Aletta Jacobs: al 150 jaar baanbreekster voor vrouwelijk toptalent

Vandaag, dinsdag 20 april 2021, is het precies 150 jaar geleden dat de eerste vrouw in Nederland zich officieel inschreef bij een universiteit. En nog wel hier, in Groningen en bij onze faculteit: Geneeskunde. Samen met de RUG eren we Aletta Jacobs met de start van het Aletta-jaar.

Brief Thorbecke

Het was Thorbecke in hoogst eigen persoon die in 1871 in een brief aan de heer Jacobs kenbaar maakte dat hij ermee instemde dat hij zijn dochter Aletta als eerste vrouw als studente medicijnen zou mogen inschrijven aan de Rijksuniversiteit in Groningen. Op 20 april van dat jaar was Aletta Jacobs de eerste vrouw in Nederland die zich als volwaardig vrouwelijk student inschreef bij een universiteit.

Eerste vrouwelijke arts

Aanvankelijk krijgt Jacobs toestemming voor een proefperiode van een jaar. Op zijn sterfbed verleent Thorbecke Jacobs echter ook toestemming om examens af te leggen. Ze legt in 1877 en 1878 succesvol haar staatsexamen af en is dan de eerste vrouwelijke arts van Nederland. In 1879 promoveert ze en gaat ze als huisarts aan de slag in Amsterdam. Jacobs was daarmee de eerste vrouw in Nederland die een volledig academische opleiding voltooide aan een Nederlandse universiteit.

Tijd ver vooruit

Voor UMCG-decaan Marian Joëls was Aletta Jacobs een grote inspiratiebron. ‘Aletta Jacobs was haar tijd ver vooruit, in vele opzichten. Zij heeft de weg bereid voor al die vrouwelijke studenten die na haar de universiteit zijn binnengestroomd, in het bijzonder bij de studie geneeskunde. Haar waarde is enorm geweest en als leden van de Groningse academische omgeving zijn wij trots op deze bijzondere vrouw.’

Video: het verhaal van Aletta Jacobs als student

In deze video vertelt Joëls waarom het uitgerekend Aletta Jacobs was die als eerste vrouw ging studeren. Welke kenmerken in het wereldbeeld, in haar zelf en in haar directe omgeving maakten dat zij die stap kon nemen? En wat kunnen we leren van Aletta Jacobs?

Keerpunt in de geschiedenis

De inschrijving van Aletta Jacobs in 1871 is een keerpunt in de Nederlandse geschiedenis ten aanzien van de positie van vrouwen in de wetenschap. Vele vrouwen hebben Aletta’s pad daarna mogen volgen. Op 20 april 2021 start daarom het Aletta-jaar met een programma waarin de RUG, het UMCG en de Aletta Jacobs School of Public Health meerdere activiteiten organiseren. Daarmee markeren we het belang van dit bijzondere moment in de geschiedenis en vragen we blijvend aandacht voor de rol van inclusiviteit en diversiteit.

Programma

Het Aletta-jaar komt direct uit de startblokken met de publicatie op 20 april van de eerste van twee speciale podcasts over de invloed van vrouwen. Hierin is onder meer Marian Joëls te gast: naast decaan van het UMCG ook de auteur van het nieuwe boek ‘Baanbreeksters’. Op 28 april volgt een tweede (Engelstalige) podcast waarin de invloed van vrouwen in internationaal perspectief wordt geplaatst. Cisca Wijmenga, rector magnificus van de RUG, schuift aan als één van de gasten.

RUG-rector Cisca Wijmenga: ‘Als een van de geïnterviewde vrouwen in het boek Baanbreeksters weet ik uit ervaring wat het is om als pionier je eigen pad te moeten banen. Ik voel me bevoorrecht dat ik nu als rolmodel, zoals Aletta Jacobs ook voor mij was, kan dienen voor andere vrouwen.’

Gedurende het Aletta-jaar ontplooien we meerdere activiteiten, waaronder de voorjaarslancering van een stadswandeling gericht op eerste vrouwen aan de universiteit van Groningen. Ook loopt een kunstenaarsproject met Aletta Jacobs als centraal thema, dat leidt tot de onthulling van een muurschildering op een bijzondere plek in Groningen. Ga naar rug.nl/alettajaar voor actuele informatie over de activiteiten omtrent het Aletta-jaar.