Trombocyten aggregatie met ATP release in bloed

Trefwoorden

ATP release, Bloedplaatjes, stolling, bloeding, aggregatie collageen

Klinisch doel

Bij de ATP release van trombocyten wordt bekeken of een defect in de release of hoeveelheid ATP in de dense granules van trombocyten mogelijk de verklaring kan zijn voor de trombocytopathie of bloedingsneiging.

Disclaimer.

Zowel de onderstaande prijzen, als de referentiewaarden zijn niet standaard van toepassing op ons laboratorium.

Trombocytenaggregatie

Doel: Het bepalen van het vermogen van trombocyten in bloed, onder invloed van verschillende agonisten te aggregeren.

Vereiste klinische informatie: Standaardinformatie bij aanvraag laboratoriumonderzoek (o.a. identificatie, leeftijd, geslacht) en klinische gegevens omtrent de aard van de bloedingsneiging en medicijngebruik van de patiënt in de week voorafgaande aan de bloedafname.

Beschrijving methodes: Trombocytenaggregatie kan op verschillende manieren worden gemeten. De klassieke manier is het registreren van veranderingen in de lichtabsorptie van een gestandaardiseerde suspensie van trombocyten in plasma (het zogenaamde plaatjesrijk plasma) na toevoeging van een agonist. De tweede methode is vergelijkbaar, maar is gebaseerd op elektrische impedantie in volbloed, waarbij gelijktijdig ook de secretie van ADP uit de trombocyten kan worden bepaald met behulp van luminescentie. In beide methoden zijn de mate en de snelheid van aggregatie afhankelijk van de gebruikte concentratie agonist. Standaardisatie is dus van groot belang. De nieuwste methode maakt gebruik van een gespecialiseerd instrument, de �??Platelet Function Analyser�??, dat meet hoeveel tijd nodig is om een gestandaardiseerde opening in een reactiekamer te laten sluiten. Deze reactie vindt plaats bij hoge �??shear stress�?? in volbloed en gebruikt ofwel collageen met adrenaline ofwel collageen met ADP als agonist.
Belasting voor de patiënt
Venapunctie. Aangezien trombocytenaggregatie alleen zinvol is indien de bloedingstijd verlengd is, moet dit laatste onderzoek ook tot de belasting voor de patiënt gerekend worden.
Voorbereiding patiënt
Indien de patiënt medicijnen gebruikt is het zeer wenselijk deze minstens 10 dagen tevoren te staken, tenzij juist het effect van de medicatie onderzocht moet worden.
Materiaalafname/Fixatie
Afname van bloed in een buis met citraat (eindconcentratie 0,01 M) als anticoagulans. Bloedafname vindt plaats middels venapunctie met zo weinig mogelijk stuwing in kunststof of gesiliconeerde glazen buizen. Een buis voor stollingsonderzoek dient altijd te worden afgenomen vóór buizen met heparine als anticoagulans. Bereiding van plaatjes-rijk plasma vindt zo snel mogelijk na afname plaats door middel van centrifugeren. De bepaling dient binnen twee uur na afname te gebeuren; bloed en plasma worden bij kamertemperatuur bewaard.
Stoorfactoren
Spontane aggregatie van trombocyten kan de bepaling storen. Een controle hierop is derhalve noodzakelijk.

Mogelijke toepassingen:

onderzoek van bloedingsneiging, zeker bij verlengde bloedingstijd
op indicatie controle van behandeling met aspirine (acetylsalicylzuur)

