| |
Doel: Bepaling van thyroglobuline (Tg).
Vereiste klinische informatie: Standaardinformatie bij aanvraag laboratorium diagnostiek.
Beschrijving methodes: Tg wordt bepaald met behulp van sandwich immunoassays. Hierbij bindt het Tg van het monster aan een monoklonaal antilichaam (catcher antibody), waarna een antilichaam met een label (o.a. chemoluminescentie, enzym) tegen een ander epitoop van het Tg molecule ook aan het geïmmobiliseerde complex bindt. De hoeveelheid gebonden label is een maat voor de hoeveelheid Tg in het monster Het resultaat wordt afgelezen tegen een kalibrator. Standaardisatie en dus onderlinge vergelijking van verschillende soorten assays is nog steeds een probleem.
Sommige assays voegen na de bepaling nog een standaard hoeveelheid Tg toe om vast te stellen of de opbrengst van deze hoeveelheid wel rond de 100% ligt, is dat niet het geval, dan kan geen betrouwbare waarde worden doorgegeven.
Belasting voor de patiënt
Venapunctie.
Materiaalafname/Fixatie
Afname van bloed middels venapunctie; scheiding van serum of plasma middels centrifugeren. Als analyse niet dezelfde dag wordt uitgevoerd, dan bij -20°C opslaan.
Stoorfactoren
Schildklier-auto-antistoffen interfereren met vrijwel alle assays en kunnen tot zowel een onderwaardering als een overwaardering van de Tg-concentratie aanleiding geven.1 Tg auto-antistoffen worden bij 26% van de patiënten met schildkliercarcinoom aangetroffen tegen een incidentie van 10% in de gehele bevolking. De aanwezigheid van auto-antistoffen kan het gebruik van Tg als 'follow-up' merker dus sterk beperken. Daarom dienen de op Tg te onderzoeken sera altijd eveneens op Tg-antistoffen te worden onderzocht.
Mogelijke toepassingen:
- bij follow-up van (chirurgische en I131 ablatie-) therapie van gedifferentieerde schildkliercarcinomen
- bij differentiële diagnostiek van (Hashimoto, subacute) thyroïditis versus thyrotoxicosis factitia
Interpretatie: Fysiologie: thyroglobuline (Tg) is een groot glycoproteïne (molecuulgewicht 650.000 D), dat door het epitheel van de schildklierfollikel wordt geproduceerd en opgeslagen in het lumen, het colloïd, van de follikelcel. Elk Tg-molecuul bevat veel tyrosinemoleculen, die door enzymatische jodering en koppeling T3, T4 en voorlopers (MIT en DIT) vormen. Na opname van Tg in het lumen door microspinocytose wordt door lysosomale enzymen Tg afgebroken en T3 en T4 aan de circulatie afgegeven.
Een weinig Tg komt in normale omstandigheden (meetbaar) in de circulatie terecht. De serum-Tg-concentratie stijgt onder invloed van TSH en stimulerende antistoffen (TSI).
Pathofysiologie: bij gedifferentieerde schildkliercarcinomen (folliculaire of papillaire carcinomen) is een verhoogde afgifte van Tg aan het bloed meetbaar. Niet-Tg-secernerende gedifferentieerde carcinomen of metastasen komen echter voor. Niet-gedifferentieerd schildkliercarcinoom (anaplastische type) en het medullair schildkliercarcinoom, uitgaande van de C-cellen, produceren geen Tg.
Bij de acute fase van thyroïditis, congenitale TBG-deficiëntie, TRH-toediening, hoge jodiumopname, endemische struma, multinodulair struma, de ziekte van Graves en benigne schildklieradenomen is Tg ook verhoogd.
Tg is dus geen tumormarker, maar een tumorvervolger en ongeschikt voor de follow-up van het ongedifferentieerd schildkliercarcinoom. Doordat schildklierweefsel de enige bron is van Tg, is de Tg-bepaling, samen met de �??I131 wholebody scan�??, een indicator voor resterende schildklierweefsel (normaal of carcinoomweefsel) na operatie of voor terugkeer of metastasering van het carcinoom. Bij postoperatieve patiënten zonder schildklierweefsel is een Tg-waarde boven 5 μg/l indicatief voor recurrence; waarden tussen 2-4 μg/l zijn verdacht. De specificiteit van de Tg-bepaling is het hoogst (93%), als de Tg-bepaling wordt uitgevoerd tijdens de (normale) T4-substitutietherapie, waardoor TSH-stimulatie wordt vermeden.
Bij hyperthyroïdie op basis van een Hashimoto of subacute thyroïditis vindt men hoge Tg-waarden in tegenstelling tot thyrotoxicosis factitia, waar de Tg normaal of verlaagd is.
Referentiewaarden: thyroglobuline 1-20 μg/l (methode-afhankelijk)
Tarief (excl. ordertarief): �?� 8,31
Literatuur:
Referenties
- Mariotti S, Barbesino G, Caturegli P, et al. Assays of thyroglobulin in serum with thyroglobulin auto-antibodies: an unobtainable goal?. J Clin Endocrinol Metab 1995; 80: 468-72
.
Achtergrondinformatie
- Greenspan FS, Gardner DG (eds). Basic & clinical endocrinology. 6th ed. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill, 2001: 197
.
- Hall R, Besser M (eds). Fundamentals in clinical endocrinology. 4th ed. Edinburgh: Churchill Livingstone, 1990
.
- Hennemann G, Hennemann IPhH, Docter R, et al. De betekenis van de thyreoglobulinebepaling bij de follow-up van patiënten met een papillair of folliculair schildkliercarcinoom. Ned Tijdschr Geneeskd 1989; 133: 491-3
.
- Spencer CA, Takeuchi M, Kazarosyan. Current status and performance goals for serum thyroglobulin assays. Clin Chem 1996; 42: 164-71
.
|
|
