•  NL 
  • Login medewerkers
  • mijnUMCG

1910-1922

Print 

Friesch Volkssanatorium Heremastate in Joure

Een eigen gebouw

Eind negentiende eeuw eist de ziekte een steeds zwaardere tol onder de bevolking. Vooral in arbeiderskringen veroorzaakt de ziekte verwoestend veel leed. Het is duidelijk dat tuberculose een groot gevaar vormt voor de volksgezondheid. De overheid blijft passief. Daarom bundelen particulieren hun krachten. De georganiseerde tuberculosebestrijding begint als een particulier initiatief. Hier en daar slagen actiecomités erin sanatoria voor lijders aan tuberculose op te richten. Het eerste sanatorium voor tuberculoselijders is Oranje Nassau's Oord, een gift van regentes Emma, die een zusje aan tuberculose heeft verloren. Zij staat haar buitenverblijf in Renkum en het bedrag dat zij bij haar aftreden krijgt af voor het stichten van een sanatorium.

Niet toevallig bevinden zich onder de initiatiefnemers veel mensen die privé of professioneel zijn betrokken bij tuberculose. In Noord-Nederland is de Friese huisarts Pieter de Jager de stuwende kracht achter het initiatief tot oprichting van een volkssanatorium. Het doel is nadrukkelijk een sanatorium voor verpleging van de 'gewone' man en vrouw, voor mensen die zelf onvoldoende of geen geld hebben om te kuren. De verpleegprijs in het sanatorium moet dan ook laag zijn. Het oprichtingscomité slaagt erin huisvesting te vinden in een Friese state die het speciaal voor dit doel cadeau krijgt van de familie Vegelin van Claerbergen. Vijf jaar na de oprichtingsvergadering van het comité opent het Fries Volkssanatorium de deuren in de Heremastate in Joure. De behoefte aan verpleegplaatsen is groot. In 1911, een jaar na de opening, zijn al 137 patiënten in Joure opgenomen.

De locatie van het Friesch Volkssanatorium blijkt echter niet heel geschikt voor het verplegen van de patiënten. Rust en frisse lucht zijn ver te zoeken. Het sanatorium staat op vochtige grond naast een school, waarvan het schoolplein ook dienst doet als kermisterrein. De herrie van de naastgelegen scheepswerf – hameren van ijzer op ijzer – helpt ook al niet mee. Naast chronische geluidsoverlast is er sprake van stank van nabijgelegen bedrijven als een olieslagerij, een timmerfabriek en een koffie- en tabaksverwerkend bedrijf. Deze locatie komt de genezing niet ten goede. Het sanatorium gaat op zoek naar een nieuwe locatie