Maar precies dit gaan enkele UMCG-afdelingen in eendrachtige samenwerking onderzoeken. Hoe ontstond dit idee? En hoe onderzoek je zoiets? Plastisch chirurg Paul Werker, hoofd chirurgisch onderzoekslab Henri Leuvenink en student Floris Kroezen lichten dit toe.
Paul Werker: ‘In Oxford doen ze een grote studie bij longtransplantaties. Ze nemen bij een donor een stukje huid met bloedvatenstelsel van de onderarm mee, ongeveer zo groot als een pakje kauwgom. Als er vlekken of een soort uitslag op dat stuk huid komen, is dat een teken dat er afstoting in de huid plaatsvindt en dat dit in het getransplanteerde orgaan mogelijk ook gaat plaatsvinden. Als je eerder ziet dat dit dreigt te gaan gebeuren, kan je eerder ingrijpen. De studie moet nog gepubliceerd worden, maar de eerste resultaten van een pilot zijn goed. Het lijkt bijna te mooi om waar te zijn. Wij zijn het grootste transplantatiecentrum van Nederland, dus we dachten ‘dat gaan we ook doen'.‘
Henri Leuvenink: ‘Wij gingen meteen een stap verder. In het UMCG hebben we de perfusietechniek ontwikkeld. Daarbij worden donororganen bewaard en zelfs opgeknapt met een speciale, koude of warme zuurstofrijke vloeistof. Steeds meer organen gaan eerst ‘op de pomp’, zoals we dat noemen. Ze gaan ook steeds langer op de pomp. Alleen weten we niet hoe het met het huidweefsel gaat als we die op de gewone manier bewaren, terwijl dit net zolang bewaard moet worden als de organen op de pomp. Neem een donorlever. Die gaat vierentwintig uur lang op de pomp. Moeten we dan dat huidweefsel ook op de pomp zetten? Toen kwamen ze bij mij om dit te gaan onderzoeken. In mijn lab hebben we veel ervaring met allerlei perfusieopstellingen, van heel groot tot heel klein.’
‘Hier was de vraag hoe we in het lab een opstelling konden maken om huidweefsel met perfusievloeistof te behandelen. Ik had nog een oude opstelling in mijn lab, nog uit de tijd dat we met ratten werkten. Die bleek de juiste pompjes te hebben om te gebruiken voor zulke kleine stukjes weefsel. Dat bleek prima te werken. Daardoor kunnen we zowel een orgaan als een los stuk huidweefsel goed met perfusievloeistof behandelen.’
Floris Kroezen: ‘De opstelling om het huidweefsel te testen in het lab is nu klaar. Nu kunnen we gaan beginnen met onderzoek naar de kwaliteit van dit weefsel nadat het is bewaard. Ik ga straks mee met het Zelfstandig Uitname Team om de huidweefsels bij donoren af te nemen. Door een speciale methode die Paul Werker mij heeft geleerd, kan dat nu in een half uur.’
‘Het huidweefsel is te vergelijken met zo’n verklikkertje dat beneden aangeeft dat het licht op zolder brandt. Het afstoten van het orgaan is te vergelijken met het licht op zolder. Met het verschil dat het verklikkertje hier aangeeft, dat het licht op zolder gáát branden. Je weet het al voordat er schade aan het orgaan is. Je kan dan heel snel reageren’.
'Uiteindelijke doel is om dit standaard toe te passen in patientenzorg'
‘We gaan ook in gesprek met mensen die nu hoog op de wachtlijst staan. We moeten weten hoe zij het zouden vinden om een stukje huid van een donor te krijgen. Van die stap moeten we ons goed bewust zijn. Want als de ontvanger het niet ziet zitten, dan ben je nergens.'
‘Als dit blijkt te werken, dan zijn de voordelen voor een patiënt enorm groot. Stel dat iemand een harttransplantatie heeft gehad. Die moet volgens protocol in het eerste jaar nog 17 keer een biopt laten nemen van het getransplanteerde hart. Dat is iedere keer weer opgenomen worden, met een naald in het hart om een biopt af te nemen en wachten op de uitslag. En dat 17 keer! Dat geeft veel spanning bij patiënten.’
Paul Werker: ‘Ik denk dat we niet heel veel transplantaties gecombineerd met stukjes huid hoeven te doen om te kunnen zeggen of het werkt. Dat heeft Oxford al gedaan. Maar dit is voor Nederland nog zo nieuw, alles ligt nog open. Het uiteindelijke doel is om dit standaard toe te passen in de patiëntenzorg, maar dat zal nog wel even duren.’
Ziet een wetenschapper met een goed idee nou op één moment het licht? Meestal niet. Meestal krijgen goede ideeën of uitvindingen pas vorm, als je met veel slimme mensen samenwerkt. In de rubriek EUREKA! vertellen onderzoekers over de momenten dat ze dachten: 'Ik heb het gevonden!' Elke acht weken is er weer een nieuw verhaal.
