De lever is een van de belangrijkste organen in het lichaam. De lever zit rechts boven in de buik net onder het middenrif. De lever heeft een bruine kleur. De vorm van de lever is te vergelijken met een taartpunt. Het grootste deel van de lever zit aan de rechterkant en de punt loopt door tot in de linkerbovenbuik. Bij kleine kinderen past de lever in de palm van een volwassen hand. Bij grote kinderen en volwassen is de lever veel groter en kan 1 tot 1,5 kg zwaar zijn of 2% van het lichaamsgewicht.
De lever bestaat uit acht segmenten of delen. Elk deel bezit alle leverfuncties, alle bloedvaten en een galweg. Door deze unieke eigenschap kan een donorlever ook worden verdeeld in kleinere volledig werkzame delen. Hierdoor kan ook een deel van een donorlever gebruikt worden voor transplantatie. Dit deel kan vervolgens groeien tot een een hele lever.
Functie van de lever
De lever is te vergelijken met een ingewikkelde fabriek met veel verschillende functies. Zonder een goede lever kan het lichaam niet goed functioneren. De lever is vooral belangrijk voor:
Productie van eiwitten
De lever is de belangrijkste producent van eiwitten in het lichaam. Eiwitten zijn belangrijke stoffen. Ze hebben verschillende functies in het lichaam:
-
eiwitten worden gebruikt voor de opbouw van weefsels; zo bestaan spieren voor een groot deel uit eiwitten
-
eiwitten worden gebruikt voor het transport van allerlei stoffen door het lichaam; een voorbeeld hiervan is het eiwit albumine, dat veel stoffen en medicijnen via het bloed door het lichaam voert
-
eiwitten zijn betrokken bij het regelen van chemische reacties overal in het lichaam. Een voorbeeld hiervan zijn de stollingseiwitten. Deze eiwitten worden in de lever gemaakt. Een tekort aan stollingseiwitten kan bijvoorbeeld bloedstollingstoornissen veroorzaken.
-
Eiwitten hebben een belangrijke functie bij het overbrengen van signalen en berichten in het lichaam. Als signaaleiwitten in de lever niet goed worden geproduceerd, dan kan het zijn dat andere organen in het lichaam ook niet goed kunnen werken. Een voorbeeld hiervan zijn de nierfunctiestoornissen bij patiënten met leverziekten.
Productie en opslag van energie en brandstoffen
Vetten en suikers (glucose) zijn de belangrijkste brandstoffen voor het lichaam. Het lichaam heeft constant brandstof nodig voor warmteproductie, het goed laten verlopen van chemische processen en voor de opbouw en vervanging van weefsels. De lever zet vetten en suikers uit de voeding om in brandstoffen. Deze brandstoffen worden via het bloed naar alle cellen van het lichaam getransporteerd. Verder kunnen in de lever energievoorraden worden opgeslagen. Deze voorraden kunnen worden gebruikt op het moment dat er onvoldoende brandstof uit bijvoorbeeld het eten beschikbaar is, zoals tijdens de slaap of bij langdurig vasten. Als de lever door een leverziekte niet goed werkt kan de energievoorziening van lichaamscellen in gevaar komen. Dit kan leiden tot een lage bloedsuikerspiegel of slechte groei.
Verwerking en afvoer van afvalstoffen
Het lichaam produceert veel afvalstoffen. De lever heeft een belangrijke functie voor de verwerking en afvoer van deze producten. De lever filtert afvalstoffen uit het bloed die door andere delen van het lichaam zijn geproduceerd. Een voorbeeld hiervan is melkzuur, dit ontstaat bij verbranding in de spieren. De lever kan afvalstoffen omzetten tot niet-schadelijke stoffen of stoffen die in het lichaam kunnen worden hergebruikt. Ook kunnen via de lever en de gal afvalstoffen direct naar de darm worden afgevoerd en uitgescheiden. Een voorbeeld hiervan is cholesterol.
Bij ernstige leverziekten kunnen afvalstoffen zich ophopen in het lichaam. Een voorbeeld hiervan is bilirubine. Dit is een afvalproduct van hemoglobine, de rode bloedkleurstof. Bij leverziekten ontstaat vaak een ophoping van bilirubine in het bloed. Bilirubine heeft een gele kleur. Vandaar dat patiënten met een leverziekte vaak geel zien (icterus).
Ammoniak is één van de afvalstoffen die wordt geproduceerd (onder andere door bacteriën in de darm en door de nieren). Ammoniak wordt door de lever afgebroken; wanneer dit onvoldoende gebeurt dan kan er leververgiftiging optreden met verwardheid, traagheid, sufheid en zelfs coma tot gevolg.
De lever heeft een belangrijke rol bij het uitscheiden van medicamenten. Bij een slechte leverfunctie gebeurt dit onvoldoende, hetgeen kan leiden tot vergiftiging/toegenomen bijwerkingen.