Complement Screening in bloed

‘Screening complement deficiënties’

Complement en afweer

Voor een effectieve afweer tegen micro-organismen is het menselijk lichaam afhankelijk van de aangeboren en verworven afweer. Het complementsysteem is een centrale component van het aangeboren immuunsysteem. Behalve in de afweer tegen micro-organismen speelt het complementsysteem ook een belangrijke rol bij het opruimen van immunogene producten zoals, immuuncomplexen en apoptotisch materiaal. Dit verklaart deels het verband tussen genetische complementdeficiënties en systemische (auto)immuunziekten zoals SLE.

Complement en ziekten

Complement deficiënties kunnen veroorzaakt worden door genetische factoren, maar ook verworven zijn door verbruik van complement factoren. Deficiënties van complement componenten komen vooral naar voren bij neonaten wanneer de concentratie van de maternale antilichamen afnemen maar de eigen immuunglobuline productie nog onvoldoende bescherming biedt. Gedurende deze periode is de neonaat afhankelijk van het complementsysteem in de afweer tegen binnendringende micro organismen. Op oudere leeftijd worden complement deficiënties aangetoond bij patiënten met systeemziekten zoals Systemische Lupus Erythematosus (SLE) en patiënten met een Hemolytisch Uremisch Syndroom (HUS). 

Complement bepalingen kunnen gebruikt worden om verschillende genetische deficiënties van complement componenten vast te stellen. Daarnaast kunnen ze gebruikt worden voor de diagnostiek en als graadmeter voor de activiteit van ziekten waarbij complementactivatie plaatsvindt.

Activatie van het complement systeem

Het complementsysteem kan via drie verschillende routes geactiveerd worden, de klassieke, alternatieve en lectine route (zie ook Figuur 2). Activatie van het complementsysteem via één van deze drie routes leidt uiteindelijk tot de vorming van het “membrane attack complex (MAC)”, een assemblage van eiwitten op het oppervlak van cellen of micro organismen in een buisvormige structuur, waardoor de integriteit van het micro organisme of cel verloren gaat (lysis). In de cascade van activatie van complement componenten ontstaan ook afbraakproducten met chemotactische eigenschappen, en producten die zich kunnen hechten aan het oppervlak van micro organismen zodat deze makkelijker gefagocyteerd kunnen worden door macrofagen (opsonizatie). Door membraan gebonden en circulerende complement regulatoire eiwitten wordt de activatie van het complementsysteem gecontroleerd.

In het laboratorium kunnen zowel de concentraties van individuele complement componenten bepaald worden als de functionele activiteit van het complementsysteem, afgelezen aan de vorming van het terminale complex (MAC). Wanneer de concentratie van een van de complement componenten in het serum verminderd is, zal, afhankelijk van welke component verminderd is, de functionele activiteit in één of meerder routes van complement activatie ook verminderd zijn.

FIGUUR 2