Urticaria is een aandoening aan de huid. Het is huiduitslag met rode, gezwollen bulten die vaak jeuken. Urticaria heet ook wel galbulten of netelroos.
Urticaria is de medische naam voor netelroos of galbulten. Urtica is Latijn voor brandnetel. In de bladeren van de brandnetel zit histamine. Dit is de stof die de jeukbulten veroorzaakt. Daarom heet de huidaandoening ook wel urticaria.
Netelroos komt veel voor. Bijna een kwart van de bevolking krijgt het wel een keer in zijn of haar leven. Het komt voor op alle leeftijden. Het is niet te voorspellen wanneer dat is. Bij de meeste mensen zijn de klachten na 10 jaar uit zichzelf weer verdwenen.
Mensen kunnen een korte tijd last hebben van netelroos, maar het kan ook vaker terugkomen:
Netelroos ontstaat meestal ineens. Je herkent netelroos aan rode, jeukende vlekken of bulten op de huid. Soms zijn de plekken heel klein, soms zijn ze een paar centimeter groot. Vaak hebben ze een rode rand en zijn aan de binnenkant juist lichter of bleker. De plekken trekken vaak ook snel weer weg, meestal al binnen een paar uur.
Sommige mensen hebben behalve galbulten ook zwellingen (angio-oedeem). Dit is een vochtophoping in bijvoorbeeld de tong, gehemelte, gezicht of darmen. Deze zwellingen zijn huidkleurig en doen soms pijn. Meestal wordt de zwelling binnen een paar uren of een paar dagen uit zichzelf minder. Door bepaalde medicijnen kan de zwelling sneller minder worden.
Netelroos komt door een reactie van de mestcel. Iedereen heeft mestcellen in zijn of haar lichaam. Deze cellen zitten op verschillende plekken in ons lichaam, zoals in de huid. De mestcellen zijn deel van ons immuunsysteem. Mestcellen kunnen prikkels krijgen uit de omgeving, dan maken ze het stofje histamine aan. Bij netelroos zijn de mestcellen te gevoelig voor prikkels uit de omgeving. Door histamine gaan de kleine bloedvaten in de huid op bepaalde plekken open staan. Hierdoor stroomt er meer bloed door de huid. De huid wordt dan rood of gevlekt. Door histamine ontstaan ook galbulten en jeuk.
Er zijn heel veel verschillende prikkels die urticaria kunnen veroorzaken. Bij acute urticaria zijn dit bijvoorbeeld:
Bij langdurige klachten komt de urticaria vaak doordat het lichaam zelf antistoffen aanmaakt tegen de mestcel. Dit kan zomaar ontstaan. Dan is er niet een duidelijke oorzaak voor de urticaria. Het kan ook gebeuren na een infectie. In heel zeldzame gevallen zijn de mestcellen zelf afwijkend. Ze delen zich dan bijvoorbeeld te veel, zonder dat er prikkels zijn. Iemand heeft dan bijvoorbeeld mastocytose. Dan zie we vaak vlekjes op de huid die hierbij herkenbaar zijn.
Als je urticaria hebt, zijn er ook stoffen die de klachten erger kunnen maken. Zoals:
Uw huisarts of specialist kan u verwijzen naar de afdeling Allergologie voor een eerste gesprek. U heeft eerst een gesprek met een allergoloog. Er zijn verschillende onderzoeken die we kunnen doen:
Meestal vinden we geen oorzaak voor de urticaria. Soms vinden we toch een oorzaak, zoals een bepaald medicijn of een allergie. Dan kunt u dit medicijn niet meer gebruiken. Of kunt u leren om de allergische prikkel te vermijden. U krijgt hier dan informatie over.
Soms vinden we prikkels die uw urticaria erger maken. Dan is het belangrijk dat u deze prikkels uit de weg gaat. Bijvoorbeeld: als warmte of druk op de huid de klachten erger maken, douche en kleed u dan minder warm of draag minder strakke kleding.
Jeuk en zwelling van de huid kunnen we vaak goed behandelen met medicijnen. Meestal zijn dat antihistaminica. Soms moet u deze medicijnen voor lange tijd gebruiken, ook als u geen klachten meer heeft. De medicijnen zorgen er namelijk vaak ook voor dat er geen nieuwe klachten komen.
Bekijk de video over urticaria en/of angio-oedeem. De video is gemaakt door de Nederlandse Vereniging voor Allergologie en Klinische Immunologie (NVvAKI).
U kunt polikliniek Long- en systeemziekten bellen van maandag tot en met vrijdag, tussen 8.30 en 12.00 uur en tussen 13.00 en 16.00 uur.