Nucleaire Geneeskunde is het medisch specialisme dat lichamelijk onderzoek verricht met behulp van radioactieve stoffen. Hierdoor kunnen bij de patiënt diverse afwijkingen en stofwisselingsprocessen zichtbaar worden gemaakt. De verkregen beelden worden met behulp van computers door medisch nucleair werkers bewerkt en opgeslagen. De nucleair geneeskundige beoordeelt het onderzoek en maakt een verslag voor de specialist die het onderzoek heeft aangevraagd.
Ook worden door de afdeling Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming bepaalde aandoeningen met radioactieve stoffen behandeld. De bekendste daarvan is de behandeling van schildklierziekten met radioactief jodium.
Werkterrein Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming
Patiënten worden voor een nucleair geneeskundig onderzoek doorverwezen door verschillende specialismen zoals Interne Geneeskunde, Cardiologie, Kindergeneeskunde, enz. De onderzoeksuitslagen helpen de aanvragend arts bij het stellen van een diagnose en het bepalen van een goede behandeling. De uitslagen worden niet door de nucleair geneeskundige aan de patiënt verteld, dit doet de arts die het onderzoek heeft aangevraagd.
Bij onderzoeken van Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming krijgt de patiënt een radioactieve stof toegediend. Deze stof verschilt per onderzoek. Afhankelijk van de soort stof vindt opname plaats door bepaalde delen van het lichaam of door specifieke organen. De straling die de radioactieve stof uitzendt vanuit de delen van het lichaam of het orgaan waarin de stof is opgenomen, wordt geregistreerd met een camera. Hierdoor ontstaat een beeld. Dit beeld kan de nucleair geneeskundige belangrijke informatie geven over het lichaam en het functioneren van bepaalde organen. Een uitzondering is de botdichtheidsmeting, waarbij gebruik wordt maakt van röntgenstraling (straling vanuit een röntgenbuis) in plaats van radioactieve stoffen. Bij positron emissie tomografie (PET) worden zeer kortlevende radioactieve stoffen voor de beeldvorming gebruikt.
De behandeling met radioactief jodium gebeurt op een speciale verpleegafdeling van Interne Geneeskunde. Patiënten die deze behandeling ondergaan verblijven meestal een tot enkele dagen op deze verpleegafdeling, totdat de hoeveelheid straling die zij uitzenden tot een aanvaardbaar niveau is gedaald.
Organisatie
Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming heeft eigen poliklinieken (PET-scan op Langstraat 1 en andere onderzoeken op Langstraat 4) die speciaal zijn gebouwd en uitgerust voor het werken met radioactieve stoffen. De toe te dienen radioactieve stoffen worden gemaakt in het speciale laboratorium van de afdeling: de radiofarmacie en -chemie. Het laboratorium staat onder supervisie van een apotheker. De toe te dienen stoffen worden op naam van de patiënt bereid.
Stralingsdosis
Radioactiviteit is overal in zeer kleine hoeveelheden aanwezig: in de bodem, in de lucht, in ons voedsel en dus ook in ons lichaam. Deze radioactiviteit wordt natuurlijke radioactiviteit genoemd. De radioactieve stof die bij nucleair geneeskundig onderzoek wordt gebruikt zendt slechts een korte tijd (meestal niet langer dan een dag) straling uit. De Nederlandse wet heeft limieten gesteld aan de hoeveelheid straling die mensen in normale omstandigheden mogen ontvangen. Om meer straling te mogen toedienen moet er een goede reden zijn, zoals een medisch onderzoek of behandeling.
Topreferent / topklinish
Het UMCG is een universitair medisch centrum. Specialistische zorg voor patiënten die zeldzame, moeilijk te diagnosticeren en of moeilijk te behandelen aandoeningen hebben, behoort tot de kerntaken van het UMCG. Het UMCG beschikt over de specialistische kennis, de faciliteiten en vergunningen die hiervoor zijn vereist. Hierdoor is de afdeling Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming in staat om beeldvormend onderzoek te verrichten bij patiënten met zeer complexe ziektebeelden en problemen.
Wetenschappelijk onderzoek
Het onderzoek van Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming is ondergebracht in een disciplinegroep Stralingswetenschappen van het UMCG. Er zijn twee speerpunten. Het eerste speerpunt is de ontwikkeling van nieuwe radioactieve verbindingen die specifieke afwijkingen en stofwisselingsprocessen en afwijkingen daarvan in kaart kunnen brengen. Het tweede speerpunt is de ontwikkeling en toepassing van nieuwe methoden voor het onderzoek en de behandeling van met name oncologie-, neurologie en cardiologiepatiënten.
Onderwijs en opleiding
De medewerkers van de afdeling leveren een bijdrage aan het onderwijs van studenten Geneeskunde, Life Science, Farmacie, Natuurkunde en Biomedische Technologie (Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen). Voor arts-assistenten biedt Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming de specialisatie tot nucleair geneeskundige aan. Ook levert de afdeling bijdragen aan de opleiding van andere medische specialisten. Voorbeelden zijn de opleidingen tot radioloog en cardioloog. Verder worden er klinisch fysici opgeleid. De afdeling werkt samen met de opleiding Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken (HBO-MBRT) van de Hanzehogeschool Groningen.
Feiten en cijfers
Per jaar vinden er 14.500 verrichtingen plaats bij Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming, waarvan 200 jodiumtherapieën, 2.500 PET-scans, 7.500 overige onderzoeksverrichtingen en 4.500 botdichtheidsmetingen.