'Dat veel vrouwen met urineverlies niet de zorg kregen die ze nodig hadden, zagen de huisartsen die mijn promotieonderzoek zouden gaan begeleiden’, vertelt huisarts-onderzoeker Anne Loohuis. ‘Vrouwen kwamen er zelf meestal niet mee bij de dokter en huisartsen namen het probleem vaak niet serieus genoeg. Ze benoemen dat er oefeningen zijn of bieden materiaal, maar vaak geen begeleiding. Ondertussen konden we aan het gebruik van allerlei apps zien dat er wel vraag naar deze zorg was. Maar niemand wist of die apps werkten.'
Daarom gaat Loohuis in 2015 wetenschappelijk onderzoek doen naar het probleem en naar de app die ze met anderen ontwikkelt. 'We zagen dat 1 op de 3 vrouwen last heeft van urineverlies en dat het echt op alle leeftijden voorkomt. Vaak heeft het een enorme invloed op het dagelijks leven. Het beïnvloedt de stemming van vrouwen, hun plannen om op pad te gaan, de kleding die ze willen dragen, hun werk en het kost geld om steeds incontinentiemateriaal aan te schaffen.' Daar kwam nog iets bij, constateerde de onderzoeker. 'De schaamte over urineverlies is groot, groter dan bijvoorbeeld schaamte over kanker of depressie.'
1 op de 3 vrouwen heeft last van urineverlies
Samen met anderen ontwikkelt Loohuis de zelfzorg app URinControl en onderzoekt of de app echt werkt en vrouwen en zorgverleners ermee uit de voeten kunnen. 'We wilden weten of vrouwen minder urineverlies gingen ervaren, de kwaliteit van hun leven verbeterde en ook of deze app kosten bespaart, omdat vrouwen bijvoorbeeld minder of niet meer naar de huisarts, uroloog of bekkenbodemfysiotherapeut hoeven.' Het bleek allemaal het geval.
Om te weten of de app ook te gebruiken is voor vrouwen met weinig gezondheids- en taalvaardigheden, volgt Loohuis een leergang bij Pharos, expertisecentrum in gezondheidsverschillen. Samen met de expertise van taalambassadeur Fatiha die de app na de eerste keer gebruik nog een 6 gaf, passen zij en haar collega's URinControl aan, zodat de zelfzorg voor veel vrouwen toegankelijk wordt.
In 2022 kunnen Loohuis en haar collega’s met een ZonMw-subsidie van 250.000 euro implementatie-onderzoek doen en een campagne starten om de app bij vrouwen, zorgverleners, zorgverzekeraars, en allerlei relevante maatschappelijke organisaties en bedrijven bekend te maken. De app wordt bijvoorbeeld onderdeel van Thuisarts.nl en: 'Zeker toen veel media het oppikten, zoals MAX Vandaag en Hart van Nederland, zagen we een piek in downloads en gebruik.'
En nu? 'Je ziet de overheid vaak zwaaien met de vlag dat digitale zorg een oplossing is voor problemen in de zorg zoals personeelstekort en oplopende kosten, maar de Wet voor zorgvergoeding is bijvoorbeeld nog niet ingericht op zelfzorg.' De overtuiging en lange adem van Loohuis en haar collega's heeft ertoe geleid dat de app URinControl samen met twee andere gezondheidsapps, nu de drie voorbeeldprojecten voor digitale zorg zijn. 'Dat betekent dat we samen met Zorgverzekeraars Nederland onderzoeken hoe deze drie apps een vaste plek in de zorg kunnen krijgen. Dat traject is denk ik, doorslaggevend voor hoe we verder gaan met digitale zorg.'
Als huisarts schrijft ze URinControl ook voor aan vrouwen in haar eigen praktijk. 'Ik vertel erbij dat ze mij in de app kunnen tegenkomen en dat ik daar niets aan verdien. Sommigen komen inderdaad terug en vertellen dat ze er veel van geleerd hebben. En dat het nu beter gaat.'
Anne Loohuis ontvangt op 12 februari, tijdens het JOINT Research Symposium, de UMCG Horizon Networking grant. Het doel van de grant is om samen met collega’s in Europa, werkzame gezondheidsapps te testen en te verspreiden. ‘Op die manier kunnen vrouwen, de zorg en de samenlevingen door heel Europa voordeel hebben van de URinControl app.’
Wie benieuwd is naar 10 jaar impact van de zelfzorgapp, kan het Impact Rapport lezen. URinControl-Impact-Rapport-2025.pdf
