• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

'Wereld IC-patiënt wordt stukje groter'

Print 
07 maart 2019

​​​​​​Patiënten, afhankelijk van beademing, die een rondje op de afdeling lopen. Je komt ze tegen op de Intensive Care Volwassen (ICV) van het UMCG. Daar beschikken ze sinds kort over een apparaat dat alle voor een wandeling benodigde apparatuur ‘aan boord’ heeft. Denk aan een loophulpmiddel, een beademingsmachine, zuurstoftank, een infuus en apparaten die hartslag en zuurstof meten. Fysiotherapeuten Mariska Leegte en Joyce Stel bedachten de installatie. Leegte: “Een kleine wandeling is vaak van grote waarde voor ernstig zieke patiënten; fysiek maar ook mentaal.”​

Jullie bedachten een installatie die het lopen met IC-patiënten gemakkelijker maakt. Hoe is het idee ontstaan?

‘Er lag vorig jaar een patiënt bij ons op de IC die in afwachting was van een longtransplantatie. Hij kon niet meer zonder beademing en verbleef een paar weken bij ons. Hij wilde heel graag in beweging blijven. Een doel hebben. Dus liepen we om de dag een stukje met hem. Maar dat bracht heel veel organisatie met zich mee. Er moest een loophulpmiddel mee waarop hij tijdens het wandelen kon steunen en een transportkar waarmee we apparatuur konden vervoeren zoals beademing, infuuspomp, hartmonitor en stoel.  We bedachten ons hoe handig en veilig het zou zijn als alle apparatuur kon worden gekoppeld aan het loophulpmiddel.’

En dat is gelukt.

‘Ja, we hebben met collega’s van de ICV én de medische instrumentenmakerij de Arjo-walker, ons loophulpmiddel, zo ingericht dat we alle apparatuur daarop kunnen meenemen en de transportkar niet meer nodig is. Dat scheelt voor de uitvoerend verpleegkundige, arts en fysiotherapeut. Die moeten nog wel allemaal mee voor de bewaking van ademhaling, hartslag, bloeddruk én voor ondersteuning van de patiënt.’

Is de installatie geschikt voor alle IC-patiënten?

‘We zetten hem vooral in bij een specifieke groep patiënten die niet zelfstandig kan ademen, maar wel voldoende spierkracht heeft om te kunnen lopen. Het gaat dan vaak om mensen die in afwachting zijn van een transplantatie, meestal van de longen, en die soms weken op de afdeling verblijven. Deze groep telt denk ik tien tot vijftien patiënten per jaar.’

Dat zijn er niet veel.  Wat maakt de installatie toch zo belangrijk?

'​​​​​Hij we​​​​​​​​​r​​d beademd maar wilde zó graag wandelen'

‘De wereld van de patiënt wordt letterlijk en figuurlijk een beetje groter. Neem de longpatiënt die ik eerder noemde. Hij moest beademd worden maar wilde zo graag wandelen. Voor hem betekende dat letterlijk en figuurlijk vooruitgang. Een doel waar hij elke dag naartoe leefde. We hadden ook een ‘pas-op-de-plaats’ training aan bed kunnen doen. Dat scheelt een heleboel poespas, mankracht en tijd. Voor een klein rondje met de Arjo-walker ben je immers zo drie kwartier in de weer. Maar die ene wandeling, dat kleine rondje ‘ver’ van zijn bed was mentaal zo belangrijk voor hem. In het AMC staat een loopband naast het bed van IC-patiënten. De patiënt kan zo trainen zonder dat alle apparatuur verplaatst moet worden. Dat scheelt mankracht en tijd. Maar de patiënt komt niet los van zijn bed. Ik denk dat juist dat verschil maakt.’

Hoe belangrijk is beweging voor IC-patiënten?

‘Heel belangrijk. Op de IC verliest een patiënt gemiddeld zo’n twee procent spiermassa per dag. Dat is 14 procent per week! Als de zenuwen van een patiënt ook nog zijn aangetast, gaat het nog harder en kan iemand na een week zo verzwakt zijn dat hij al niet meer kan zitten. Aan bed gekluisterd zijn, is funest. Voor lichaam maar ook voor geest. Bovendien is aangetoond dat patiënten korter op de IC verblijven als we hen sneller in beweging brengen.’

Hoe lang liggen patiënten gemiddeld op de IC?​​

​​​​'IC-patiënt verliest 14 procent spiermassa per week'

‘Het gros van de IC-patiënten ligt een dag tot een week op de IC . Maar er is ook een groep die drie tot zes weken of zelfs maanden op de afdeling verblijft. Bij die laatste groep moet je denken aan mensen die langdurig in slaap zijn gehouden. Doordat ze aan de beademing hebben gelegen, zijn hun ademhalingsspieren verzwakt en kunnen ze niet meer zelfstandig ademen. Ook de rompspieren hebben aan kracht ingeboet. En dan is er dus nog de groep die niet zelf kan ademen maar wel sterk genoeg is om te kunnen bewegen.’

Wat doen jullie op de IC nog meer om patiënten in beweging te krijgen?

'Patiënten op IC hebben het druk'​​​​​​

‘Veel eerder dan voorheen worden patiënten op de IC uit hun kunstmatige slaap ​​gehaald. Zijn ze stabiel, wakker en adequaat, dan brengen we hen rechtop in bed. Vervolgens kijken we of ze hun bloeddruk kunnen handhaven. Spieren van hart en bloedvaten zijn door het vele liggen en de afwezigheid van zwaartekracht vaak ook flink verzwakt. Blijven bloeddruk en hartfrequentie stabiel, dan leiden we mensen naar de rand van het bed en met de tillift naar de stoel. We beginnen dan ook met trainen of zijn daar al mee gestart. Bijvoorbeeld met een fiets waarmee je in bed kan bewegen. Passief, in die zin dat je de trappers jouw benen voortduwen of actief, waarbij je zelf trapt. Daarnaast werken we ook met stoelfietsen voor patiënten die al uit bed kunnen komen. Met patiënten die voldoende spierkracht hebben, doen we daarnaast nog aan sta- en looptraining. Die hebben het druk, hoor!’​

En jullie ook!

‘Ja. Maar dit is mijn passie. Hele zieke mensen die fors zijn verzwakt, kunnen helpen. Samen met hen een intens, soms, lang traject in te gaan. Dat vind ik een enorme uitdaging.’​​​

Volg ons op sociale mediaFacebook LinkedIn Twitter Youtube Instagram