Wetenschappelijke inzichten, persoonlijke verhalen én muziek. Hiermee ontstaat een compleet beeld van wat wandelen met ons doet en waarom juist dat kleine rondje zo’n groot effect kan hebben.
Singer-songwriter Tim Knol opent de avond met Sam. Het nummer gaat over een drummer die zichzelf verliest in het rock-’n-roll-leven. ‘Toen ik het nummer schreef vond ik het verhaal van Sam vooral treurig,’ vertelt hij. Niet lang daarna begint zijn eigen leven steeds meer op het verhaal van het lied te lijken. Hij treedt veel op, slaapt weinig, drinkt veel en eet ongezond. In die periode komt hij flink aan. ‘Dan kom je ergens binnen en staat er een koelkast met bier. Daar was ik toen erg gevoelig voor.’ Tijdens een interview zegt schrijver Nico Dijkshoorn tegen Knol: ‘Je bent de hoofdpersoon van je eigen liedje geworden.’ Die opmerking kwam binnen. ‘Toen dacht ik: het moet anders.’
‘Tijdens optredens voelde ik me vaak duizelig en had ik last van uitval in mijn vingers.’
Kickboksen en de sportschool werken niet. ‘Ik zag alleen maar gespierde fitfluencers. Dan denk je: dat word ik toch nooit.’ Als zijn lichaam signalen begint te geven, duizeligheid en uitval in zijn vingers, grijpt hij in. De huisarts is duidelijk: zo kan het niet verder.
Sporten lukt niet meteen, maar ‘wandelen moet toch wel lukken.’ Zijn eerste poging, elf kilometer door de Schoorlse duinen, is zwaar. ‘Dat was echt verschrikkelijk.’ Daarna begint hij klein, met rondjes om het huis. Stap voor stap verandert Knol zijn leefstijl. Hij drinkt minder, eet gezonder en blijft bewegen. In een half jaar tijd valt hij, met hulp van een diëtist, 30 kilo af. ‘Op een gegeven moment merkte ik dat ik het wandelen echt nodig had. Het helpt me om mijn hoofd leeg te maken.’
Tijdens de coronaperiode valt veel van zijn muzikale werk weg, maar dat geeft hem ook ruimte. ‘Ik kon eindelijk aan mijn gezondheid werken.’ Wandelen wordt een vast onderdeel van zijn leven. Inmiddels organiseert hij met zijn Wandelclub tochten door heel Nederland.
Volgens de Gezondheidsraad zouden volwassenen minstens 150 minuten per week matig intensief moeten bewegen. Maar wat betekent dat precies? Bewegingswetenschapper Marieke van Heuvelen legt uit: ‘Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt, maar je kunt nog gewoon praten. Wandelen kan daar prima onder vallen, als je een beetje doorloopt.’
‘Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt, maar je kunt nog gewoon praten.’
Regelmatig bewegen heeft veel voordelen. Het helpt je gewicht op peil te houden en verlaagt het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en sommige vormen van kanker. ‘Het risico op long- en darmkanker is bijvoorbeeld tien tot twintig procent lager bij mensen die voldoende bewegen.’ Die 150 minuten klinkt misschien als veel, maar je kunt het eenvoudig verdelen: vijf keer een half uur per week, of kortere blokken van minimaal tien minuten. ‘Blokken van twintig tot dertig minuten geven nog meer effect,’ zegt Van Heuvelen. Naast bewegen blijven ook spier- en botversterkende oefeningen belangrijk. ‘Zelfs een paar keer opstaan uit je stoel helpt bijvoorbeeld al.’
Wandelen is niet alleen goed voor je lichaam, maar ook voor je brein. Tijdens het lopen daalt het stresshormoon cortisol, verwijden je bloedvaten zich en krijgen je hersenen meer zuurstof. ‘Je defaultnetwerk gaat aan,’ legt Van Heuvelen uit. ‘Dat is een soort ruststand waarin je gedachten vrij kunnen dwalen. Juist dan ontstaan vaak nieuwe ideeën.’
