•  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

Chronotherapie

Print 

Chronotherapie is een behandeling voor een depressie (in het kader van een depressieve stoornis of een bipolaire stoornis) die uitgaat van de invloed van dag-nachtritme op uw stemming. Als het slaap-waakritme verstoord raakt kan dat gepaard gaan met stemmingsveranderingen, waardoor uw functioneren in het dagelijks leven lastiger gaat. Ook omgekeerd kunnen stemmingsklachten leiden tot een verstoord dag-nacht ritme.
U kunt dan in een vicieuze cirkel terechtkomen doordat het lichaam en de hersenen niet meer de juiste informatie over dag en nacht krijgen.

Biologische klok

Normaal gesproken stuurt de biologische klok in de hersenen het slaap-waakritme aan. Als de dag-nachtstructuur verstoord raakt, lukt dat minder goed. Om de biologische klok weer beter zijn werk te laten doen is het belangrijk dat belangrijke signalen op het juiste moment aanwezig zijn. De belangrijkste signalen voor de biologische klok zijn:

  • licht op het juiste moment gedurende de dag;
  • de afwezigheid van licht gedurende de nacht.

De chronotherapie bestaat uit het toedienen van extra licht op een vast tijdstip, in combinatie met slaaponthouding, ook wel slaapdeprivatie genoemd.

Het lijkt wat tegenstrijdig na wat u net heeft gelezen dat onthouding van slaap, en daarmee een flinke verstoring van het dag-nachtritme, kan helpen om depressieve klachten te verminderen. Uit ervaring, wat is bevestigd met wetenschappelijk onderzoek, weten we dat slaaponthouding vrij snel depressieve klachten kan verminderen. Dit gebeurt meestal binnen een dag. Een sneller werkend antidepressivum is er niet. Echter, na een nacht slapen komt de depressie vaak weer terug. Dit kan worden tegengegaan door slaaponthouding te combineren met dagelijks lichttherapie in de vroege ochtend.

Medicatie

U blijft ook de medicatie gebruiken. Als u net bent gestart met medicatie werkt dit sneller als het wordt gecombineerd met chronotherapie.

Hoe ziet de behandeling eruit?

Nadat u bent aangemeld heeft u een gesprek met een verpleegkundige en de arts van de afdeling. U vult samen een aantal vragenlijsten in om de diagnose en de ernst van de depressie met meer zekerheid vast te stellen. Ook beoordeelt de arts of er factoren zijn die nadelig kunnen zijn voor chronotherapie. Daarna krijgt u praktische uitleg over hoe de behandeling zal verlopen.   

Opname

Gedurende de behandeling wordt u twee tot drie weken opgenomen. De feitelijke behandeling, die in totaal twee weken duurt, start op een zondagavond.

De nacht van zondag op maandag is de eerste nacht slaaponthouding. Dit wordt de volgende ochtend tussen 06.30 – 07.30 uur gevolgd door een half uur lichttherapie van 10.000 lux.

De (maan)dag die volgt blijft u zoveel mogelijk actief; het is dan van belang dat u niet in slaap valt of dutjes doet. De verpleging zal hier ook op letten.

De nacht van maandag op dinsdag noemen we de herstel nacht. Op het moment dat u na het avondeten vermoeid bent, maakt u zich klaar om naar bed te gaan en kunt u een normale nacht slapen. Op dinsdagochtend krijgt u dan opnieuw ’s ochtends vroeg lichttherapie.

Dit herhaalt zich nog twee keer, dat wil zeggen u dat u na de herstelnacht nog een keer een nacht slaaponthouding krijgt gevolgd door lichttherapie en een herstelnacht. Daarna volgt weer lichttherapie en een nacht slaaponthouding.

Na de behandeling wordt u terugverwezen naar uw eigen behandelaar.

Bijwerkingen

Slaaponthouding kan bij sommige mensen aanleiding zijn tot het ontstaan van manische symptomen. Dat geldt wat meer voor mensen met een bipolaire stoornis, maar het is voor iedere patiënt die een nacht niet slaapt van belang alert te zijn op symptomen als:

  • heel druk worden
  • gevoel heel veel energie te hebben
  • sneller en meer praten
  • prikkelbaarheid
  • ongeduld naar andere mensen

Wanneer dat gebeurt overlegt de arts met u of het verstandig is om door te gaan met de behandeling. Lichttherapie heeft nauwelijks tot geen bijwerkingen. De meest genoemde klachten zijn (doorgaans minimaal): hoofdpijn, misselijkheid en vermoeide ogen. Als u oogproblemen heeft, wordt dit onderzocht voordat u begint met de lichttherapie.