De aanbevolen screeningstest bij klinische verdenking op aanwezigheid van een primair hyperaldosteronisme is het bepalen van de zogeheten aldosteron-renine ratio in bloed. Deze aldosteron-renine ratio wordt bepaald bij een willekeurige keukenzout (NaCl) inname en bij voorkeur zonder gebruik van interfererende antihypertensieve medicatie. Indien deze screeningstest positief is (d.w.z. verhoogd), volgt als tweede diagnostische stap een zoutbelastingstest ter bevestiging. Deze bevestigingstest is positief wanneer het aldosterongehalte in serum of urine onvoldoende wordt onderdrukt door extra NaCl toediening. Er zijn verschillende zoutbelastingsprotocollen in omloop. In het UMCG wordt gebruik gemaakt van een intraveneuze NaCl belastingstest gedurende drie dagen, waarbij de excretie van aldosteron-18-glucuronide wordt gemeten in de 24-uurs urine verzameld op dag 3. Voor aanvullende informatie over diagnostiek en behandeling van primair hyperaldosteronisme wordt verwezen naar de betreffende richtlijn van de Endocrine Society (J Clin Endocrinol Metab 2008; 93: 3266-3281):
Enige tijd geleden is na een uitvoerige assay validatie een nieuwe bepaling voor renine in gebruik genomen. Deze assay meet de concentratie van actief renine, en niet zoals de oude PRA assay de mate van renine activiteit.
De nieuwe assay is in veel opzichten beter dan de oude:
• Het bloed hoeft niet meer op ijs te worden afgenomen, maar kan voortaan gewoon bij kamertemperatuur worden verzonden.
• De assay heeft, mits verzonden bij kamertemperatuur, geen last van cryoactivatie van prorenine, waardoor foutief verhoogde waarden minder voorkomen.
• De nieuwe renine assay heeft een lagere interassay variatie.
• Tot slot is in samenwerking met de afdeling Endocrinologie een uitgebreide referentiewaarden studie uitgevoerd. In deze studie zijn referentiewaarden voor de plasma renine concentratie (PRC), aldosteron (serum en urine) en de aldosteron renine ratio (ARR) voor en na een driedaagse zoutbelastingtest in een grote groep gezonde vrijwilligers vastgesteld.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de referentiewaarden:
Plasma Renine Concentratie 3.4 – 29.6 ng/L
Serum aldosteron (per 1-1-17) 48 – 614 pmol/L
ARRprc 4.4 -78.1 pmol/ng (vanaf 9/8/22)
ARRprc = aldosteron - renine ratio, m.b.v. directe renine concentratie meting
Urine aldosteron-18-glucuronide 6.7 – 37.6 nmol/24 uur
(na driedaagse zoutbelasting)
Chemiluminescentie-immuno-assay (CLIA)
Normaal : 7 dagen per week, 24 uur per dag
Normaal : 1 keer per week
Normaal : binnen 2 weken na ontvangst
Normaal : 10 werkdagen
Patiënt moet min 10 min rustig zitten alvorens bloed wordt afgenomen.
Kortdurend (intern) transport naar lab bij kamertemperatuur
Plasma bewaren bij -40°C
transport en opslag bij 4C veroorzaakt cryoactivatie van prorenine.
NIET transporteren en opslaan bij 4°C! kortdurend (materiaal wordt regelmatig door medewerkers LHBI van Lab AHC opgehaald) opslag bij KT, langdurig opslag zie verwerking tijdens ANW dienst
D. Raatjes (info bepalingen/uitslagen: Bel onderstaand Klinisch Chemicus)
Mw. Dr. A.C. Muller Kobold
Centrale monsterreceptie
tel.: (050 36)18040
UMCG
Postbus 30001
9700 RB Groningen
Bindingsanalyse
tel.: (050 36)12883
Vanaf 9/8/22
Plasma Renine Concentratie 3.4 – 29.6 ng/L
Serum aldosteron (per 1-1-17) 48 – 614 pmol/L
ARRprc (vanaf 9/8/22) 4.4 -78.1 pmol/ng
per 1 januari 2016:
Plasma Renine Concentratie 3.4 – 29.6 ng/L
Serum aldosteron (per 1-1-17) 48 – 614 pmol/L
ARRprc 3.8 – 64.9 pmol/ng
Oude ref waarden:
Ivm herberekening ref waarden per 25 augustus 2011 (zie ook referentie):
Serum aldosteron 35 – 827 pmol/L
Plasma Renine Concentratie 3.4 – 29.6 ng/L
ARRprc 4.1 – 81.3 pmol/ng
ARRprc = aldosteron - renine ratio, m.b.v. directe renine concentratie
meting.
Oude referentiewaarden tot 25 augustus 2011:
Plasma Renine Concentratie 3.5 – 28.5 ng/L
Plasma Aldosteron 56 – 660 pmol/L
Aldosteron-Renine-Ratio 5.3 – 75.9 pmol/ng
Referentie waarden studie ism Afd Endocrinolgie
Bijlage: ARR.Reference.Kerstens.ClinChem.2011.pdf