Ook ontstaan er door bewegen nieuwe hersencellen en werken bestaande cellen beter samen, vooral in gebieden die belangrijk zijn voor geheugen en denken. ‘Door te bewegen verklein je processen die te maken hebben met ziektes zoals Alzheimer.’ Vooral kinderen en ouderen profiteren hiervan, maar het geldt voor iedereen: regelmatig bewegen helpt om je hersenen langer gezond te houden.’
Wandelen is laagdrempelig, maar de omgeving waarin we wandelen speelt een belangrijke rol. Laura Hagedoorn, verkeerskundige bij de provincie Groningen, vertelt dat Groningen de ambitie heeft om dé wandelprovincie van Nederland te worden. ‘Je hoeft niet meteen vijftien kilometer te lopen,’ zegt ze. ‘Het begint al met kleine dingen: een ommetje maken of lopend naar de supermarkt gaan.’
Daarom investeert de provincie in veilige en toegankelijke routes, zoals het Knuppelpad, en in lokale initiatieven. In Groningen zijn inmiddels zo’n 45 dorpsommetjes. Om dat aantal te laten groeien, organiseerde de provincie begin 2026 de wedstrijd ‘Mooiste Ommetje van Groningen’.
Een goede wandelomgeving nodigt niet alleen uit om in beweging te komen, maar bepaalt ook het effect van die beweging op je lichaam en brein. Van Heuvelen: ‘Wandelen vermindert stress en verbetert je stemming. In de natuur werkt dat vaak nog sterker, doordat er minder prikkels zijn.’ Ook kleine keuzes maken verschil. ‘Zonder oortjes wandelen helpt echt om te ontspannen.’
Uit het publiek komt een herkenbare vraag: ‘Vooral in de wintermaanden vind ik het als vrouw best spannend om ’s avonds alleen buiten te wandelen. Wordt daar vanuit de provincie ook over nagedacht?’ Hagedoorn: ‘Dat is zeker een actueel onderwerp. We doen onderzoek naar sociale veiligheid en hoe mensen die ervaren.’ De oplossing is niet altijd eenvoudig. ‘Verlichting lijkt logisch, maar dat werkt niet voor iedereen. Sommige mensen voelen zich daardoor juist bekeken, alsof ze in een spotlight lopen.’
Samen wandelen kan helpen om die drempel te verlagen. Dat merken bezoekers ook zelf. ‘Er zijn steeds meer initiatieven die bewegen en ontmoeten combineren,’ vertelt een lifestylecoach die in het publiek zit. Ze is organisator van powerwalkgroepen. ‘Bij deze groepen wordt wandelen afgewisseld met lichte oefeningen.’
De boodschap van de avond is helder: je hoeft het niet ingewikkeld te maken. ‘Begin gewoon met een rondje,’ zegt Knol. ‘Wandelen helpt je lichaam, geeft rust in je hoofd en brengt mensen samen. Een kleine stap, die het antwoord kan zijn op veel leefstijlvragen.'
Ontdek hier mooie wandelroutes in de provincie Groningen.
Liever samen op pad? Stichting Gezond Natuur Wandelen organiseert wekelijks rustige wandelingen op meer dan 120 locaties. Iedereen is welkom, vind hier een wandeling bij jou in de buurt.
In de rubriek Wetenschap dichtbij laten we je zien, dat wetenschap geen gesloten wereld is. We brengen kennis naar plekken waar mensen die kunnen gebruiken. Om te begrijpen, te herkennen en gezondere keuzes te maken.
Onderzoekers luisteren naar wat er speelt in de samenleving en nemen die verhalen mee in hun onderzoek. Want daar waar onderzoek en samenleving elkaar ontmoeten, ontstaan nieuwe inzichten. Zo bouwen we samen aan meer gezonde jaren.
