Neuromodulatie is een eigentijdse vorm van behandeling die wordt toegepast bij patiënten met chronische aandoeningen, die leiden tot functievermindering en/of pijn. Het is een niet destructieve behandeling, en desgewenst wederkeerbaar. Het effect en eventuele bijwerkingen zijn doseerbaar. De behandeling heeft een grote mate van doelmatigheid, mits op goede indicatie en selectie toegepast en meestal alleen dan als andere behandelingsmethoden gefaald hebben. Het is in principe een behandeling voor het leven.
Toepassing
Aandoeningen die in aanmerking komen voor behandeling met neuromodulatie vinden hun oorzaak binnen of buiten het centrale zenuwstelsel (czs). Belangrijkste symptomen zijn stoornissen in houding of beweging, pijn of gestoorde functie van een orgaan.
Neuromodulatie wordt wereldwijd meer dan 30 jaar toegepast door vooral anesthesisten en neurochirurgen; multidisciplinair samenwerkend met specialisten op het gebied van pijn, bewegingsstoornissen, hart- en vaatziekten, urologie en revalidatie.
Heden ten dage worden in Amerika en Europa jaarlijks meer dan 10.000 systemen voor ruggenmergstimulatie voor chronische pijn geïmplanteerd. In de afgelopen 2 jaar werden alleen al in Europa meer dan 6000 hersenstimulatoren ingebracht bij patiënten met anderszins onvoldoende behandelbare bewegingsstoornissen.
Techniek
Neuromodulatie kan op drie manieren toegepast worden.
- elektrisch stimuleren
Hierbij wordt een zwakke elektrische stroom toegediend aan bepaalde structuren van het czs, zoals sommige kerngebieden in de hersenen, de achterzijde van het ruggenmerg en de uittredende wortels, of de buitenkant van de hersenen over de motorische schors. Dit gebeurt na inbrengen van een elektrode in het ruggenmergkanaal of in de hersenen, die verbonden wordt met een pulsegenerator.
- toedienen van geneesmiddelen in het ruggenmergvocht
Een tweede wijze van moduleren bestaat uit het naar behoefte geprogrammeerd toedienen van vloeibare geneesmiddelen in het czs. Dit wordt vaak toegepast bij ernstige spasticiteit en bij chronische pijn.
Het implantaat bestaat uit een computer gestuurde pomp, ondershuids in de buikwand ingebracht, en een drain die in het wervelkanaal wordt gelegd. De pomp, gevuld met het geneesmiddel in vloeibare vorm, drijft de vloeistof in het ruggenmergvocht door de met de pomp verbonden drain
- transplanteren
Een derde wijze van stimuleren betreft het transplanteren van speciaal bereide cellen, foetale cellen of stamcellen. Deze cellen kunnen uit diverse bronnen verkregen worden en na speciale bereiding ingebracht worden in dat deel van de hersenen waar een verlies is ontstaan van de oorspronkelijke zenuwcellen. Dit zijn experimentele behandelingen die al toegepast worden bij de Ziekte van Parkinson en herseninfarcten.
Evaluatie en toepassing van nieuwe klinische methoden staan voor de deur, sommige hiervan zijn al in beperkte mate uitgevoerd. Elders in Europa en Nederland worden psychiatrische aandoeningen zoals obsessief-compulsieve stoornissen, epilepsie, het syndroom van Gilles de la Tourette, eet-en voedingsstoornissen onderzocht op neuromodulatieve toepassingsmogelijkheden. In Groningen concentreert het onderzoek zich op de indicaties tinnitus, fantoompijn, de ziekte van Raynaud en centrale pijn. Angina pectoris, waarvan de neuromodulatieve bakermat in Groningen ligt, wordt naar verwachting binnenkort ook verspreid over het land toegepast.
