•  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Psychose

Print 

​Een psychose is een verzameling van psychiatrische verschijnselen (symptomen). Iemand kan last hebben van één symptoom of van meerdere tegelijk. De symptomen zijn:

  • bijzondere waarnemingen, zoals het horen en zien van dingen die anderen niet herkennen (hallucinaties),
  • bijzondere en stellige overtuigingen die niet met de werkelijkheid overeenkomen (wanen),
  • problemen in het logisch denken, zoals verwardheid of van de hak-op-de-tak denken.

Deze verschijnselen gaan vaak samen met moeite om initiatief te nemen. Emoties zijn soms vlakker geworden. Ook kan iemand last hebben van verandering in stemming, zoals somberheid (depressie) of juist van het hebben van heel erg veel energie (manie). Ook kan iemand prikkelbaar worden of het dag- en nachtritme omkeren. Soms heeft iemand het gevoel om contact met de werkelijkheid te verliezen.

Een psychose is erg ingrijpend, ook voor de familie, partner of vrienden. Niet iedereen merkt dat hij een psychose doormaakt. Het zijn vaak de mensen in de omgeving die zien dat er iets aan de hand is.

​“Ik werd verward, ging slechter slapen en slechter eten. Mijn cijfers op school gingen achteruit, ik bleef meer in bed liggen en ik draaide mijn dag- en nachtritme om. Ik ging me meer afzonderen en luisterde veel naar de stemmen die ik in mijn hoofd hoorde. Terugkijkend weet ik wel dat het niet klopte wat ik dacht, maar op dat moment had ik niet in de gaten wat er gebeurde.” Bram, 21 jaar


Als een symptoom ontstaat en ook vanzelf weer verdwijnt, dan zijn de gevolgen vaak niet groot. Is er sprake van meer symptomen tegelijk? Dan kunnen ze elkaar versterken en zijn de gevolgen erger. In dat geval is behandeling zeker nodig.

Signalen van een naderende psychose

Een psychose begint meestal met milde verschijnselen. Soms worden problemen dan ook door anderen opgemerkt. Een naderende psychose kan bijvoorbeeld beginnen met één of meer van de volgende verschijnselen:

  • verhoogde spanning en prikkelbaarheid,
  • neiging om zichzelf terug te trekken,
  • schuw en angstig gedrag,
  • problemen met slapen,
  • concentratieproblemen,
  • plotselinge, bijzondere interesse voor magie, mystiek, het paranormale, religie of filosofie

 

Veel jongeren hebben dit soort ervaringen weleens. Vaak gaan ze vanzelf weer over. Maar ze kunnen dus ook een signaal van een naderende psychose zijn.

Deze kennis is nuttig is bij het proberen te voorkomen van een volgende psychose. Het is dan ook belangrijk om deze signalen te bespreken. Door die op tijd te behandelen kan het herstel eerder in gang gezet worden. Zo kan langdurige uitval van studie of werk worden beperkt.

Voorkomen is beter dan genezen

Psychotische stoornissen komen gelukkig niet zo vaak voor, maar kunnen wel gevolgen hebben voor de rest van iemands leven. We willen die voorkomen door in een zo vroeg mogelijk stadium kwetsbare jongeren gericht te behandelen, het liefst al voordat een psychose ontstaat. Daarom werken we samen met GGZ-instellingen Accare en Lentis.

Jongeren van 14 jaar en ouder die voor psychische klachten naar de GGZ zijn verwezen vullen een korte vragenlijst in. De personen die aangeven verschillende bijzondere ervaringen en klachten te hebben wordt uitgenodigd voor een interview. Dit vindt plaats op de plek waar de behandeling al plaatsvindt. Er wordt onderzocht of er sprake is van een verhoogd risico op andere psychiatrische problemen zoals psychose. Daarover geven we advies aan de jongere en de familie, in overleg met de behandelaar. We kunnen ook aanvullende behandeling bieden, zoals begeleiding naar werk of studie en/of cognitieve gedragstherapie.

Schizofrenie

Soms heeft iemand meerdere psychotische symptomen, duurt een psychose lang en zijn er ook langdurige en ernstige problemen in sociaal functioneren. In dat geval kan de diagnose schizofrenie worden gesteld. Nog steeds heeft de term ‘schizofrenie’ een negatieve naklank. Met deze diagnose wordt alleen aangegeven hoe de verschijnselen zijn verlopen en dat lichamelijke en andere psychiatrische oorzaken van psychose zijn uitgesloten.

Over het begrip schizofrenie bestaan allerlei misverstanden en vooroordelen:

  • Schizofrenie is een Grieks woord. Het betekent letterlijk 'gespleten geest'. Zo is het misverstand ontstaan dat mensen met schizofrenie meerdere persoonlijkheden zouden hebben. Daar is geen sprake van bij schizofrenie. Het is moeilijk om dit misverstand uit de lucht te krijgen.
  • Ook bestaat het misverstand dat iemand met schizofrenie altijd ziek zou blijven. Dat is gelukkig niet het geval.

 

Als u een psychose heeft doorgemaakt, dan kunt u daarvan herstellen en heeft u gewoon een toekomst. De behandeling is erop gericht om snel uw leven weer op te bouwen, samen met de mensen die belangrijk voor u zijn.