•  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

1922-1963

Print 

Locatie is alles

​Vanaf 1922 is het noordelijk sanatorium gevestigd in Appelscha, een dorp in Zuidoost-Friesland. Nu is het niet de beschikbaarheid van een gebouw, maar de locatie die de doorslag geeft. Om het besmettingsgevaar te beperken is de nieuwe locatie ver verwijderd van de bevolkingscentra. Het terrein ligt centraal in het noorden, gunstig voor de doelgroep en de bezoekers. De omgeving is rustig en bosrijk. Het uitgestrekte sanatoriumterrein biedt de patiënten een overvloed aan rust en frisse lucht. In deze heilzame omgeving zoeken in de jaren tussen 1922 en 1966 vele duizenden tuberculosepatiënten uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe genezing van hun ziekte . De naam “Beatrixoord’’ wordt een begrip in Noord-Nederland.



Een lange oprijlaan scheidt het sanatorium van de rest van de wereld. Het gebouw aan het eind van de laan wordt door de patiënten “het kerkje” genoemd. In de verduisterde ruimte in het hart van het gebouw staat de röntgenapparatuur.

Het sanatoriumterrein is zeer uitgestrekt. Alle gebouwen liggen in het bos. De patiënten verblijven vaak jarenlang in paviljoens, de mannen strikt gescheiden van de vrouwen. Kinderen hebben een eigen paviljoen. De paviljoens liggen ver uiteen. Aanvankelijk zijn de mannen – en de vrouwenpaviljoens door een muur van hoog prikkeldraad van elkaar gescheiden. Zelfs leden van één gezin worden ondergebracht in verschillende paviljoens, mannen bij mannen, vrouwen bij de vrouwen en kinderen bij de kinderen.

Sanatorium Beatrixoord  is een gemeenschap , letterlijk en figuurlijk ver verwijderd van de buitenwereld . Het ontbreekt de patiënten aan elk vorm van privacy. De mensen leven dicht bij elkaar, soms vele jaren lang. Een streng regime leidt de minimaatschappij in goede banen en de huisregels worden strikt gehandhaafd. Studeren tijdens de verplichte rusttijd word zwaar bestraft. De represaille voor roken, drinken en het aangaan van relaties is onverbiddelijk: verwijdering uit het sanatorium.