Zaterdagmiddag 4 oktober, binnen gonst de grote hal van stemmen en gelach. Overal staan proefopstellingen, microscopen en kinderen met glimmende ogen. Ook ouders buigen zich nieuwsgierig over tafels en schermen, stellen vragen en luisteren aandachtig naar onderzoekers. Zodra Duuk een witte jas aantrekt, verandert hij in een echte onderzoeker.
Het voelt alsof ik al een echte dokter ben
Duuk begint bij de spieropstelling. UMCG-onderzoekers laten zien hoe spieren kunnen bewegen zonder dat je ze zelf aanstuurt. Ze werken aan onderzoek naar MS. Een ziekte waarbij de samenwerking tussen hersenen en spieren hapert. Duuk krijgt sensoren op zijn hand geplakt. Zonder dat hij zelf iets doet, spant zijn hand aan. ‘Dat voelt gek!’ roept hij. De onderzoeker lacht. ‘En precies dat proberen wij beter te begrijpen.’
Dan het bloedprikken. Voor hem ligt een oefenarm met zichtbare aderen. Duuk kijkt er even naar, zijn wenkbrauwen omhoog. ‘Met een echte naald?’ vraagt hij voorzichtig. De verpleegkundige knikt bemoedigend. ‘Ja hoor, deze arm voelt niets.’
Voorzichtig pakt hij de naald vast. Eerst nog wat onwennig, dan steeds zekerder. Prik. Een druppeltje bloed verschijnt. Raak. Zijn gezicht ontspant en verandert in een brede glimlach. ‘Ik heb het gedaan!’ zegt hij trots. De verpleegkundige glimlacht. ‘Zie je wel? Eerst even spannend, maar jij deed het alsof je dit al vaker hebt gedaan. Rustig, precies en met aandacht, dat is precies wat je nodig hebt. Wie weet draag jij later ook zo’n witte jas, maar dan voor het echie.’
In de volgende hoek stapt Duuk in de rol van laborant. Voor hem staan bekers met olie, ranja en een pipet. De opdracht: zo precies mogelijk druppelen zonder te morsen. Zijn tong een beetje uitgestoken van concentratie. ‘Het lijkt wel toveren met druppels,’ zegt hij. Een onderzoeker knikt: ‘In het lab draait alles om nauwkeurig werken.’
In het midden van de hal trekt een perfusie-opstelling veel bekijks. Slangen, pompen en monitoren laten zien hoe een orgaan buiten het lichaam levend kan blijven. Duuk buigt zich over het apparaat terwijl een onderzoeker uitlegt hoe hiermee orgaandonatie en transplantatie worden verbeterd. Even verderop staat een levensgrote, houten versie van het spel Dokter Bibber. Met uiterste concentratie probeert Duuk een houten orgaan uit het lichaam te tillen zonder de randen te raken. Bzzzt! Een zoemer klinkt. Hij schrikt, lacht en probeert het opnieuw. ‘Best lastig,’ zegt hij.
Bij het ERIBA-laboratorium krijgen Duuk en de andere jonge onderzoekers een rondleiding. ERIBA is een plek waar de wetenschap een blik in de toekomst werpt: onderzoekers proberen hier te ontrafelen waarom we ouder worden en wat er in onze cellen gebeurt als dat proces uit balans raakt. In ultramoderne laboratoria werken tientallen onderzoeksgroepen samen aan vragen die raken aan gezondheid, veroudering en ziekte. De kinderen mogen mee de labs in, waar onderzoekers uitleggen hoe ze proberen te begrijpen waarom cellen ouder worden. Tussen de apparaten staan enorme vriezers. ‘Die vriezen tot min 150 graden,’ zegt een onderzoeker. Duuk kijkt verrast. ‘Dat is véél kouder dan thuis!’
Aan het einde van de middag levert Duuk met een beetje tegenzin zijn witte labjas in. ‘Misschien trek ik later, als ik groot ben, wel weer zo’n jas aan,’ zegt hij zacht. ‘Ik wil volgend jaar in ieder geval weer naar Zpannend Zernike.’
Ze ontdekken dat wetenschap leuk kan zijn
‘Als kinderen hier met een glimlach en een beetje nieuwsgierigheid naar huis gaan, is het voor ons geslaagd,’ zegt Larissa van der Wal, adviseur wetenschapscommunicatie. ‘Ze ontdekken dat wetenschap leuk kan zijn en dat onderzoekers in alle soorten en maten bestaan. Dat plant misschien weer zaadjes voor later.'
Zpannend Zernike is onderdeel van het landelijke Weekend van de Wetenschap. Door heel Nederland openen universiteiten, musea, onderzoekscentra en bedrijven dan hun deuren. Bezoekers ontdekken hoe wetenschap en technologie werken - en waarom ze ertoe doen in het dagelijks leven.
In de rubriek Wetenschap dichtbij laten we je zien, dat wetenschap geen gesloten wereld is. We brengen kennis naar plekken waar mensen die kunnen gebruiken. Om te begrijpen, te herkennen en gezondere keuzes te maken.
Onderzoekers luisteren naar wat er speelt in de samenleving en nemen die verhalen mee in hun onderzoek. Want daar waar onderzoek en samenleving elkaar ontmoeten, ontstaan nieuwe inzichten. Zo bouwen we samen aan meer gezonde jaren.