Interpretatie: Trombocyten spelen een sleutelrol in de bloedstelping en stolling. Na beschadiging van de endotheelcellen die normaal de binnenzijde van een bloedvat bedekken, komen de trombocyten in contact met collageenvezels onder het endotheel en verkleven de trombocyten met collageen (adhesie). Door allerlei intracellulaire processen wordt de inhoud van de granula uitgescheiden, waardoor onder andere ADP vrijkomt. Onder invloed van ADP en trombine, dat ontstaan is uit activering van de stollingsfactoren, kleven de trombocyten aan elkaar (aggregatie) en vormen ze het begin van de trombocytenprop. Daarna treedt stolselretractie op, gevolgd door consolidatie van de fibrinevezels in de hemostatische prop.
Trombocyten beschikken over een reeks enzymen die nodig zijn voor synthese en metabolisme van prostaglandinen. Een sleutelenzym in deze route is cyclo-oxygenase, dat essentieel is voor de vorming van tromboxaan-A2, een stof die onder andere de aggregatie van trombocyten zeer krachtig bevordert. Acetylsalicylzuur (aspirine) remt cyclo-oxygenase irreversibel en maakt de vorming van tromboxaan-A2 onmogelijk. Omdat een trombocyt geen eiwitsynthese meer heeft, blijft het cyclo-oxygenase tijdens de gehele levensduur van de trombocyt geïnactiveerd.
De meeste aangeboren vormen van trombocytopathie gaan gepaard met een kenmerkend patroon van aggregatieafwijkingen (zie tabel). Verworven trombocytopathie, vaak door medicijnen en soms optredend bij myeloproliferatieve ziekten, heeft een meer variabel patroon.
In de tabel staat ristocetine vermeld als agonist. Strikt genomen is dit niet juist, want dit antibioticum veroorzaakt geen aggregatie (een proces waarbij de trombocyten actief verkleven), maar agglutinatie (een passief proces).

			agonist
	ADP	adrenaline	collageen	arachidon-zuur	ristocetine
aangeboren
ziekte van Glanzmann-Naegeli	afwezig	afwezig	afwezig	afwezig	normaal
ziekte van Bernard-Soulier	normaal	normaal	normaal		afwezig
�??storage pool disease�??	verlaagd*/normaal	verlaagd*/normaal	verlaagd**/normaal	verlaagd/normaal	normaal
secretieafwijkingen	verlaagd*/normaal	verlaagd*/normaal	verlaagd**/normaal	verlaagd/normaal	normaal
ziekte van Von Willebrand	normaal	normaal	normaal	normaal	normaal/afwezig
verworven
uremie	verlaagd*/normaal	verlaagd*/normaal	verlaagd	verlaagd/normaal	verlaagd/afwezig
medicijnen	verlaagd*/afwezig	verlaagd*/afwezig	normaal	verlaagd/afwezig	normaal
myeloproliferatieve ziekten	verlaagd/normaal	verlaagd/normaal	verlaagd/normaal	verlaagd/normaal	normaal
* alleen primaire aggregatie aanwezig
** bij lage concentratie collageen

Valkuilen: Bij de bloedafname dient uitdrukkelijk nagevraagd te worden of de patiënt behalve voorgeschreven medicijnen aspirine of andere pijnstillers gebruikt. Vaak blijkt dat patiënten zelfmedicatie niet als medicijnen beschouwen. In zulke gevallen kan een afwijkende aggregatie ten onterechte als een aangeboren trombocytopathie worden geïnterpreteerd.

Vergelijking andere methodes: De PFA-100 wordt in de literatuur beschreven als een redelijk gevoelige screening voor de meeste aangeboren afwijkingen in de trombocytenfunctie, maar de afwijkingen kunnen niet geclassificeerd worden. De gevoeligheid voor het opsporen van verworven trombocytopathie, in het bijzonder door aspirine geïnduceerd, is hoog. In beide gevallen is de diagnostische effectiviteit van de PFA-100 hoger dan die van de bloedingstijd.

Referentiewaarden: Niet van toepassing. De beoordeling geschiedt kwalitatief door een expert.

Tarief (excl. ordertarief): �?� 5,55 per aggregerende substantie.

