• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Healthy Ageing is… oog voor mentale gezondheid

Print 
03 november 2017
VideoregistratieHeb jij oog voor mentale (on)gezondheid?
  

​​Elk jaar nodigt het UMCG twee experts van buiten de deur uit om van hen te leren hoe je patiënten stimuleert tot een gezonde leefstijl:  het hebben en houden van een gezond gewicht, gezond eten en drinken, niet (meer) roken, genoeg bewegen... In de vierde Healthy Ageing Lezing op 2 november ging Brenda Penninx, hoogleraar psychiatrische epidemiologie aan het VUmc, met ons op onderzoek uit om te ontdekken hoeveel oog we daarbij hebben voor mentale (on-)gezondheid.  
Als je depressief bent, ben je somber, kun je niet meer genieten en je verliest interesse in dingen.  Dat zijn in ieder geval de twee symptomen waar mensen die lijden aan een depressie last van hebben. Maar de lijst is langer, veel langer.

Depressie vaak chronisch

Depressie is een ziekte die enorm veel voorkomt, daar start Penninx maar eens mee: depressie staat op de wereldwijde lijst ziektes waar mensen last van hebben op de tweede plaats.  De impact van deze volksziekte is groot: Penninx toont dat internationaal onderzoek onder een grote groep patiënten en een groep gezonde mensen laat zien dat de ziekte vaak terugkomt of blijvend is. Bovendien ontwikkelt een groot aantal van de patiënten (ook) een angststoornis.

Letterlijk moeilijk uit je stoel komen

Deze ziekte ontstaat vaak vroeg in het leven, gemiddeld  eerder dan de meeste somatische ziektes. Wie last krijgt van een depressie, loopt dus het risico er lang in zijn leven last van te houden. Het heeft invloed op je dagelijks functioneren, dat mag duidelijk zijn. Penninx heeft dat heel duidelijk gemaakt door mensen met een zware depressie te onderzoeken op  hun loopsnelheid, balans en het opstaan vanuit een stoel.  Vraag je deze mensen na vier jaar nog eens deze oefeningen te doen, dan zie je een enorme achteruitgang in hun functioneren.

Groot arbeidsverzuim

Je werk kun je vaak niet aan als je een depressie hebt. Of je kunt niet alles van je werk aan en functioneert minder dan wanneer je geen last van een depressie hebt. Dat gaat gepaard met kosten voor de samenleving. Per jaar kost ziekteverzuim de samenleving 7,2 miljard euro. Daarvan is 2 miljard het gevolg van lijden aan depressie.

Risico op een lichamelijke ziekte

Daarmee is het schetsen van de impact van depressie op de mens en de samenleving als geheel, nog niet compleet. Want een depressie beïnvloedt de kans dat je een hart- of vaatziekte krijgt en daaraan sterft. Datzelfde geldt voor het risico op meer aandoeningen en ziektes zoals obesitas, cognitieve achteruitgang. Voor een deel komt dat omdat mensen met een depressie vaak een ongezonde leefstijl hebben: ze drinken en roken meer, zijn vaker inactief, niet zo therapietrouw en hun BMI is vaak hoger. Bovendien put de biologische stress die ze ervaren, hun lichaam uit. Ook dat blijkt uit onderzoek. Stress is niet erg, maar door chronische stress veroudert ons lichaam werkelijk sneller.

Lichamelijke ziekte leidt tot depressie

En dan is het omgekeerde ook nog eens waar: lichamelijke ziektes kunnen ook leiden tot een depressie. Door de neurobiologische ontregeling,  of de klachten en angsten die de beperkingen van de ziekte met zich meebrengen. De kans dat je korter leeft als je naast een somatische ziekte een depressie krijgt, is aangetoond.

Nieuwe behandelingen noodzaak

De conclusie dat onderzoek, onderwijs en zorg gericht moet zijn op het voorkòmen van depressie of het bestrijden van symptomen, is dus klip en klaar. Het onderzoek dat Brenda Penninx doet, het onderzoek dat we hier in het UMCG doen, is gericht op het vinden van nieuwe behandelingen. Op zoek naar juiste behandelingen voor mensen met een matige of een zware depressie, betekent vaak een combinatie van antidepressiva met therapie.  Voor patiënten bij wie dat geen oplossing is, speuren de onderzoekers naar alternatieven. Eén lichtte Penninx eruit: de  running therapy. Rennen lijkt voor een heel aantal mensen met een depressie goed te werken.

Wat werkt voor wie?

Maar geen enkel middel is een wondermiddel. Van alle symptomen die duiden op een depressie, zijn 227 combinaties mogelijk. Uitvinden wat werkt voor wie, dat is de grote uitdaging: precisie psychiatrie. Elke arts moet goed kijken naar de patiënt die voor hem of haar zit, geeft Penninx mee. Welke symptomen heeft iemand, hoe werken die symptomen op elkaar in? Kun je voorspellen wanneer het risico op chronisch ziek worden groot is of wanneer iemand goed uitzicht heeft op herstel?

Voorkom erger

Preventie is belangrijk. Als het kan moeten we zorgen dat de ziekte behandeld wordt, dat symptomen bestreden worden. Daarom worden middelbare scholieren gescreend op mentale gezondheid. Is er onderwijs om om te gaan met psychische klachten. Om het effect van de ziekte te verkleinen bij mensen die risico open op het chronisch worden van de ziekte, zijn er online mogelijkheden als ‘grip op je dip’.

Voorkom terugkerende depressie

Wie al een of meerdere episodes heeft doorgemaakt, behandel je niet per episode, zegt Penninx. Bij die patiënten zorg je voor een behandeling die terugval moet voorkomen. Dat doen we ook in het UMCG.  De depressiestudie is te vinden op de website depressiestudie UMCG.

Aandacht en geld nodig

Wat is er dus nodig om de ziekte depressie te lijf te gaan en mentale gezondheid te bevorderen? Aandacht. Penninx vertelt dat de Nederlandse overheid samen met instellingen de Depressiedeal heeft gesloten: in 2030 moeten er 30 procent minder mensen met een depressie zijn. Dat is een ambitieus streven , vindt Penninx, maar de aandacht die deze deal met zich meebrengt is welkom. De overheid moet vervolgens ook geld voor onderzoek, onderwijs en zorg beschikbaar stellen, is haar pleidooi. Nu de nieuwe  regering een preventieakkoord aan het invullen is, is dit het moment voor boter bij de vis.

​Brenda Penninx

Brenda Penninx is hoogleraar psychiatrische epidemiologie aan het VUmc . Van huis uit is ze gezondheidswetenschapper, werkte in de Verenigde Staten aan het National Institute of Ageing en doet onderzoek naar de risicofactoren en consequenties van depressie. Vanwege haar baanbrekende werk werd zij in 2016 KNAW-hoogleraar. In Nederland leidt zij de Nederlandse studie naar depressie en angst.

Volg ons op sociale mediaFacebook LinkedIn Twitter Youtube Instagram