Zorgen Delen

Omgaan met dilemma's bij zorgverdeling tussen zorgprofessionals, mantelzorgers en ouderen thuis

Mantelzorgers zijn onmisbaar in de zorg voor thuiswonende ouderen. Maar de samenwerking tussen mantelzorgers, cliënten en zorgprofessionals kan ook spanningen opleveren. Wie neemt welke taken op zich? Hoe kom je tot die verdeling van zorg?

Aanleiding

Samen met zorgprofessionals maken mantelzorgers het mogelijk dat ouderen langer en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Zij helpen door bijvoorbeeld boodschappen te doen of het huis op orde te houden en bieden gezelschap. Maar samenwerking tussen mantelzorgers, cliënten en zorgprofessionals kan ook spanningen geven. Wie neemt welke taken op zich? Hoe verdeel je als werkende mantelzorger tijd tussen een baan, eigen gezin en de zorg voor een naaste? Kan een zorgprofessional een mantelzorger vragen tijdelijk extra taken op te pakken, bijvoorbeeld als er plotseling gaten in het rooster vallen? En vinden ouderen het zelf wel prettig dat sommige zorgtaken zoals douchen en aankleden worden overgenomen door hun naasten? Inzicht in deze dilemma’s en weten hoe je hierover het gesprek kunt voeren met elkaar, kan bijdragen aan het verminderen van stress en een betere verdeling van zorg.

Doel

Doel van het onderzoek is zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten inzicht geven in hun eigen en elkaars dilemma’s, afwegingen en keuzes rondom zorgverdeling. Vervolgens leren zorgprofessionals hoe zij deze dilemma’s kunnen herkennen en bespreekbaar maken met mantelzorgers en cliënten. Deze inzichten en gesprekken zijn bedoeld om samen tot een passende verdeling van zorgverantwoordelijkheden te komen. Een open gesprek over dillema’s bij de verdeling van zorgtaken kan eraan bijdragen dat ouderen langer eigen regie behouden en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.

Aanpak

Het onderzoek bestaat uit twee delen:

Eerst worden de dilemma’s, afwegingen en keuzes in kaart gebracht door middel van interviews en groepsgesprekken met zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten. De verzamelde dilemma’s worden vervolgens uitgewerkt tot herkenbare voorbeelden (vignetten).

Het tweede deel van het onderzoek bestaat uit een pilot, waarin zorgprofessionals worden getraind in het herkennen en bespreekbaar maken van dilemma’s. De uitgewerkte vignetten dienen in de training als oriëntatiepunten. Vervolgens gaan de zorgprofessionals oefenen in hun eigen praktijk door gesprekken met mantelzorgers en cliënten te voeren waarin ook aandacht is voor de morele overwegingen rond zorgverdeling. Samen met de onderzoekers reflecteren zij op de ervaringen met deze gesprekken, zodat de aanpak kan worden verbeterd. De resultaten van de pilot worden in groepsgesprekken geëvalueerd met zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten.

Samenwerkingspartners

Het onderzoeksproject is een samenwerking met drie ouderenzorgorganisaties: Meander/Icare zorg, Dignis en Noorderbreedte met Thuiszorg Het Friese Land. Binnen dit project is gekozen om samen te werken met cliënten, mantelzorgers, casemanagers dementie, wijkverpleegkundigen en praktijkondersteuners. Door verschillende doelgroepen van meerdere zorgorganisaties te betrekken streeft de onderzoeksgroep naar diversiteit in het verzamelen van ervaringen en perspectieven.

Verwachte Resultaten

De onderzoeksgroep verwacht dat:

Zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten meer inzicht krijgen in de morele dilemma’s, keuzes en afwegingen die spelen bij de onderlinge verdeling van zorgverantwoordelijkheden.
Zorgprofessionals beter worden toegerust om dilemma’s bij zorgverdeling te herkennen en hierover het gesprek aan te gaan.
Dit onderling begrip bevordert en leidt tot een betere samenwerking tussen alle betrokkenen.
De verdeling van zorgtaken beter aansluit bij de mogelijkheden en grenzen van zorgprofessionals, mantelzorgers en cliënten.
Dit morele stress vermindert bij betrokkenen.

Uiteindelijk dragen de verwachte resultaten bij aan het langer zelfstandig en met kwaliteit van leven thuis kunnen blijven wonen van ouderen.
Onderzoeksresultaten en de ontwikkelde werkwijze worden gedeeld en verspreid via een online toolbox.