Literatuur:
Achtergrondinformatie

Favaloro EJ. Laboratory assessment as a critical component of the appropriate diagnosis and sub-classification of von Willebrand's disease. Blood Rev 1999; 13: 185-204

Finazzi G, Budde U, Michiels JJ. Bleeding time and platelet function in essential thrombocythemia and other myeloproliferative syndromes. Leuk Lymphoma 1996; 22: 71-8

George JN. Platelets. Lancet 2000; 355: 1531-9

Harrison P, Robinson MS, Mackie IJ, et al. Performance of the platelet function analyser PFA-100 in testing abnormalities of primary haemostasis. Blood Coagul Fibrinolysis 1999; 10: 25-31

Loscalzo J, Schafer AL (eds). Thrombosis and hemorrage. 2nd ed. Philadelphia: Williams&Wilkins, 1998

Rao AK. Congenital disorders of platelet function: disorders of signal transduction and secretion. Am J Med Sci 1998; 316: 69-76

Vorchheimer DA, Badimon JJ, Fuster V. Platelet glycoprotein IIb/IIIa receptor antagonists in cardiovascular disease. JAMA 1999; 281: 1407-14

Minimaal volume
2 citraatbuis 3,5 ml

Minimaal apparaat volume
1 ml platelet rich plasma
Insturen mogelijk

Normaal : werkdagen, 08.00 - 14.00 uur

Bepalingsfrequentie

Normaal : dagelijks

Rapportage

Normaal : 1 werkdag na de analyse

Doorlooptijd

Normaal : 10 werkdagen
Formulier voor download op internet

Aanvraagformulier Bijzondere Hematologie

Materiaalgroep
bloed

Benodigd materiaal

Bij voorkeur bloed in een 2 citraatbuizen 3,5 ml of 1 citraatbuis 6 ml
Afdeling
Laboratoriumgeneeskunde

Laboratorium
Bijzondere Hematologie

Klinisch Chemicus

Consulten Laboratorium Bijzondere Hematologie

Verzendomstandigheden
Materiaal dient binnen 60 minuten na afname binnen te zijn bij het Laboratorium Bijzondere Hematologie. Versturen bij kamertemperatuur.

Monsterreceptie

Centrale monsterreceptie

tel.: (050 36)18040

Verzendadres

UMCG
Postbus 30001
9700 RB Groningen

Kwaliteitssysteem geïmplementeerd
CH.TRH.02 (M078)
Referentiewaarden

> 0,5 nmol

Achtergrondinformatie

Op te vragen bij het laboratorium.
Aanmaakdatum
22-08-2016 00:00:00

Laatste wijzigingsdatum
24-08-2026 16:01:43

Lees voor

Trombocyten aggregatie met ATP release in bloed

Trefwoorden

Klinisch doel

Minimaal volume

Minimaal apparaat volume

Insturen mogelijk

Bepalingsfrequentie

Rapportage

Doorlooptijd

Formulier voor download op internet

Materiaalgroep

Benodigd materiaal

Afdeling

Laboratorium

Klinisch Chemicus

Verzendomstandigheden

Monsterreceptie

Verzendadres

Kwaliteitssysteem geïmplementeerd

Referentiewaarden

Achtergrondinformatie

Aanmaakdatum

Laatste wijzigingsdatum

Footer navigatie

Verwijzers

Praktisch

Het UMCG

Trombocyten aggregatie met ATP release in bloed

Trefwoorden

Klinisch doel

Opslagcondities

Minimaal volume

Minimaal apparaat volume

Uitvoersnelheid van de bepaling

Insturen mogelijk

Bepalingsfrequentie

Rapportage

Doorlooptijd

Aanvraag specificaties

Formulier voor download op internet

Materiaalgroep

Benodigd materiaal

Verrichtingsinformatie

Informatie

Afdeling

Laboratorium

Klinisch Chemicus

Verzendomstandigheden

Monsterreceptie

Verzendadres

Kwaliteitssysteem geïmplementeerd

Referentiegegevens

Referentiewaarden

Achtergrondinformatie

Mutatiegegevens van de bepaling

Aanmaakdatum

Laatste wijzigingsdatum

Verwijzers

Praktisch

Het UMCG