• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Je eetlust heroveren met De Reis van Vijf

Print 
25 oktober 2017

Druivenslangen, komkommercactussen, leeuwenpannenkoeken, berenbeschuitjes. Deze spannende gerechten maken allemaal deel uit van De Reis van Vijf: een familiespel dat kinderen helpt om het plezier in eten (terug) te vinden. Verpleegkundig onderzoeker Aeltsje Brinksma (UMCG) en studenten van de Hogeschool Utrecht staan aan de wieg van de Reis. Ook diëtisten, pedagogisch medewerkers en verpleegkundigen van het UMCG waren betrokken bij het ontwerp van het spel, dat kinderen en ouders uitdaagt om creatief, gevarieerd, gezond en vooral lekker te koken.

De Reis van Vijf borduurt voort op promotieonderzoek dat Brinksma een aantal jaren geleden deed naar eetproblematiek onder kinderen met kanker. "Liefst 30 tot 40 procent krijgt tijdens de behandeling eetproblemen. Bij een deel, vaak de kinderen die voorheen ook al kieskeurige eters waren, blijft dit probleem bestaan of verergert het zelfs. Ouders en verpleegkundigen doen er alles aan om dit tij te keren, maar dat is gewoon heel moeilijk."

Van ondervoeding naar overgewicht

“Kinderen te zwaar door combinatie    sondevoeding en inactiviteit”

Brinksma volgde voor haar onderzoek een jaar lang  de voedingstoestand van 130 kankerpatiëntjes. Factoren zoals gewicht, lengte, spiermassa, eetgedrag en de kwaliteit van leven werden gemeten. Een van de conclusies was dat er veel ondervoeding voorkwam. "Dit is zeer ongunstig want het leidt tot een slechtere kwaliteit van leven, meer bijwerkingen en een slechtere overlevingskans."

Een van de manieren om ondervoeding te bestrijden, is het geven van sondevoeding. "We ontdekten dat dit uiteindelijk leidde tot overgewicht. Dit kwam weer mede doordat de kinderen te weinig bewogen. Niet gek, want als je ziek bent lig je in bed en moet je verwend worden, zo is de gedachte. Maar dat dit ook negatieve gevolgen heeft, wordt nog vaak over het hoofd gezien. Onze aanbevelingen waren dan ook: heb meer aandacht voor overgewicht en beweging bij deze patiëntgroep."


 

De wereld veroveren

“Spelers kruipen in de huid van piraten”

Brinksma kwam na het onderzoek bij toeval in contact met het lectoraat co-design van de Hogeschool Utrecht. Hierbinnen werd een opdracht uitgezet onder 50 studenten met verschillende achtergronden, zoals werktuigbouwkunde, communicatie, verpleegkunde, fysiotherapie en elektrotechniek. De opdracht: ontwikkel oplossingen die kunnen leiden tot een gezonder eet- en beweegpatroon van kinderen met kanker. Bedenk ze in groepen en ontwikkel ze samen met die kinderen, hun ouders en professionals: van begin (idee) tot eind (product).

Hieruit rolde o.a. De Reis van Vijf. Een spel waarbij kinderen (van 4 tot en met 10 jaar) en ouders in de huid van piraten kruipen en vijf continenten veroveren door het uitvoeren van creatieve en uitdagende voedingsopdrachten. Ieder continent staat voor een element van de Schijf van Vijf.

Krabbroodjes en toverdrankjes

“Krabbroodjes helpen je om schatten te graven”

De piraten worden tijdens het spel spelenderwijs aangemoedigd om nieuwe voedingsproducten te proeven en zo gevarieerder en gezonder te eten. Alle typen maaltijden, van ontbijt tot toetje, moeten worden gemaakt om de wereld te veroveren. Zo kun je bijvoorbeeld een schatkaart trekken die je aanmoedigt om de leeuw terug te brengen naar Amerika door bijvoorbeeld leeuwenpannenkoekjes te maken. Of een kaart die je aanmoedigt om een woestijnkrab (van brood, ham, kaas en tomaatjes) te maken die je kan helpen om schatten op te graven of een fruitig toverdrankje dat je energie geeft voor een nieuwe ontdekkingsreis.

De recepten zijn allemaal gezond en verantwoord en met behulp van het Voedingscentrum en diëtisten van het UMCG bedacht. Voor elke opdracht die wordt uitgevoerd, ontvang je een goudstuk. "Daarmee werk je toe naar een beloning die juist niets met eten te maken heeft. Zo kan je voorafgaand aan het spel afspreken dat je als gezin naar de film gaat als iedereen drie goudstukken heeft veroverd."

Vogelnestjes van spaghetti

“Zowel bij kinderen als ouders neemt de stress rond eten af”

Uit onderzoek dat Brinksma deed onder veertien gezinnen, is gebleken dat de Reis van Vijf overwegend positief werd ontvangen. "Een van de kinderen die meedeed, ontwikkelde een geheime liefde voor spaghetti. Onbewust, want hij was ervan overtuigd dit niet te lusten. Maar vogelnestjes, een van de gerechtjes uit ons spel, wilde hij wél eten. En die worden gemaakt van spaghetti. Een ander meisje heeft dankzij het spel weer leren eten. Ze was altijd al kieskeurig en na haar ziekte helemaal. Maar door De Reis van Vijf werd eten een beleving. Het werd leuk! Zij heeft hier tijdens en na de behandeling veel profijt van gehad, tot groot geluk van haar moeder."

Brinksma ontdekte verder dat kinderen door het spel meer plezier kregen in eten, meer nieuwe dingen proefden en dat zowel bij kinderen als ouders de stress en strijd rond eten afnamen. "Samen gekke, leuke hapjes klaarmaken: dat kan ouders helpen om luchtiger om te gaan met hun moeilijke eters. Om niet te denken in straffen en belonen maar om positief naar eten te kijken. Dit lukt niet binnen alle gezinnen. Het succes hangt ook af van hoe ziek een kind zich voelt en van het enthousiasme van de ouders."

Op ontdekkingsreis in het UMCG

“Spel is nu bereikbaar voor zieke en gezonde kinderen”

Waar De Reis van Vijf aanvankelijk werd ontwikkeld voor kinderen met kanker, is het inmiddels op de markt gebracht voor alle kinderen die eetproblemen ervaren. Iets waar Brinksma best trots op is. "Er is keihard aan de ontwikkeling van dit spel gewerkt en je hoopt hiermee het plezier aan de eettafel bij zoveel mogelijk gezinnen terug te brengen."

Ook het UMCG zelf wordt stukje bij beetje veroverd. "Er zijn al spellen aanwezig op de kinderafdeling maar we hopen ze in de toekomst ook mee te kunnen geven aan gezinnen die hier komen. Daaraan willen we advies en begeleiding van een diëtist koppelen. Die kan ouders helpen om het spel op een enthousiaste manier te presenteren en om creatief met de voedingsopdrachten om te gaan. Dit past bij onze ambitie om eten voor kinderen die hier verblijven leuk te maken. We organiseren met dat doel ook bakmiddagen en lunches voor kinderen, ouders en personeel. Daarbij komen de opdrachten en recepten uit het spel goed van pas. Eten is gezellig en kan heel lekker zijn: die boodschap brengen we met liefde over op de kinderen, zo vaak we kunnen."

Meer informatie over de Reis van Vijf vind je op www.dereisvanvijf.nl.

Volg ons op sociale mediaFacebook LinkedIn Twitter Youtube Instagram