• Home
  • Contact
  •  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Goede zorg is voelen en denken, niet rekenen

Print 
23 december 2019

Blog Mirjam Plantinga, Leidende Coalitie Patiëntenparticipatie

Kortgeleden publiceerde mijn zeer gewaardeerde UMCG collega Menno de Bree een artikel​ in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde over de vraag of je als dokter gelukkig kunt worden van je werk. Menno beschrijft vier criteria die voor dokters - en ik denk ook voor andere zorgprofessionals zoals verpleegkundigen - tot werkgeluk zouden kunnen leiden, maar die in het huidige zorgstelsel niet vanzelfsprekend gerealiseerd worden. Onderstaand bespreek ik hoe de vier genoemde criteria voor werkgeluk volgens mij samen komen tot het prachtige citaat van Loesje: ‘Goede zorg is voelen en denken, niet rekenen’.

Het eerste criterium voor het ontlenen van werkgeluk, dat Menno in zijn artikel naar voren brengt, is de ‘purpose’ of het doel van je werk. Dit criterium hangt nauw samen met het derde criterium voor werkgeluk: dat werk de mogelijkheid biedt om te laten zien wie je bent of waar je voor staat. Dat werk meer oplevert dan de materiële vergoeding die je ervoor krijgt en dat andere opbrengsten - zoals intrinsieke motivatie of ‘flow’ of ‘Ikigai’- ten eerste vaak belangrijker zijn en ten tweede weggedrukt kunnen worden door extrinsieke prikkels, daar is al veel over geschreven. Zelf ben ik ooit mijn wetenschappelijke loopbaan begonnen door juist dit onderwerp te bestuderen.

In mijn promotieonderzoek heb ik onderzoek gedaan naar de gevolgen van markwerking voor de arbeidsmotivatie en arbeidsprestaties van werknemers in de kinderopvang. Hoewel dit onderzoek nu bijna 15 jaar later ineens weer actueel lijkt - maar nu waarschijnlijk deels tot andere conclusies zou leiden - blijft de kernboodschap overeind: het leveren van goede zorg dient uitgangspunt te zijn en te blijven. De introductie van financiële prikkels in de zorg hoeft de geleverde kwaliteit niet nadelig te beïnvloeden - zoals ik destijds in mijn proefschrift ook concludeerde - maar het is naïef te veronderstellen dat het introduceren van financiële prikkels per definitie goed is. Patiënten worden liever geholpen door iemand die voldoening ontleent aan het leveren van goede zorg, dan door iemand die patiëntenzorg beschouwt als een noodzakelijk kwaad voor het kunnen betalen van de hypotheek. Goede zorg is niet haalbaar zonder intrinsiek gemotiveerde zorgprofessionals.

Om via je werk jezelf te kunnen uiten en voor jou belangrijke waarden of doelen te kunnen realiseren, is het van belang dat je werk je voldoende ruimte biedt om hier op je eigen unieke en autonome manier invulling aan te geven. Deze criteria - nummer twee en vier van Menno zijn voorwaarden voor het kunnen realiseren van werkgeluk - vereisen niet alleen voldoende tijd en ruimte voor zorgprofessionals om goede zorg te kunnen geven, maar vraagt ook vertrouwen. Hiervoor geldt, net als bij intrinsieke motivatie, dat dit weggedrukt kan worden door extrinsieke prikkels. De sterke nadruk op verantwoording in de zorg heeft de afgelopen jaren niet geleid tot meer vertrouwen, maar eerder tot een toename van wantrouwen. Gelukkig is de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving eerder dit jaar al met een advies gekomen om de huidige verantwoordingspraktijk in de zorg te veranderen, met meer sturing vanuit vertrouwen. Ook zonder vertrouwen is goede zorg niet haalbaar.

Een ideale wereld bestaat niet en in die zin heeft Menno gelijk dat we alleen maar teleurgesteld kunnen worden als we dit ideaal onszelf als worst - of wortel - voorhouden. Er zijn ontwikkelingen in de zorg die me zorgen baren en die - ondanks dat ze vaak ingezet worden vanuit goede bedoelingen - tot negatieve effecten leiden. Gelukkig zijn er ook positieve ontwikkelingen en zie ik nog steeds dagelijks hoe zorgprofessionals vanuit een intrinsieke bevlogenheid alles op alles zetten om de beste zorg te kunnen leveren voor hun patiënten, proberen onderzoekers en beleidsmakers de kennis en voorwaarden te leveren voor zorgprofessionals om hun werk goed te kunnen doen en worden patiënten steeds vaker en meer betrokken bij het ontwikkelen van onderzoek en zorg wat respect en vertrouwen tussen partijen bevordert. Natuurlijk is het goed om continu na te blijven gaan wat goed gaat en beter en wellicht ook goedkoper kan. Zo lang we daarbij uit blijven gaan van het principe ‘goede zorg is voelen en denken, niet rekenen’ werk ik hier ook graag het komend jaar weer hard aan mee. Ik wens iedereen in 2020 veel werkgeluk!

Op de hoogte blijven van ontwikkelingen op het gebied van patiënt participatie? Abonneer u dan op deze blog of kijk voor meer informatie op meedoen.umcg.nl.​

Volg ons op sociale mediaFacebook LinkedIn Twitter Youtube Instagram