• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Radiologische technieken

Print 

Op deze pagina vindt u gedetailleerde informatie over de technieken die de afdeling Radiologie gebruikt.

Röntgenapparaat en CT-scanner

Beeldvormende apparaten zoals het röntgenapparaat en de CT-scanner werken met röntgenstraling. Deze straling gaat door het menselijk lichaam heen en wordt opgevangen op een gevoelige plaat. Een computer zet de opgevangen straling om in een afbeelding.

Contrastmiddelen bij röntgenonderzoek

Veel menselijke lichaamsdelen laten röntgenstraling ongehinderd door. Zonder verdere hulpmiddelen zijn deze lichaamsdelen niet zichtbaar op een röntgenafbeelding. Om ze zichtbaar te maken gebruikt de radioloog een contrastmiddel. Dit middel bevat een stof die röntgenstraling wel tegenhoudt. Hierdoor ontstaat een schaduw op de gevoelige plaat die de röntgenstraling opvangt. Het contrastmiddel verspreidt zich niet gelijkmatig in uw lichaam. Sommige delen houden meer vast dan andere. Hierdoor ontstaan lichtere en donkerdere schaduwen die de contouren van de lichaamsdelen tekenen. Hierdoor ontstaat een bruikbare afbeelding. Na verloop van tijd verlaat het contrastmiddel uw lichaam via de urine of de ontlasting.

Contrastmiddelen die met een injectie in de bloedvaten worden toegediend kunnen lichte overgevoeligheidsreacties veroorzaken. Deze zijn direct na de injectie of de volgende dag zichtbaar op de huid (roodheid, vlekjes, jeuk, blaasjes). In zeer zeldzame gevallen kunnen heftige overgevoeligheidsreacties optreden, waarvoor behandeling nodig is. Het contrastmiddel waar het UMCG mee werkt wordt veel gebruikt. In de medische vakliteratuur zijn nauwelijks ernstige reacties beschreven. In de praktijk is er voor zover bekend niemand overleden door toedoening van dit contrastmiddel, maar dit blijft theoretisch wel mogelijk.

Sommige contrastmiddelen bevatten jodium. Deze contrastmiddelen kunnen schadelijk zijn voor ongeboren kinderen. Waarschuw daarom altijd de radioloog als u zwanger bent of zou kunnen zijn. Hij besluit dan samen met u hoe verder te gaan. Het jodium uit het contrastmiddel komt ook in de moedermelk. Als een röntgenonderzoek ondergaat en uw kind borstvoeding krijgt mag uw kind geen moedermelk hebben tot 24 uur na onderzoek.

Straling en gezondheid

Röntgenstraling is in principe schadelijk voor de gezondheid. Een te grote dosis straling kan de kans op kanker verhogen. De radioloog en radiologisch laborant zijn gespecialiseerd in onderzoek en behandeling met een zo laag mogelijke stralenbelasting. Ze gebruiken dusdanig weinig röntgenstraling dat de kans op schadelijke bijwerkingen vrijwel te verwaarlozen is. Het voordeel van goede diagnostiek weegt ruimschoots op tegen het geringe risico.

De medewerkers van de afdeling Radiologie werken de hele dag met röntgenstraling. Zij zouden zonder beschermende maatregelen wel schade ondervinden van de röntgenstraling. Daarom dragen zij beschermende kleding of verlaten het vertrek wanneer de röntgenopname wordt gemaakt.

Zwangerschap en röntgenonderzoek

Ongeboren kinderen zijn wel kwetsbaar voor röntgenstraling, zelfs voor de geringe hoeveelheid die de röntgenapparatuur gebruikt. Waarschuw daarom de radioloog als u zwanger bent of zou kunnen zijn. Tijdens de zwangerschap (vooral in de eerste vijftien weken) wordt in principe geen röntgenonderzoek verricht. Als het toch noodzakelijk is, dan zal de radioloog dit met u overleggen.

MRI

Magnetic Resonance Imaging (MRI) is een beeldvormend onderzoek dat gebruik maakt van een magneetveld en radiogolven. De kleinste bouwstenen van het menselijk lichaam zijn atomen. Ieder atoom heeft een kern en sommige van deze kernen gedragen zich als kleine magneten. Als een kern in een sterk magnetisch veld komt zal hij zich naar dat magnetisch veld richten, zoals een kompasnaald naar het noorden wijst. U kunt met uw vinger een kompasnaald een andere kant op duwen. Hetzelfde is mogelijk met een kern en een radiopuls zoals van radiozenders. Wanneer de radiopuls ophoudt, richten de kernen zich weer volgens het magneetveld, net zoals de magneetnaald weer naar het noorden draait als u hem los laat. Terwijl de atoomkernen zich naar het magneetveld richten, zenden zij op hun beurt ook radiogolven uit. De MRI-scanner vangt deze radiogolven op en zet ze met een computer om in beelden. De computer maakt daarbij gebruik van het feit dat iedere type weefsel zijn eigen soort radiogolf terugzendt en daar aan te herkennen is. Kort samengevat: de MRI-scanner kan een (klein) stukje weefsel in uw lichaam uitkiezen en het 'vragen' wat voor soort weefsel het is.

MRI en gezondheid

Sterke magneetvelden kunnen in theorie biologische effecten veroorzaken. MRI wordt sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw toegepast en tot op heden zijn bij de mens geen schadelijke effecten aangetoond. MRI wordt daarom als een veilige onderzoeksmethode beschouwd. Wel beïnvloedt het magneetveld pacemakers of insulinepompen. Deze kunnen door het magneetveld van slag raken. Borden op de afdeling Radiologie geven aan waar het niet veilig is voor mensen met een pacemaker of insulinepomp.

Veiligheid bij de MRI

Zoals iedere magneet trekt de MRI-magneet metalen voorwerpen aan. Deze voorwerpen kunnen de uitslag van het onderzoek beïnvloeden. Het is dus belangrijk dat u geen metalen voorwerpen zoals haarspelden, horloges of munten bij u heeft.  Magneetpasjes zoals bankpasjes raken onbruikbaar door de MRI. U kunt ze daarom beter thuislaten.
Vullingen of kronen in het gebit worden niet aangetrokken.

Als u (of uw begeleider) metalen voorwerpen (bijvoorbeeld kunstgewrichten, kunstkleppen, metalen clips) in uw lichaam heeft, moet u dat van te voren aan de radiologisch laborant doorgeven. Ook als u een metaalsplinter in uw oog heeft, mag u niet bij het MRI-apparaat in de buurt komen.

Echografie

Bij de echografie maakt de radioloog gebruik van geluidsgolven. Deze geluidsgolven hebben een zo hoge toon dat u ze niet kunt horen. Tijdens het onderzoek gaat de radioloog met een taster over het te onderzoeken gebied. In die taster zitten een zender en een ontvanger. De zender zendt de geluidsgolven uit en de ontvanger vangt ze op. Deze gegevens gaan naar een computer die ze omzet in een beeld op een monitor.

Echografie en gezondheid

Geluidsgolven kunnen biologische effecten veroorzaken. Echografie wordt gebruikt sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw. Er zijn in die tijd geen schadelijke effecten bij de mens aangetoond. Echografie wordt daarom als veilig beschouwd. Het onderzoek is niet schadelijk voor het ongeboren kind. Toch moet u het de radioloog melden als u in verwachting bent of zou kunnen zijn.