• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Onderzoek naar glutenallergie fascineert mij enorm

Print 
27 juli 2015

De Europese Onderzoeksraad (ERC) kent ieder jaar zogeheten ERC Advanced Grants toe. Dit zijn geldbedragen voor excellente wetenschappers die grensverleggend onderzoek leiden. Een van hen is Cisca Wijmenga, hoogleraar Humane Genetica en hoofd van de afdeling Genetica in het UMCG. Zij ontving eind 2012 een prestigieuze ERC Grant van 2,3 miljoen euro voor haar onderzoek naar gluten en glutenallergie.


Wat houdt uw onderzoek in?

‘Ongeveer vijf procent van ons DNA bevat de code voor eiwitten. Deze code wordt vertaald naar het zogenaamde RNA. Tot voor kort dachten we dat de overgevoeligheid voor gluten ontstaat doordat er fouten optreden in de RNA-code, waardoor de ontstane eiwitten niet goed kunnen functioneren. Mijn onderzoeksgroep heeft veel onderzoek gedaan naar genetische factoren die zijn betrokken bij glutenover-gevoeligheid en heeft ontdekt dat minstens 40 gebieden op ons DNA hieraan bijdragen. Maar als we hierop inzoomden kwamen we veelal uit in gebieden die dienen als schakelaars om het afschrijven van RNA (en daarmee eiwitten) aan of uit te zetten. Soms zijn die schakelaars ingebed in DNA en soms zijn het zogenaamde regulatie RNAs die zelf niet worden vertaald in eiwitten. We weten pas sinds een paar jaar dat deze regulatie RNAs bestaan en mijn ERC onderzoek is erop gericht om uit te zoeken wat er mis is met deze RNAs in patiënten met glutenallergie.’

Wat weet u al over glutenallergie?

‘We weten dat bij patiënten met glutenallergie het afweersysteem een beetje te goed werkt waardoor het niet alleen slechte invloeden van buiten aanpakt, maar ook goede zoals ingrediënten in voedsel. Het is het gluten dat voorkomt in graanproducten waar een overgevoeligheid voor wordt ontwikkeld met allerlei nare onstekingsprocessen als gevolg. Als we snappen wat er misgaat in de afweercellen van patiënten met glutenallergie, levert dat nieuwe aanknopingspunten op voor diagnose, preventie en behandeling van glutenallergie.’

Waarom fascineert glutenallergie u zo?

Ten eerste omdat het één van de weinige ziekten is waarbij voeding een belangrijke initiërende rol speelt maar waarvan we niet begrijpen hoe dat precies zit. Het andere wat ik fascinerend vind, is hoe het ontwikkelen van glutenallergie genetisch in elkaar steekt. We zien dat veel van de genetische factoren die we de afgelopen jaren ontrafeld hebben dankzij het onderzoek naar glutenallergie ook bepalend zijn voor het ontwikkelen van andere auto-immuunziekten zoals reuma en type 1 diabetes. Waarom krijgt iemand dan glutenallergie en geen reuma? Misschien maakt het uit welke bacteriën in je darmen zitten? We weten het niet. Ik hoop daar met mijn onderzoek meer inzicht in te krijgen.’

Wat heeft de ERC Advanced Grant voor uw onderzoek betekend?

‘Voor de korte termijn enorm veel. Ik ben dit onderzoek in 1996 begonnen. Tot ongeveer vijf jaar geleden was financiering geen echt groot probleem maar sindsdien is het alsmaar moeilijker geworden om subsidie te krijgen. Glutenallergie wordt toch gezien als een ziekte die goed te behandelen is door het vermijden van het eten van producten met gluten en daardoor is er niet veel animo voor subsidiëring, zeker niet nu er steeds minder geld in Nederland beschikbaar is voor fundamenteel onderzoek. Ik zou het naar alle patiënten toe vreselijk vinden als we na al die jaren moeten stoppen met het onderzoek omdat we nu een stadium bereikt hebben dat we beginnen te begrijpen wat er op moleculair niveau gebeurt. Dankzij de ERC Grant kunnen we in ieder geval weer een paar jaar door met het onderzoek.’

Volg ons op sociale mediaFacebook LinkedIn Twitter Youtube Instagram