Leren om langer cognitief gezond te blijven – LangCog

​'Leren om langer cognitief gezond te blijven', of de LangCog studie, is een wetenschappelijk onderzoek van het UMCG en van de Rijksuniversiteit Groningen. In dit onderzoek bestuderen we de effecten van verschillende soorten cursussen bij ouderen. Eerder onderzoek lijkt er op te wijzen dat ook op latere leeftijd nog actief zijn, positieve effecten kan hebben op het denkvermogen en stemming. Met dit onderzoek willen we de positieve invloed van een muziekcursus, een taalcursus en creatieve workshop ontdekken en vergelijken.​

Wat onderzoeken we?

Met dit onderzoek willen we de positieve invloed van een muziekcursus, een taalcursus en creatieve workshop ontdekken en vergelijken.​

Wie kan er meedoen?

U kunt deelnemen aan het onderzoek als: 

  • u tussen de 65 en 85 jaar bent 
  • uw eerste taal (moedertaal) Nederlands is 
  • u dagelijks (bijna) alleen Nederlands spreekt
  • u niet vloeiend een andere taal spreekt of begrijpt 
  • u niet zo goed bent in het spreken en begrijpen van Engels 
  • u beschikking heeft over een computer of tablet met internetverbinding en hier mee overweg kan 
  • u in de afgelopen 20 jaar niet of weinig op een muziekinstrument hebt gespeeld 
  • u lichte geheugenklachten of andere lichte klachten in het denkvermogen heeft 
  • ​u niet aan een neurologische aandoening lijdt (zoals epilepsie, dementie of een neuromusculaire aandoening) 
  • Wanneer u besluit om mee te doen, zullen wij in een telefonisch kennismakingsgesprek een inschatting maken van of u kunt deelnemen aan het onderzoek. Als blijkt dat u niet kunt deelnemen houdt het onderzoek hier voor u op. Als blijkt dat u waarschijnlijk aan de criteria voor dit onderzoek voldoet, plannen we een eerste videobelafspraak in. Tijdens deze eerste videobelafspraak gaan kijken wij met een kort onderzoek of u daadwerkelijk geschikt bent om mee te doen. Dit doen wij met een interview over eventuele psychische klachten en een aantal vragenlijsten over uw stemming, motivatie en denkvermogen. Wanneer u aan alle voorwaarden voor het onderzoek voldoet, kunt u deelnemen aan het onderzoek. U mag voor dit onderzoek kosteloos deelnemen aan een online muziekcursus of taalcursus of online creatieve workshops. De onderzoekers bepalen aan welke cursus u zal deelnemen.

    Vlak voordat de cursus begint vindt er tweede videobelgesprek plaats, de voormeting. Voor de voormeting vult u online een aantal vragenlijsten in over uw stemming, welzijn en denkvermogen. Tijdens de videobelafspraak worden er een aantal korte taken afgenomen. Na de voormeting zullen de cursussen van start gaan. Alle cursussen zullen starten en juni en duren ten minste 3 maanden. Mogelijk kunnen deze verlengd worden naar 6 maanden. Bij elke cursus krijgt u eens in de twee weken op woensdagmiddag een digitale les. Daarnaast oefent u bij de muziek- en taalcursus thuis 5 dagen per week 45 minuten.

    Drie maanden na de start van de cursussen is er een derde videobelgesprek, de nameting, waarin de vragenlijsten en taken worden herhaald. Als u ervoor kiest om de cursus 3 maanden extra te volgen, zal 6 maanden na de start nog een meting plaatsvinden. Tenslotte zal er 6 maanden na het einde van de cursussen een laatste videobelgesprek, de nameting, volgen.

    Vergoeding reiskosten

    De cursussen worden gratis aangeboden. Aan het eind van het onderzoek krijgt u een cadeaubon van €25,- voor deelname. Er worden verder geen reiskosten vergoed.


  • Steeds meer mensen worden ouder en hoewel de meeste mensen in goede gezondheid ouder worden, kan dit ook anders. Veel ouderen voelen zich somber en dit kan de kwaliteit van leven verminderen. Somberheid gaat vaak samen met een minder flexibele geest, ook wel cognitieve flexibiliteit genoemd. Als u een grote cognitieve flexibiliteit heeft, bent u goed in wisselen tussen verschillende taken en in u aanpassen aan een veranderende omgeving. Onderzoek suggereert dat een lagere cognitieve flexibiliteit effect heeft op het ontstaan en aanhouden van somberheid. Daarom kan het verbeteren van de cognitieve flexibiliteit erg belangrijk zijn. 

    Ouder worden gaat daarnaast vaak samen met een minder goed denkvermogen (bv. aandacht, concentratie, geheugen), ook wel cognitieve achteruitgang genoemd. Hoewel lichte cognitieve achteruitgang deel uitmaakt van normale veroudering, lijken sommige mensen hier meer en eerder last van te hebben dan anderen. Het kan zijn dat mensen die niet zoveel last hebben van cognitieve achteruitgang de veranderingen beter op kunnen vangen, ze hebben als het ware meer reserves waardoor de achteruitgang minder opvalt. Deze reserves kunnen worden opgebouwd door bepaalde levenservaringen, zoals iemands (vroegere)beroep, opleiding, inkomen en verschillende vrijetijdsactiviteiten. 

    Onderzoek lijkt erop te wijzen dat het leren van een nieuwe ingewikkelde vaardigheid een positieve effect kan hebben op je denkvermogen. Ook weten we van onderzoek dat het spreken van meerdere talen, het spelen van een instrument en kunstzinnigheid beschermend kunnen zijn tegen dementie en cognitieve stoornissen. 

    Met dit onderzoek willen we weten of een muziekinstrument leren spelen, een taal leren, of het ontwikkelen van creativiteit op latere leeftijd ook positieve effecten heeft op iemands reserves, denkvermogen en stemming. Bij deelname aan dit onderzoek kunt u daarom gratis meedoen aan één van onze cursussen​.