Voor ouders kan een besmetting met het RS-virus een ingrijpende ervaring zijn. Daan Ruiter, vader van de inmiddels tienjarige Duuk, weet nog precies hoe plotseling het begon. ‘Duuk was negen weken oud toen hij ziek werd. Het leek eerst op een gewone verkoudheid, maar al snel kreeg hij het benauwd en had extra zuurstof nodig. Hij lag drie weken in het ziekenhuis, kreeg voeding via een sonde en spuugde veel van die voeding weer uit.’
Ruiter: ‘Daarna duurde het maanden voordat Duuk echt hersteld was. Waar hij eerst een rustig, tevreden kindje was, huilde hij na de opname bijna voortdurend. Die eerste twee jaar hebben echt in het teken gestaan van herstel. Gelukkig is hij er helemaal bovenop gekomen, maar we hadden hem zo’n zware start graag bespaard.’
Zodra de ‘R’ weer in de maand zit, weten kinderartsen in het UMCG wat er komen gaat. Het is het begin van het RS-seizoen: een periode waarin verkoudheden onschuldig lijken, maar voor de allerkleinsten levensbedreigend kunnen worden.
‘Vooral in de wintermaanden zien we het aantal opnames snel oplopen,’ vertelt Elianne Vrijlandt, kinderlongarts in het UMCG. ‘De meeste baby’s met het RS-virus worden opgenomen in de algemene ziekenhuizen. Maar zodra een kind te benauwd wordt en beademing nodig heeft, komt het naar ons, op de IC Kinderen. Dat zijn intensieve en emotionele opnames, ook voor de ouders.’
Het respiratoir syncytieel virus, kortweg het RS-virus, veroorzaakt luchtweginfecties. Vrijwel ieder kind maakt in de eerste twee levensjaren tenminste één infectie door. Meestal is het niet meer dan een verkoudheid, maar bij jonge baby’s kan het virus de longen flink aantasten.
‘Meestal gaat het om gezonde kinderen’
‘Wat het lastig maakt, is dat we niet goed kunnen voorspellen wie er ernstig ziek van wordt’, zegt Marjolein Knoester, arts-microbioloog en viroloog in het UMCG. Soms zijn het baby’s die te vroeg geboren zijn of een andere aandoening hebben, maar meestal gaat het om gezonde kinderen. Dat maakt het RS-virus verraderlijk.’
Een ernstige RS-infectie kan soms ook op de langere termijn gevolgen hebben. Vrijlandt: ‘We zien dat een deel van de kinderen die een ernstige infectie hebben doorgemaakt, later vaker last houdt van astma-achtige klachten. Dat maakt het des te belangrijker om ernstige infecties zoveel mogelijk te voorkomen.’
Tijdens de piek ligt de kinderzorg in het hele land onder druk. ‘Dat is meestal rond de kerstdagen’, vertelt Vrijlandt. ‘Dan moeten we soms letterlijk schuiven met bedden. En als de IC-bedden vol zijn, kan het gebeuren dat een kindje naar een ziekenhuis buiten de regio moet, soms zelfs buiten Nederland. Dat is ontzettend zwaar voor ouders.’
Sinds dit najaar kunnen pasgeboren baby’s een prik krijgen die beschermt tegen het RS-virus. De prik is onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma en bevat nagemaakte antistoffen tegen het virus.
‘Die bescherming werkt ongeveer een half jaar,’ vertelt Knoester. ‘Dat is precies de periode waarin baby’s het meest kwetsbaar zijn. Baby’s die in de winter geboren worden, krijgen de prik binnen twee weken na de geboorte. Word je in de zomer geboren, dan krijg je hem in september of oktober. Zo proberen we in Nederland alle baby’s te beschermen zodra het virus weer rondgaat.’
'We hopen dat de gebruikelijke piek uitblijft.'
In andere Europese landen waar het vaccin al langer wordt toegediend, daalde het aantal ziekenhuisopnames met wel tachtig procent. ‘Ook in het UMCG zien we tot nu toe weinig baby’s met een ernstige RS-infectie,’ zegt Vrijlandt. ‘Maar het is nog te vroeg in het seizoen om daar conclusies aan te verbinden.’ Knoester: ‘Het RS-seizoen kan soms later beginnen door weersomstandigheden of andere factoren.’
Vrijlandt vult aan: ‘We hopen natuurlijk dat deze trend doorzet en dat de gebruikelijke piek rond de kerstperiode uitblijft. Dat zou niet alleen betekenen dat minder baby’s ernstig ziek worden door het RS-virus, maar ook dat er meer ruimte blijft voor andere kinderen die zorg nodig hebben.’
In het UMCG wordt de komende maanden nauwlettend gevolgd wat het effect van de vaccinatie is. Knoester: ‘Gezien de gunstige cijfers uit andere landen zijn we optimistisch. Als het aantal opnames echt daalt, betekent dat minder angstige momenten voor ouders, minder druk op de zorg en vooral: meer gezonde baby’s.’
