• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

‘We zouden vaker voeding als medicijn moeten voorschrijven’

Print 
31 mei 2018

​​ Huisarts Tamara de Weijer herinnert zich haar eerste diabetespatiënt nog goed. Ze schreef de man een pil voor, waarop hij vriendelijk bedankte. Hij wilde geen pil, hij wilde afvallen en vroeg of zij hem daarbij wilde helpen. Leefstijl kiezen als medicijn. Dat zouden artsen volgens De Weijer ook vaker moeten doen. Daarom richtte ze de vereniging Arts en Voeding op. 

'Laat voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding.' Deze eed zweren artsen aan Hippocrates, de grondlegger van de Westerse geneeskunde. En daarmee is ongeveer alles gezegd. Want voeding als medicijn voorschrijven, dat gebeurt nog zelden. 

"Voeding als medicijn wordt nog te weinig voorgeschreven"

Niet zo gek, want er wordt in de geneeskundeopleiding weinig aandacht aan dit onderwerp besteed, stelt De Weijer. ‘Als ik gedurende de negen jaar dat ik in opleiding was tot arts vijf uur aan voeding heb besteed, is dat veel. Voor de geneeskundestudenten van nu is dat niet heel anders. Uit recent onderzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bij vijf universitaire centra blijkt dat in zes jaar opleiding opgeteld anderhalve week aan het onderwerp voeding wordt besteed.’​

Overgewicht word​t normaal

"Een gezond gewicht wordt uitzonderlijk, overgewicht normaal"

Dit strookt volgens De Weijer niet met de dagelijkse praktijk van de arts. ‘Ik zie dagelijks 30 patiënten waarvan minimaal de helft problemen heeft die te maken hebben met leefstijl. Denk dan aan factoren zoals beweging, voeding, slapen, stress en roken. De verwachting is dat dit aantal alleen maar stijgt. Voorspeld wordt zelfs dat 62 procent van de Nederlanders in 2040 overgewicht of obesitas heeft. Dit betekent dat een gezond gewicht op korte termijn uitzonderlijk is en overgewicht 'normaal'.’ 

Over twintig jaar hebben bovendien 2,5 miljoen Nederlanders diabetes type 2. De kans dat je deze ziekte krijgt, wordt groter als je overgewicht hebt, rookt, niet gezond eet en weinig beweegt. Diabetes type 2 wordt “ouderdomsdiabetes” genoemd maar de leeftijd waarop die ziekte zich aandient, daalt sterk. ‘Ik zie steeds vaker mensen die het al onder de 40 jaar krijgen en er zijn er zelfs die al voor ze 30 jaar zijn diabetes type 2 hebben. Dit brengt onder meer een groter risico op hart- en vaatziekten met zich mee.’​

Vertrouwen in de arts

"Patiënten hebben vertrouwen in de arts"

De Weijer stipt aan dat bewezen is dat het bij aandoeningen zoals diabetes type 2 en hart- en vaatziekten enorm kan lonen om leefstijl, in het bijzonder voeding, een prominente plek te geven in de behandeling. Voor ziekten als kanker en alzheimer geldt hetzelfde. We kunnen met andere woorden niet om het medicijn leefstijl heen. Dat besef lijkt ook door te dringen bij de artsen van de toekomst. Onderzocht is namelijk dat 90 procent van de geneeskundestudenten en 86 procent van de huisartsen in opleiding meer over voeding en andere leefstijlaspecten zoals beweging, ontspanning en slaap wil weten.

Vereniging Arts en Voeding voorziet in die behoefte en legt de basis voor een gezondere samenleving door het delen van kennis over voeding en leefstijl en het bewust maken en opleiden van (toekomstige) artsen hierin. ‘Dit is ontzettend belangrijk want patiënten hebben veel vertrouwen in ons. Uit onderzoek blijkt zelfs dat mensen de arts als hoogste autoriteit op het gebied van voeding zien! Maar eigenlijk weten wij helemaal niets!’​

Maak leefstijl bespreekbaar

“Bespreken leefstijl is hobbel voor arts en patiënt”

Door artsen kennis en handvatten mee te geven, wil de vereniging hen stimuleren om het onderwerp bespreekbaar te maken. Dat blijkt voor zowel arts als patiënt nog een grote hobbel. ‘Ik had het geluk dat mijn eerste diabetespatiënt zo eigenwijs was om te bedanken voor medicatie en om mij te vragen of ik hem wilde helpen om af te vallen. Dat durven veel patiënten niet en daarom moeten wij de hand reiken. Niet bang zijn om te ‘bemoeien’, want mensen zien dit vaak niet zo. Wij moeten juist signaleren, motiveren, doorverwijzen én nazorg verlenen. Na een tijdje even bellen hoe het met de patiënt gaat. Dat wekt vertrouwen, geeft de patiënt het gevoel dat we er voor hem of haar zijn. En daar kan je levens mee veranderen.’​

Neem het leven van John. Hij had overgewicht en besloot jaren geleden om naar de huisarts te gaan. Hij vroeg: ‘Als ik afval, kom ik dan van de spuiten af?’ Waarop de arts zei dat dat niet ging gebeuren. John ging niet bij de pakken neer zitten en meldde zich aan voor het programma Hoe word ik 100. Met begeleiding van De Weijer en andere experts lukte het hem om 35 kilo af te vallen en om  binnen een week van de insulinespuit af te komen. Twee jaar later hoeft hij nog steeds niet de spuiten en is hij ook van de medicatie af. Zijn bloeddruk en cholesterol zijn niet langer te hoog en hij is gezond verklaard. 

Naast d​e patiënt staan

“U moet het zelf doen maar hoeft het niet alleen te doen”

Als arts naast de patiënt gaan staan. Dat is simpelweg wat De Weijer van haar beroepsgenoten vraagt. En daar hoef je geen bergen voor te verzetten. Je blik verruimen en leefstijl als medicijn omarmen, is eigenlijk al genoeg. ‘Als er nu iemand met diabetes bij mij op spreekuur komt, zeg ik: 'De praktijkondersteuner, diëtist en ik gaan het komende half jaar alles op alles zetten om te kijken of u van diabetes af kan komen. U moet het zelf doen maar hoeft het niet alleen te doen.' Dat werkt zóveel motiverender. Voor de patiënt en uiteindelijk ook voor mij als arts. Want zo maken we écht een verschil.’ Het is de toon die de muziek maakt, besluit De Weijer. En het is aan de artsen om de juiste toon te zetten.

​​
Bekijk de Healthy Ageing lezing van Tamara de Weijer

​Tamara de Weijer verzorgde onlangs de vierde Healthy Ageing lezing in het UMCG en opende ook de Leefstijlwijzer: een balie waar patiënten en hun naasten advies kunnen inwinnen over een gezonde leefstijl. De Weijer draagt dit initiatief een warm hart toe want mensen hebben volgens haar behoefte aan duidelijke informatie. U kunt de lezing bekijken op youtube.

Meer informatie over Arts en Voeding vindt u op www.artsenvoeding.nl. ​
Volg ons op sociale mediaFacebook LinkedIn Twitter Youtube Instagram