• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Gedwongen opname met een rechterlijke machtiging (RM)

Print 

Met een rechterlijke machtiging (RM) kunt u worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis zonder dat u dit zelf wilt. Dit kan alleen als aan de volgende voorwaarden is voldaan:

  • U lijdt aan een psychische stoornis en veroorzaakt gevaar voor uzelf of uw omgeving.
  • Dit gevaar komt voort uit deze stoornis.
  • Het gevaar kan niet buiten het ziekenhuis worden afgewend.
  • U vertoont geen bereidheid tot opneming.


Er zijn verschillende soorten RM’en:

  • Een voorlopige machtiging.
  • Een machtiging tot voortgezet verblijf. Deze wordt afgegeven als de rechter verlenging van de voorlopige RM nodig vindt.  
  • Een machtiging op eigen verzoek.
  • Een voorwaardelijke machtiging. Bij een voorwaardelijke RM bent u niet opgenomen maar verblijft u thuis.


Bij een voorlopige machtiging of een machtiging tot voortgezet verblijf wordt u gedwongen opgenomen omdat het gevaar, voortkomend uit de psychiatrische stoornis, niet buiten het ziekenhuis kan worden afgewend.

Een voorwaardelijke RM

Met een voorwaardelijke RM kan een gedwongen opname voorkomen worden als u zich aan de voorwaarden houdt. Die voorwaarden worden in een behandelplan vastgelegd. Het gaat dan om de therapeutische middelen (meestal medicijnen) die nodig zijn om het gevaar af te wenden. In die voorwaarden staat ook de wijze waarop de psychiater toeziet op het afwenden van het gevaar. De rechter kan voorwaarden stellen aan uw gedrag, zoals het vermijden van bepaalde plaatsen of het niet gebruiken van bepaalde middelen. U moet instemmen met en meewerken aan de voorwaarden.

Aanvraagprocedure

Volgens de wet kunnen de volgende personen een verzoek tot RM aanvragen bij de officier van justitie:

  • Uw echtgenoot of partner.
  • Uw ouders (tenzij zij uit de ouderlijke macht zijn gezet).
  • Meerderjarige bloedverwanten in de rechte lijn (grootouder, kinderen, kleinkinderen).
  • Bloedverwanten tot en met de tweede graad (tantes, ooms, broers en zusters).
  • Uw voogd of curator.


Bij een verzoek tot RM is een geneeskundige verklaring nodig van een arts (bij voorkeur een psychiater) die u niet behandelt. Uit deze verklaring moet blijken dat de RM nodig is.

De volgende stap is dat de rechter officieel beslist of u een RM krijgt. Hij neemt deze beslissing pas nadat hij met u en met andere personen heeft gesproken. Bijvoorbeeld met uw vroegere hulpverleners, bepaalde familieleden, wettelijke vertegenwoordigers en uw advocaat. De rechter wijst een advocaat aan die u gratis juridische bijstand verleent gedurende de hele procedure. Als de rechter heeft besloten dat een RM noodzakelijk is, is er geen hoger beroep mogelijk. Binnen twee weken na de uitspraak van de rechter moet u zijn opgenomen. Daarna vervalt de RM.

Hoe lang duurt een RM

De maximale duur van een RM is de eerste keer een half jaar. De rechter kan bepalen dat deze termijn korter is. Als uw psychiater na dat half jaar vindt dat u langer opgenomen moet blijven, kan hij de geneesheer directeur van het UCP vragen om een verklaring op te stellen. De geneesheer directeur spreekt u dan om te beoordelen of het gevaar nog steeds aanwezig is en of dat gevaar voortkomt uit een psychische aandoening. Tevens onderzoekt de geneesheer directeur of er een alternatief mogelijk is, bijvoorbeeld een vrijwillige opname of een ontslag onder voorwaarden. De rechter beoordeelt aan de hand van de verklaring en het behandelplan of verlenging van de RM noodzakelijk is. De verlenging kan maximaal een jaar duren. Voordat de rechter een RM verlengt, moet hij met u spreken. U krijgt bij dit gesprek gratis hulp van een advocaat.

