun je weer beginnen met het medicijn.

    Bellen kan van maandag tot en met vrijdag, tussen 8.00 en 16.30 uur. Je kunt bellen naar Nefrologie op het nummer (050) 361 34 00. Of bel de onderzoeksverpleegkundige op het nummer (050) 361 16 21.

    Spoed?

    Bel bij spoed en buiten kantoortijden met je huisarts en vertel dat je tolvaptan gebruikt. De huisarts kan als dat nodig is overleggen met de nefroloog die dienst heeft.

Bijwerkingen en risico's

Veel moeten plassen

Dit medicijn werkt goed bij cystenieren, maar kan ook bijwerkingen geven. De belangrijkste is veel moeten plassen. Dat komt omdat je nieren het water moeilijk vasthouden. Soms plas je wel 4 tot 8 liter per dag. Ook moet je ’s nachts vaker plassen waardoor je steeds uit bed moet. Je kunt hierdoor slecht slapen en moe worden. Omdat je veel vocht verliest, moet je extra veel drinken.

Bijwerkingen die minder vaak voorkomen:

  • kans op uitdroging door diarree, koorts of overgeven. Dan moet je stoppen met tolvaptan
  • schade aan de lever. Dit komt bijna niet voor. Voor de zekerheid blijft de nierarts je lever controleren. Soms moet je (tijdelijk) stoppen met de behandeling
  • hoofdpijn
  • duizelig zijn

Wanneer moet je ons bellen?

Bel ons als je:

  • klachten hebt zoals koorts, moe zijn, minder willen eten, misselijk zijn, overgeven, jeuk, en pijn aan gewrichten of spieren samen met koorts. Je hebt dan misschien problemen met je lever
  • zwanger wilt worden of zwanger bent. Je mag tolvaptan dan niet gebruiken
  • bij extreem veel plassen, heftige diarree of veel overgeven. De kans op uitdroging is dan groot
  • een operatie krijgt. misschien moet je dan tijdelijk stoppen met tolvaptan
  • een vakantie hebt gepland of wil plannen naar een warm land. Er is dan meer kans op uitdroging

Bij kans op uitdroging moet je stoppen met het nemen van tolvaptan. Bel ons wel om te zeggen dat je gestopt bent. In overleg met je nefroloog kun je weer beginnen met het medicijn.

Bellen kan van maandag tot en met vrijdag, tussen 8.00 en 16.30 uur. Je kunt bellen naar Nefrologie op het nummer (050) 361 34 00. Of bel de onderzoeksverpleegkundige op het nummer (050) 361 16 21.

Spoed?

Bel bij spoed en buiten kantoortijden met je huisarts en vertel dat je tolvaptan gebruikt. De huisarts kan als dat nodig is overleggen met de nefroloog die dienst heeft.

Leefregels

Omgaan met veel plassen

  • eet minder zout en eiwitten. Op de website van de nierstichting lees je meer over hoe je je voeding kunt aanpassen. Ook kun je hulp krijgen van een diëtist als dat nodig is
  • maak een plan voor je dag en zorg dat je altijd een toilet of water in de buurt hebt
  • moet je in de nacht vaak plassen? Eet dan in de middag warm. En eet geen producten met veel zout of eiwitten in de avond. Of neem je pillen eerder op de dag, bijvoorbeeld om 7.00 en 15.00 uur
  • is het vele plassen niet vol te houden? Bespreek dit dan met je arts. Soms kun je pillen krijgen met minder medicijn erin

Drinken

Door het medicijn moet je vaker en meer plassen. Zorg dat je regelmatig naar het toilet kan en drink voldoende vocht. Zo voorkom je uitdroging. Drink extra tijdens sporten of warm weer. Het beste is om water te drinken en geen dranken waar veel suiker of cafeïne in zit. Drink liever geen alcohol. Alcohol zorgt ervoor dat je veel vocht verliest en veel moet plassen.

Meedoen aan wetenschappelijk onderzoek

We doen wetenschappelijk onderzoek naar de werking van het medicijn tolvaptan. Dat doen we in de studie HYDRO-PROTECT. Dit is een onderzoek naar de verbetering van de behandeling met het medicijn tolvaptan bij ADPKD.

Heb je nog vragen?

Heb je nog vragen over deze behandeling? Dan kun je Nefrologie bellen via de polikliniek. Bellen kan van maandag tot en met vrijdag tussen 8.00 uur en 16.30 uur. Je kunt ook een bericht sturen.

Heeft deze informatie je geholpen?