Birthe Balster (37) was in de zomer van 2018 net bevallen van haar tweede kindje, toen ze op een ochtend ineens wakker werd met een rood en pijnlijk oog. Ze bleek een schimmel in haar oog te hebben en kreeg druppels voorgeschreven om hier iets aan te doen. Maar de problemen werden alleen maar erger. ‘Ik kon bijna niets meer doen, had totaal geen energie en kon nauwelijks licht verdragen. Voor mijn kindjes zorgen lukte niet, daar werd ik erg ongelukkig van. Gelukkig hadden we met mijn ouders en schoonouders een goed vangnet, zij hebben ons enorm geholpen.’
Als de problemen verergeren, wordt Birthe naar het UMCG doorverwezen. ‘Mijn oog zat helemaal dicht. Kapitein éénoog, noemde mijn oudste me. Eenmaal in het UMCG ging het snel. Na een aantal onderzoeken volgde een behandelplan: met injecties zou de schimmel in mijn oog gedood worden. Maar toen ze daarmee wilden beginnen, bleek ik een gat in mijn oog te hebben: de schimmel en de medicatie hadden mijn hoornvlies flink beschadigd.’
Als je hoornvlies vertroebelt of beschadigd raakt, zie je slechter. Dit kan verschillende oorzaken hebben, legt oogarts Robert Jan Wijdh uit. Van een ongeluk waarbij iets in je oog komt tot een ziekte of erfelijke aandoening. Sinds 1982 voert het UMCG hoornvliestransplantaties uit en ruim tweeduizend daarvan zijn door Wijdh gedaan. Sinds 1998 doet hij het al, tegenwoordig gemiddeld zo’n zes per week. ‘Het lijkt simpel, maar dat is het niet. Ik heb er twee jaar over gedaan om mijn techniek te perfectioneren.’
Hanneke Medik (67) ging ruim vier jaar geleden naar de opticien, omdat ze minder goed zag. Ze had moeite met autorijden in het donker en ook kleine lettertjes werden steeds moeilijker om te lezen. ‘Ik dacht dat ik een sterkere bril moest hebben. Maar de bril was prima, zei de opticien. Hij verwees me door naar de oogarts, omdat hij hoornvliesproblemen vermoedde. Daar schrok ik behoorlijk van, omdat mijn moeder dit ook had. Zij is vier keer geopereerd, omdat het nieuwe hoornvlies steeds werd afgestoten. “Oh jee, daar ga ik ook”, dacht ik. Ik was bang mijn zelfstandigheid te verliezen.’
Hanneke is snel gerustgesteld als ze hoort dat de transplantatietechniek de afgelopen jaren flink verbeterd is. De kans op afstoting is veel kleiner dan vroeger. ‘En ook de operatie viel uiteindelijk mee. Het is spannend omdat je bij kennis bent als ze de ingreep doen, maar ze doen er van alles aan om je gerust te stellen. En een paar dagen later kon ik al veel beter zien dan daarvoor. Ik ben superblij dat ik alles weer kan en enorm dankbaar dat er donoren en nabestaanden zijn die dit mogelijk maken.’
Bij een hoornvliestransplantatie wordt het hele hoornvlies of een deel daarvan vervangen door donorweefsel, legt Robert Jan Wijdh uit. ‘De patiënt krijgt een plaatselijke verdoving en blijft wakker. Dat maakt het inderdaad soms best spannend voor mensen, zoals Hanneke vertelt. Ze krijgen meestal kleuren en bewegingen mee. Als artsen praten wij ze door de behandeling heen en daardoor vinden de meeste patiënten het uiteindelijk goed te doen.’
Net als bij Hanneke Medik is ook bij Birthe Balster na de ingreep alles weer goed gekomen. ‘Met mijn geopereerde oog heb ik 80% zicht, maar dat is geen probleem. Ik ben elke dag nog dankbaar hoe knap ze dit hebben kunnen doen.’
Half juni is Jaap Dijkstra (76) de vijfduizendste patiënt in het UMCG die een hoornvliestransplantatie krijgt. Ruim een maand later is hij met zijn vrouw voor zijn maandelijkse controle terug op de poli Oogheelkunde. 'Ik weet niet wat me overkwam', vertelt hij over zijn zicht na de operatie. ‘Als ik naar voetbalwedstrijden keek, zag ik de mensen wél maar de bal niet. En nu zie ik heel scherp.’
Oogarts Robert Jan Wijdh had al wel een tipje van de sluier opgelicht voor meneer en mevrouw Dijkstra, dat er iets bijzonders was aan deze hoornvliestransplantatie. 'We hebben er met de kinderen naar geraden wat het kon zijn. Een van de dingen die we dachten: 'Misschien is dit wel zijn eerste hoornvliesoperatie.' Niets was dus minder waar. Na de controle was er alle reden voor een kort feestelijk moment met het hele team dat voor deze operaties nodig is.’