Er kan steeds opnieuw een RM worden aangevraagd. Na vijf jaren opname achtereen, kan de rechter de RM voor steeds twee jaren afgeven.

RM op eigen verzoek

U kunt ook zelf de officier van justitie verzoeken om een RM. Bijvoorbeeld als u verslaafd bent en inziet dat u hulp nodig heeft. Als u op eigen verzoek met een RM bent opgenomen, kunt u het UCP niet zomaar verlaten. De aanvraagprocedure is precies hetzelfde als bij een RM op verzoek van iemand anders. De RM op eigen verzoek duurt echter minimaal een half jaar en maximaal een jaar. Daarna kunt u vrijwillig of gedwongen met een RM opgenomen blijven.

Gevolgen van een RM

Als u met een RM bent opgenomen, heeft dat een aantal gevolgen:

  • U mag het UCP niet verlaten tenzij u toestemming heeft van de geneesheer directeur. Dit kan in de vorm van verlof of voorwaardelijk ontslag. Aan de toestemming kunnen voorwaarden worden gesteld.
  • Verlaat u het UCP zonder toestemming of houdt u zich niet aan de gestelde voorwaarden dan kunt u door de politie worden teruggebracht.
  • U kunt in acute noodsituaties gedwongen worden om bijvoorbeeld medicijnen te nemen. U kunt in zo’n noodsituatie ook gesepareerd worden tegen uw wil.
  • Het recht op het verzenden en ontvangen van post, bezoek, bewegingsvrijheid en telefoonverkeer mag alleen worden beperkt als de vrees bestaat dat dit ernstige nadelige gevolgen voor uw gezondheidstoestand heeft. Of om ordeverstoring en het plegen van strafbare feiten te voorkomen. Ook kan in uw aanwezigheid de post gecontroleerd worden op meegezonden voorwerpen of drugs.

Verder heeft u bijna alle rechten die andere patiënten ook hebben. Deze rechten worden wel in goede banen geleid door de opgestelde huisregels. 

Opheffen RM

Het is mogelijk om een RM te laten opheffen voordat deze is verlopen. Daarvoor kunnen de volgende personen bij de geneesheer directeur van het UCP een verzoek indienen:

  • U, uw echtgenoot of de bloedverwanten die om een RM kunnen verzoeken.
  • De inspecteur voor gezondheidszorg.
  • De officier van justitie.

Als de geneesheer directeur het verzoek afwijst, kunt u via de officier van justitie de rechter verzoeken om opheffing van de RM. U heeft daarvoor recht op gratis bijstand van uw advocaat. Voordat de rechter een besluit neemt, zal hij met u praten.

Verlof en voorwaardelijk ontslag

Als u met een RM bent opgenomen, kunt u met verlof gaan als u toestemming heeft van de geneesheer directeur. Aan dit verlof mogen voorwaarden worden verbonden. Bijvoorbeeld dat u uw medicijnen inneemt.

Als het niet goed met u gaat, kan het verlof weer worden ingetrokken. Een verlof dat goed verloopt, is een goede reden om opheffing van de RM te krijgen.
Als het gevaar dat door uw psychische stoornis werd veroorzaakt is verminderd, kan de geneesheer directeur u voorwaardelijk ontslag verlenen. De voorwaarden kunnen betrekking hebben op een bepaalde vorm van nazorg/toezicht. Neemt het gevaar tussentijds toe, dan wordt het voorwaardelijk ontslag ingetrokken. Gaat alles goed, dan wordt de RM opgeheven en kunt u uit het UCP worden ontslagen.

Volg ons op sociale mediaFacebook Volg ons op LinkedIn Twitter Youtube Instagram